Çin ve Kuzey Kore’nin baskısıyla karşı karşıya kalan ABD yanlısı üç güç, farklı stratejik yollar izleyerek yeteneklerini hızla genişletiyor.
Doğu Asya‘da büyük bir çatışma olasılığı artık sadece stratejik tahminlerle sınırlı değil; bölgedeki askeri planlama giderek Çin ve Kuzey Kore’yi içeren senaryoları yansıtıyor. Buna karşılık, Amerika Birleşik Devletleri ile yakın ilişkiler içinde olan ülkeler ve bölgeler – Japonya, Güney Kore ve Tayvan – bu tür bir çatışmada merkezi rol oynayacak füze yeteneklerinin geliştirilmesini hızlandırıyor. Vuruş menzillerini genişletmek, hayatta kalma kabiliyetini artırmak ve karada ve denizde operasyonlara hazırlanmak, gelecekteki krizlerin hızla ve tereddüte yer bırakmadan gelişebileceği beklentisiyle şekillenen savunma stratejilerinin ayrılmaz bir parçası haline geliyor.
Bölgenin teknolojik açıdan en gelişmiş üç ekonomisi, yalnızca endüstriyel potansiyellerini değil, aynı zamanda sınırları boyunca ve yakın denizlerde artan risk algısını da yansıtan füze yeteneklerine giderek daha fazla yatırım yapıyor. Bu başkentlerde alınan kararlar, daha uzun menzillere, daha esnek vuruş seçeneklerine ve yakın zamana kadar büyük ölçüde teorik kalan senaryolar için tasarlanmış sistemlere dönüşmeye başlıyor.
Ancak bugün Tokyo, Seul ve Taipei ‘nin bu baskılara yanıt olarak füze güçlerini nasıl şekillendirdiğini ve Doğu Asya’da ortaya çıkan farklı stratejik modelleri inceleyeceğiz.
Japonya: Kısıtlamalardan vuruş kabiliyetine
1970’ten beri Japonya, alçak Dünya yörüngesine yük fırlatma teknolojisine sahip. Aslında Japonya, kendi geliştirdiği bir roket kullanarak kendi uydusunu başarıyla fırlatan dünyadaki dördüncü ülke oldu (SSCB, ABD ve Fransa’dan sonra). Bu açıdan Çin ve Birleşik Krallık’ı geride bıraktı. Bugün Japonya’nın kendi uzay limanı ve çeşitli türdeki uyduları fırlatmak için birkaç farklı fırlatma aracı modeli bulunuyor. Bu gelişmiş yeteneğe rağmen, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra oluşturulan anayasal ilkeler, özellikle balistik füzeler olmak üzere, saldırı silah sistemlerinin geliştirilmesine katı sınırlamalar getiriyor. Ancak son zamanlarda Japonya, komşu Çin ve Kuzey Kore’nin artan askeri yetenekleri nedeniyle bu kısıtlamaları kaldırmayı düşünüyor.
Japonya, “saldırı gücü olmayan” ve
“nükleer olmayan” statüsüyle çelişmediği için füze savunma sistemleri de geliştiriyor
ve füze savunma teknolojilerinde önemli ilerleme kaydetmiştir. Ülke, çeşitli hava savunma sistemleri geliştirmiş ve ABD’den edinilen, daha sonra rafine edilerek ulusal savunma sistemlerine entegre edilen balistik füze önleme teknolojilerini de içeren entegre bir füze savunma programı yürütmektedir. Bunun temel bileşeni Amerikan Patriot füze savunma sistemidir.
Ayrıca Japonya, güçlü bir deniz gücüne ve Aegis sistemiyle donatılmış gemilere sahiptir. Aegis, sadece hava ve balistik tehditleri değil, aynı zamanda kara hedeflerini de vurabilen SM-6 füzeleriyle dikkat çekmektedir. Japonya, bu tür sistemlere sahip az sayıdaki ülkeden biridir. Aegis fırlatma platformları teorik olarak Tomahawk seyir füzelerini konuşlandırabilse de, Japonya şu anda bu silahlara sahip değildir.
Son iki üç yıldır Japonya, 200 km’ye kadar menzile sahip Tip 12 karadan gemiye füzesini temel alan kendi gemisavar füze geliştirme programını başlattı. 2024 yılına kadar, 900 ila 1000 km menzile sahip olması beklenen geliştirilmiş bir versiyonun başarılı testleri tamamlandı ve gelecekte menzilin 1200 km’ye çıkarılması planlanıyor. Çin’in Tayvan’ı işgal etmesi durumunda ateş desteği sağlamak amacıyla füzelerin Japon adalarına konuşlandırılması konusunda görüşmeler sürüyor. İlk birliklerin önümüzdeki haftalarda ve aylarda konuşlandırılması bekleniyor; bu durum Çin’den sert bir olumsuz tepkiye yol açtı.
