2025 yılı, Gazze’de ilan edilen ateşkeslerle başladı ve sona erdi; ancak İsrail, bu ateşkesleri neredeyse anında ve acımasızca bozarak, mutlak ve sorgusuz sualsiz bir cezasızlıkla hareket etti.ve bu soykırımı bütün dünya gözleri kapalı izlerken soykırıma Dünya Genelinde ses yükselten sadece Türkiye oldu.
İsrail bakış açısından ateşkesin operasyonel tanımı, karşı tarafın -ister Filistinliler ister Lübnanlılar olsun- karşılık verme veya kendini savunma hakkından zorla mahrum bırakıldığı fiili bir tek taraflı kampanyadır.
İsrail için, amansız savaş makinesinin işleyişi her zaman bir öz savunma eylemi olarak çerçevelenir; oysa bu kampanyaların başlıca kurbanları, iki yıllık Gazze soykırımında açıkça görüldüğü gibi, kadınlar ve çocuklardır. Gazze‘de 70.000‘den fazla Filistinli öldürüldü, 170.000‘i yaralandı ve binlercesi de enkaz altında kayıp.
Ancak yıl böylesine kasvetli bir tabloyla başlamadı. Birçoğu, 19 Ocak ateşkesinin Filistinlilerin çektiği acılara kesin bir son vereceğini umuyordu. Anlaşma, hızla yayılan kıtlık ortamında esir değişimine ve sınırlı yardım girişine izin vermek için soykırımı kısa bir süreliğine durdurdu.
Filistinliler için sağlanan bu rahatlama trajik bir şekilde geçici oldu, zira İsrail ateşkesi neredeyse anında ihlal etmeye başladı. Mart başlarında İsrail insani yardımı askıya aldı ve bu durum ciddi gıda kıtlığına ve felç edici bir sağlık krizine yol açtı. Sözde duraklama döneminde bile, Filistinliler kurgulanmış açlık ve hastalıktan dolayı büyük sayılarda hayatını kaybetti.
17 Mart’ta İsrail, yoğun askeri saldırılar ve genişletilmiş kara operasyonlarıyla resmen çatışmaya yeniden girdi. Filistinliler Gazze Şeridi genelinde şiddetli bir direniş gösterdi. Ateşkes sırasında kuzey Gazze’ye dönen yüz binlerce kişi yeniden yerinden edildi ve binlerce kişi öldürüldü.
İsrail’in ölümcül öfkesi 2025 yılında Batı Şeria’yı da esirgemedi, ancak Gazze’deki felaket boyutundaki katliam nedeniyle bölgedeki trajedi büyük ölçüde haberlerde yer almadı. İşgal altındaki bölge, buna rağmen son derece yüksek bir kayıp bilançosuna, Batı Şeria‘nın kuzeyindeki tüm toplulukların sürülmesine ve mülteci kamplarının tamamen yerle bir edilmesine maruz kaldı.
Batı Şeria, aynı anda hem hesaplı toplu cezalandırma hem de saldırgan toprak işgali kampanyasına maruz kaldı. Ocak ayından itibaren, diğer bölgelerin yanı sıra Jenin, Balata ve Nur Shams mülteci kampları, tekrarlanan ve büyük ölçekli askeri baskınlara maruz kaldı; bu baskınlar sonucunda kritik altyapı yerle bir edildi ve yüzlerce kişi öldü. Ein Shibli ve güney Hebron Tepeleri gibi diğer bölgelerde ise, Bedevi topluluklarının tamamı şiddetle yerlerinden edildi, evleri kasten yıkıldı ve böylece “güvenlik” operasyonları bahanesiyle ilhak süreci fiilen resmileştirildi.
Bu yıl İsrail’in aşırı şiddet uyguladığı ve rekor sayıda yeni yerleşim biriminin onaylandığı bir yıl oldu. Uluslararası kınamalara ve İsrail’in Batı Şeria’nın büyük bölümlerini sömürgeleştirme ve ilhak etme girişimlerinin kesin bir şekilde reddedilmesine rağmen, İsrail’in saldırıları tamamen durmaksızın devam etti.
