WASHINGTON (AA) – Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, 13-18 Nisan’da düzenlenecek IMF-Dünya Bankası Bahar Toplantıları öncesi “Orta Doğu Savaşı Şokunu Hafifletmek” başlıklı bir konuşma yaptı.
Dayanıklı dünya ekonomisinin Orta Doğu’da şu an duraklamış olan savaşla yeniden sınandığını dile getiren Georgieva, çatışmanın dünya genelinde ciddi zorluklara neden olduğunu söyledi.
Georgieva, “Gelecek hafta bahar toplantılarımızda bakanları ve merkez bankası başkanlarını ağırladığımızda, odak noktamız bu son şoku en iyi nasıl atlatacağımız ve ekonomiler ile insanlar üzerindeki acıyı nasıl hafifleteceğimiz üzerine olacak.” dedi.
Büyük, küresel ve asimetrik bir arz şoku
Arz şokunun büyük, küresel ve asimetrik olduğuna işaret eden Georgieva, dünyanın günlük petrol akışının yaklaşık yüzde 13, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) akışının ise yüzde 20 kesintiye uğradığını, enerji maliyetlerinin arttığını ve tedarik zincirlerinin dünya genelinde bozulduğunu aktardı.
Georgieva, şokun etkisinin çatışmaya yakınlığa, enerji ihracatçısı mı yoksa ithalatçısı mı olunduğuna ve politika alanına bağlı olarak değiştiğini kaydetti.
Her zaman olduğu gibi negatif bir arz şokunun fiyatları yukarı çektiğini belirten Georgieva, brent petrolün çatışmalar başlamadan önce varil başına 72 dolardan 120 dolarlık zirveye fırladığını anımsattı.
Georgieva, petrol fiyatlarının düştüğünü ancak hala savaştan önceki seviyelerin çok üzerinde olduğunu, birçok ülkenin kıymetli kaynaklara erişim için yüksek primler ödediğini ifade etti.
Arz kesintileri dalga etkisi yaratmaya devam edecek
Arz kesintilerinin dalga etkisi yarattığını ve bir süre daha yaratmaya devam edeceğini anlatan Georgieva, minimum akış seviyelerinin korunamaması nedeniyle bazı petrol rafinerilerinde kapanmalar yaşandığını, rafine ürünlerde, özellikle dizel ve jet yakıtı arzında yaşanan sıkıntıların ulaşım, ticaret ve turizm faaliyetlerini sekteye uğrattığını anlattı.
Georgieva, taşımacılıkta yaşanan sorunların gıda güvenliğini de tehdit ettiğine işaret ederek, bu durumun en az 45 milyon kişinin daha gıda güvensizliğiyle karşı karşıya kalmasına yol açabileceğini ve dünya genelinde açlık çekenlerin sayısını 360 milyonun üzerine çıkarabileceğini ifade etti. IMF Başkanı Georgieva, yüksek gübre fiyatlarının bu tabloyu daha da ağırlaştırabileceğini belirtti.
Georgieva, kükürt, helyum ve nafta gibi kritik girdilere bağımlılığın, çip üretimi, tıbbi görüntüleme ve plastik sanayi gibi alanlarda tedarik zinciri aksaklıklarına yol açtığına dikkati çekti.
Dünya Ekonomik Görünüm raporu bir dizi senaryoyu içerecek
Şokun fiyat etkisi ve arz kıtlığı, enflasyon beklentileri ile finansal koşullar aracılığıyla etkisini gösterebileceğini anlatan Georgieva, dünyanın buna yanıt verirken, kolektif enerji verimliliği ve enerji çeşitlendirme arayışını sürdürmesinin önemini vurguladı.
Georgieva, şunları kaydetti:
“Etkisi ne kadar büyük? Bunun yanıtı, ateşkesin sürüp sürmeyeceğine, kalıcı barışa yol açıp açmayacağına ve savaşın ardında ne kadar hasar bırakacağına bağlı. Belirsizlikler göz önüne alındığında, gelecek hafta yayımlanacak Dünya Ekonomik Görünüm raporumuz, nispeten hızlı bir normalleşmeden, orta düzeyli bir senaryoya ve petrol ile gaz fiyatlarının çok daha uzun süre çok daha yüksek kaldığı ve ikinci tur etkilerinin belirginleştiği bir senaryoya kadar uzanan bir dizi senaryoyu içerecek.”
IMF Başkanı Georgieva, “Aslında bu şok olmasaydı, küresel büyüme tahminlerini yukarı yönlü revize ediyor olacaktık. Ancak şimdi, en umut verici senaryomuz bile büyümede aşağı yönlü bir revizyonu içeriyor. Neden? Altyapı hasarı, arz kesintileri, güven kaybı ve diğer kalıcı etkiler.” diye konuştu.
Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin geleceğinin ne olacağını veya bölgesel hava trafiğinin toparlanmasının nasıl gerçekleşeceğini bilmediklerin belirten Georgieva, “Bildiğimiz şey, yeni barış kalıcı olsa bile büyümenin daha yavaş olacağıdır.” dedi.
Etkinin ne kadar kötü olacağı ülkelerin politika alanına bağlı
Ayrıca dünya genelinde önemli farklılıklar olduğunu aktaran Georgieva, petrol ve gazı kesintisiz ihraç edebilen ülkelerin en az etkilenenler olduğunu kaydetti.
Georgieva, buna karşılık, abluka yaşayan petrol ve gaz ihracatçıları dahil olmak üzere savaştan doğrudan etkilenen ülkeler ve ithal petrol ile gaza bağımlı olan ülkelerin etkinin yükünü omuzladığını ifade etti.
IMF Başkanı Georgieva, Körfez’deki tanker trafiğinde yaşanan beş haftalık boşluk göz önüne alındığında, bu etkinin ne kadar kötü olacağının ülkelerin stratejik petrol ve gaz rezervleri dahil olmak üzere ne kadar politika alanına sahip olduklarına önemli ölçüde bağlı olacağını dile getirdi.
IMF desteğine yönelik talebin kısa vadede 20 ile 50 milyar dolar arasında olabileceği beklentisi
Politika yapıcıların durumu daha da kötüleştirmemeye dikkat etmeleri gerektiğini vurgulayan Georgieva, ülkelere ihracat ve fiyat kontrolleri gibi tek taraflı eylemlerden kaçınmaları çağrısında bulundu.
Georgieva, mevcut koşullarda bekle-gör yaklaşımının uygun olduğunu, enflasyon beklentilerinin bozulma ve maliyetli bir enflasyon sarmalını tetikleme tehdidi oluşturması halinde ise merkez bankaları faiz artırımlarıyla kararlı bir şekilde müdahale etmesi gerektiğini dile getirdi.
Maliye politikası tarafında ise desteğin hedefli ve geçici olması gerektiğini belirten Georgieva, para ve maliye politikalarının uyum içinde yürütülmesinin önemine işaret etti.
Georgieva, IMF’nin ülkelere destek vermeye hazır olduğunu belirterek, Orta Doğu’daki savaşın etkileri dikkate alındığında Fon’un ödemeler dengesi desteğine yönelik talebin kısa vadede 20 ile 50 milyar dolar arasına çıkmasının beklendiğini kaydetti.
Reporter: Dilara Zengin Okay