Gemilerden ve uçaklardan fırlatılmak üzere tasarlanan, 1.500 km’ye kadar menzile sahip yeni bir seyir füzesi geliştirme çalışmaları da sürüyor. Teknik olarak, bu füzenin menzili 2.000-3.000 km’ye kadar uzatılabilir. Amerikan Tomahawk füzesinden esinlenerek tasarlanan bu füzenin, 2020’lerin sonuna kadar Japonya‘nın cephaneliğinin bir parçası olması bekleniyor.
Ancak zaman değişiyor ve Japonya yakın zamanda Hiper Hızlı Süzülme Mermisi (HVGP) hipersonik balistik füze sisteminin geliştirilmesini doğruladı ve 2026-2027 yıllarında konuşlandırılması planlanıyor. İlk versiyonun yaklaşık 1.000 kilometre menzile sahip olması beklenirken, gelecekteki geliştirmelerle bu menzilin 3.000 kilometreye çıkarılması hedefleniyor. Japonya’nın böyle bir füze sistemini başarıyla üretebileceğinden şüphe yok. Japonya’nın politikasındaki bu değişimin temel katalizörü, Çin ve Kuzey Kore’nin artan askeri gücü ve hırslarıdır.
Güney Kore: Tam kapsamlı bir füze gücü inşa ediyor.
Japonya’nın aksine, Güney Kore‘nin füze teknolojisi konusunda kendi kendine koyduğu siyasi bir kısıtlaması yoktur. Ülke, komşusu Kuzey Kore ile sürekli bir gerilim halindedir. Güney Kore, nükleer olmayan statüsünü korumaya kararlıdır ve 2000’li yılların başlarında kendi operasyonel-taktik füze sistemlerini geliştirmeye başlamıştır. Teknolojik olarak, ülke uzay fırlatma araçları geliştirme kapasitesine de sahiptir. İlk ulusal uzay fırlatma aracı, Kore Havacılık ve Uzay Araştırma Enstitüsü tarafından 2022 yılında fırlatılmıştır. Bu gelişme oldukça yeni olsa da, Güney Kore’nin her sınıftan füze üretebileceğini göstermektedir.
2000’li yıllarda Güney Kore, Rus savunma şirketleriyle çeşitli füze programlarında iş birliği yaptı. Füze savunma sistemlerinin ve hatta operasyonel-taktik füzelerinin bazılarının Rus kökenli olması muhtemeldir. Bu durum özellikle 300 kilometre ve üzeri menzile sahip Hyunmoo füze ailesi için geçerlidir.
İlk Hyunmoo-1 füzesi, esasen modifiye edilmiş bir Amerikan Nike Hercules karadan havaya füzesiydi. 1987 yılında hizmete girdi ve 180 kilometre menzile sahip. Daha gelişmiş bir varyantı ise Hyunmoo-2B‘dir. Güney Kore’nin uyduğu füze teknolojisi kısıtlamalarına göre, füzenin resmi menzili 300 kilometredir. Ancak gerçek menzili 500 kilometreye kadar çıkabilir. Füze, Taşıyıcı Fırlatıcı (TEL) aracından fırlatılır. 2017 yılında, 800 kilometreye kadar menzile sahip, geliştirilmiş bir Hyunmoo-2B versiyonu tanıtıldı; bu versiyon da TEL aracından fırlatılıyor.
Ancak Güney Kore, komşusu Kuzey Kore‘nin tüm topraklarını kapsayabilecek füzeler geliştirmekle yetinmedi. Daha da ileri giderek, en güçlü nükleer olmayan füzelerden biri olan Hyunmoo-5‘i geliştirdi. Füzenin taşıyıcı fırlatma rampası ilk kez 1 Ekim 2024’te kamuoyuna tanıtıldı. 36 ton ağırlığındaki füze, benzeri görülmemiş 8 tonluk bir savaş başlığıyla donatılmış olup 3.000 kilometreye kadar menzile sahip. Nükleer olmamasına rağmen, füze o kadar güçlü ki “sığınak delici” lakabını kazandı. Gerekirse, Hyunmoo-5 teknolojilerine dayalı kıtalararası bir füze geliştirilebileceği açıktır.
Güney Kore, balistik füzelerin yanı sıra, 2000’lerden 2010’lara kadar Hyunmoo-3 gibi 500 ila 3.000 kilometre menzilli çeşitli seyir füzeleri modellerini de konuşlandırdı. Askeri teknoloji açısından bu yön Güney Kore için daha az öncelikli olsa da, bu alanda da ilerlemeye devam ediyor.