Gazze’deki savaşın kapsamı da hızla genişleyerek Şeridin her köşesine ulaştı ve zorunlu göçler, soykırımın ilk yılındakiyle aynı, hatta bazen daha da büyük bir şiddetle geri döndü.
Mayıs ve Temmuz aylarında İsrail Kabinesi, sırasıyla, savaşın başlamasından bu yana İsrail’in defalarca başaramadığı bir görev olan Kuzey Gazze’nin tamamen işgalini hedefleyen Gideon ‘un Arabaları Operasyonu’nun birinci ve ikinci aşamalarını onayladı.
Uzun süren ve hesaplı İsrail kuşatması, Ağustos ayında resmen kıtlık ilanıyla sonuçlandı ve sadece Gazze Şehri’ni değil, Şeridin kuzeyinin tamamını da etkisi altına aldı. Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması ve BM Gıda ve Tarım Örgütü de dahil olmak üzere birçok kuruluş, kıtlık koşullarının oluştuğunu doğruladı. Uluslararası endişelere rağmen, İsrail’e ölümcül kuşatmayı kırması için güçlü ve somut bir baskı uygulanmadı.
Gazze ve Batı Şeria’daki amansız katliam, Batı başkentlerinin Filistin devletini tanıma dalgasını anlamsız kıldı. Fransa, İngiltere, Kanada ve Avustralya, diğerlerinin yanı sıra, Eylül ayında Filistin devletini resmen tanıdı. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu bu adımı sert bir dille “ciddi bir hata” olarak nitelendirdi. “Terörizme büyük bir ödül veriyorsunuz” dedi. Bu açıklamaların ardından, kendisi ve aşırılıkçı bakanları İtamar Ben-Gvir ve Bezalel Smotrich, Batı Şeria’daki C Bölgesi’nin ilhakını hızlandırmaya ve Ürdün Vadisi üzerinde egemenlik kuran bir yasa çıkarmaya yemin ettiler.
Mahmud Abbas‘ın Filistin Yönetimi, Filistin’in tanınması için yapılan bu aceleci hamleye sarılarak, Filistin siyasetindeki giderek marjinalleşen rolünü yeniden canlandırmaya çalıştı. Diğer Filistin siyasi grupları ise bu tanınmayı, Filistin halkının özerkliğinin ve temel haklarının gerekli, ancak geç kalmış bir şekilde kabulü olarak gördü.
Bu arada uluslararası dayanışma da önemli ölçüde arttı. İsrail yanlısı sağcı bir hükümet tarafından yönetilen İtalya’da birçok genel grev ilan edildi. 22 Eylül’deki ilk büyük grev, taban sendikaları tarafından çağrıldı. Grev, hükümetin İsrail ordusuna silah akışına devam eden izni yoluyla İsrail ile olan işbirliğini doğrudan hedef aldı.
Aynı ayın ilerleyen günlerinde, 29 Eylül’de, ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze planı açıklandı ve üç aşamaya bölünmüş kapsamlı bir barış çerçevesi olarak sunuldu.
ABD ve bazı Arap ve Orta Doğu ülkelerinin arabuluculuğuyla yoğun görüşmeler devam ederken, Ekim ayı başlarında dünya çapında protestolar patlak verdi. Avrupa genelinde milyonlarca insan, savaşa son verilmesini ve İsrail’e derhal silah ambargosu uygulanmasını talep ederek gösteri yaptı.
Ateşkes nihayet 10 Ekim’de ilan edildi. Bunu, tüm İsrailli esirlerin ve yaklaşık 2.000 Filistinli mahkumun serbest bırakılması izledi. Mahkumların bir kısmı Batı Şeria’da kalırken, diğerleri Filistin dışına sınır dışı edildi veya Gazze’ye geri gönderildi.