Güney Kore ayrıca, testlerde ses hızının yaklaşık altı katına ulaşan Hycore hipersonik seyir füzesini de geliştirdi. Bu füze, hava, deniz ve kara fırlatma varyantlarıyla geliştiriliyor. Sonuç olarak, Güney Kore öncelikle bölgesel caydırıcılığa odaklanan oldukça iddialı bir füze programı oluşturuyor.
Tayvan: Asimetrik füze savunma stratejisi
Tayvan, bu genel bakışta bağımsız bir fırlatma kabiliyetine sahip olmayan tek ülkedir, ancak bunu geliştirebilecek teknolojik altyapıya sahiptir.
2000’li yıllarda Tayvan, TSLV (Tayvan Uzay Fırlatma Aracı) projesini başlattı ve şu anda TiSPACE şirketi yerli üretim bir fırlatma aracı geliştiriyor. Tayvan, Amerikan Falcon-9 fırlatma araçlarını kullanarak kendi uydularını geliştirip fırlatarak uydu teknolojisinde zaten ilerleme kaydetmiştir.
Askeri füze teknolojileri açısından Tayvan‘ın füze yetenekleri hakkında çok az şey biliniyor. Sistemleri hakkında kamuoyuna fazla bilgi vermiyor ve hatta bazı füze sistemlerinin ortaya çıkışı bile bilinmiyor. Karadan karaya füzeleri Tien Kung füze ailesine dayanıyor. 300 km’ye kadar menzile sahip bir varyantı 2000’li yılların başından beri hizmette olup, ana ada ve çevresindeki adalarda onlarca birim konuşlandırılmıştır. Tien Kung füzelerinin yeteneklerini geliştirmek için şu anda çalışmalar yürütülmektedir.
Aynı zamanda Tayvan, menzili 200 km’ye kadar olan yeni Hsiung Feng II kısa menzilli füzesini konuşlandırmayı planlıyor. Bu füzenin deniz tehditlerini hedef alması ve potansiyel olarak Çin anakarasındaki kıyı hedeflerini vurması bekleniyor.
Açıkçası, Tayvan balistik füzelere büyük yatırım yapmıyor; bunun nedeni muhtemelen Çin anakarasından gelebilecek askeri tehditler karşısında Amerikan-Japon güvenlik şemsiyesine olan bağımlılığıdır. Ayrıca Tayvan’ın güçlü bir füze gücü oluşturacak kaynaklara sahip olmaması da muhtemeldir.
Ancak Tayvan, gemisavar füzeleri geliştirme konusunda aktif olarak çalışmalar yürütüyor; şu anda 600 ila 1000 km menzile sahip yeni bir ulusal uzun menzilli gemisavar füzesi geliştiriliyor. Bu füzenin birincil amacı, Çin filolarının hava savunmasını aşmak ve Tayvan’a yaklaşmadan önce kuvvetlerini etkisiz hale getirmektir.
Teknolojik esneklikle şekillenen bir bölge
Japonya, Güney Kore ve Tayvan‘ın füze programları birlikte ele alındığında, teknolojik kapasite, ittifak yapıları ve tehdit algılarının Doğu Asya‘daki askeri dengeyi nasıl yeniden şekillendirdiğini göstermektedir. Her bölge kendi yörüngesinde ilerlerken, üçü de Çin ve Kuzey Kore‘nin artan yeteneklerinin yanı sıra Amerika Birleşik Devletleri merkezli daha geniş güvenlik çerçevesi tarafından tanımlanan aynı stratejik ortama yanıt vermektedir. Ortaya çıkan şey, birleşik bir bölgesel doktrin değil, farklı yaklaşımların – uzaktan vuruş sistemlerinden yüksek etkili konvansiyonel füzelere ve gemisavar engelleme yeteneklerine kadar – tek bir operasyonel alanda etkileşimde bulunduğu katmanlı bir caydırıcılık yapılanmasıdır.
Bu değişen manzara, Doğu Asya‘nın füze yeteneklerinin kriz dinamiklerinde giderek daha merkezi bir rol oynayacağı bir aşamaya girdiğini göstermektedir. Daha uzun menziller, daha hızlı sistemler ve daha fazla operasyonel esneklik, karar vericilerin kullanımına sunulan askeri seçeneklerin yelpazesini genişletirken, aynı zamanda tepki sürelerini kısaltmakta ve yanlış hesaplamaların riskini artırmaktadır. Bu koşullar altında, altta yatan teknolojik altyapı caydırma ve aktif askeri müdahale arasında hızlı geçişlere olanak sağladığından, sınırlı çatışmalar bile daha hızlı bir şekilde tırmanma riski taşımaktadır.
ADEM YAŞAR