13 Ekim’de Mısır’ın Şarm El-Şeyh kentinde, Cumhurbaşkanımız Recep Tayip Erdoğan, Trump ve Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah El-Sisi‘nin başkanlığında uluslararası bir zirve düzenlendi. Zirvede yeni ilan edilen ateşkes onaylandı, Gazze’de yeniden yapılanma için bir yol haritası oluşturuldu ve tartışmalı bir şekilde Uluslararası İstikrar Gücü adı verilen bir güç kuruldu.
Sonunda, Çin ve Rusya’nın ilk protestolarına rağmen, BM Güvenlik Konseyi’nin 2803 sayılı kararı Kasım ayında onaylandı. Karar, ateşkesi teyit etti ve Gazze’de bir Barış Kurulu kurulmasını, bu yönetim organının bizzat Trump tarafından yönetilmesini öngördü. Sayısız sivilin hayatını kaybettiği bir savaşı sona erdirmek için çaresiz olan Filistinliler, Gazze’nin kendi halkı tarafından yönetileceği konusunda ısrar ederek, manda yönetimine geri dönmeyi reddettiler.
Bu diplomatik girişimler uluslararası dayanışma eylemlerini bastıramadı. İspanyol sendikaları ve gençlik örgütleri, İsrail’in hesap vermesi talebinde ısrar ederek 15 Ekim’de genel grev ilan etti. Geçtiğimiz ay Filistin Halkıyla Dayanışma Uluslararası Günü’nde de milyonlarca insan dünyanın dört bir yanındaki şehirlerin sokaklarında toplanarak İsrail’e karşı ve Filistin’le dayanışma içinde belirleyici bir küresel paradigma değişimini işaret eden protestolar devam etti.
Yıl, bazı kasvetli rakamlarla sona eriyor, ancak aynı zamanda büyük bir umut ve sıradan Filistinlilerin efsanevi “sumud”u (sebatı) da beraberinde getiriyor.
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UCID) geçen ay yayınladığı raporda, Gazze’nin gayri safi yurtiçi hasılasının 2023’ten bu yana “benzeri görülmemiş ve felaket niteliğinde” bir şekilde yüzde 80 oranında düştüğü konusunda uyarıda bulundu. Almanya merkezli Max Planck Demografik Araştırma Enstitüsü ve İspanya merkezli Demografik Çalışmalar Merkezi’nden araştırmacılar ayrıca, Gazze’de yaşam beklentisinin 2024 yılında savaş olmasaydı olacağından yüzde 47 oranında düştüğünü tespit etti. Bu keskin düşüş, ölüm oranlarındaki felaket niteliğindeki artışı yansıtıyor.
Ancak, ezici yıkıma rağmen, Gazze’nin merkezindeki Nuseirat kampındaki mülteciler bir futbol maçı düzenledi. Yıkılmış beton ve alt üst olmuş toprakların arasında oynanan maç, Gazze’ye futbolun meydan okuyan dönüşünü simgeliyordu. Maç başlamadan önce, oyuncular ve heyecanlı taraftarlar, soykırım sırasında öldürülen 320 sporcu ve spor personelini anmak için bir dakikalık saygı duruşunda bulundu.
İsrail savaşlardaki başarısını veya başarısızlığını yalnızca düşmanlarının ölü sayısı üzerinden ölçerken, Filistinliler farklı bir ölçüt kullanıyor: İsrail savaşlarının yol açtığı topyekûn yıkıma rağmen ölmeyi reddeden bir halkın yılmaz ruhu.
Son birkaç yıl, Filistin kolektif hafızasında en acı deneyimlerden bazılarını beraberinde getirdi. Umuyoruz ki önümüzdeki yıl kalıcı ve adil bir barış getirecek, İsrail küresel güçler tarafından ateşkesi yok etmeye zorlanacak ve Filistin halkının derin fedakarlıkları nihayet uzun zamandır beklenen adalet ve hesap verebilirlik çağını başlatacaktır. Ayrıca bütün dünyaya karşı yıllardır filistinin yanında olmaya devam eden Türkiye kararlılıkla filistini korumaya devam edeceğini sürekli Beyan etti.
ADEM YAŞAR
