LONDRA (AA) – Birleşmiş Milletler (BM) Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Dünya Gıda Programı (WFP) ve Gıda Krizlerine Karşı Küresel Ağ (GNAFC) tarafından hazırlanan Gıda Krizleri Küresel Raporu 2026 yayımlandı.
Bu yıl onuncusu yayımlanan ve 47 ülkeyi kapsayan rapora göre, dünyada son 10 senede akut açlık iki katına çıktı.
Geçen yıl incelenen 47 ülkede nüfusun yüzde 22,9’una karşılık gelen 266 milyon insanın yüksek düzeyde akut gıda güvensizliği yaşadığı tespit edildi. Bu oran, 2016’daki seviyenin neredeyse 2 katına karşılık geliyor.
Geçen yıl akut gıda güvensizliğinin şiddeti, kayıtlardaki en yüksek ikinci düzeye ulaştı. “Felaket düzeyinde açlık” yaşayan insan sayısı ise 2016’ya göre 9 kat arttı.
Akut gıda güvensizliği ve yetersiz beslenmenin “alarm verici düzeyde yüksek ve kökleşmiş durumda” olduğu belirtilen raporda, krizlerin giderek belirli bir çekirdek ülke grubunda yoğunlaştığına işaret edildi.
Afganistan, Bangladeş, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Myanmar, Nijerya, Pakistan, Güney Sudan, Sudan, Suriye Arap Cumhuriyeti ve Yemen nüfusu, yüksek düzeyde akut açlık yaşayan insanların üçte ikisini oluşturdu. Afganistan, Güney Sudan, Sudan ve Yemen, oran ve mutlak sayı bakımından en büyük gıda krizlerini yaşayan ülkeler oldu.
En uç noktada, Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması sistemi tarafından 2025’te Gazze ve Sudan’ın bazı bölgelerinde kıtlık tespit edildi. Bu, raporlamanın başlangıcından bu yana ilk kez aynı yıl içinde iki ayrı bölgede kıtlığın teyit edilmesi anlamına geliyor.
Bu durumun, çatışmalar ve insani yardıma erişimin kısıtlanmasıyla ve zorla yerinden edilmenin etkisiyle şiddetlenen açlık ve yetersiz beslenmenin keskin şekilde arttığına işaret ettiği belirtildi.
Sadece geçen yıl 35,5 milyon çocuk akut yetersiz beslenmeden etkilendi
Akut yetersiz beslenme kritik ve büyüyen bir sorun olmayı sürdürürken, sadece geçen yıl 35,5 milyon çocuk akut yetersiz beslenmeden etkilendi. Bu çocukların yaklaşık 10 milyonu şiddetli akut yetersiz beslenme yaşıyor.
Gıda krizlerinin yaşandığı durumların neredeyse yarısında aynı zamanda beslenme krizleri de görüldü. Yetersiz gıda, hastalık yükü ve temel hizmetlerdeki aksaklıkların birleşik etkisi önem taşıyor.
Gazze, Myanmar, Güney Sudan ve Sudan gibi en ağır etkilenen bölgelerde bu şokların, aşırı yetersiz beslenme düzeylerine ve artan ölüm risklerine yol açtığı belirtildi.
Dünyada zorla yerinden edilme nedeniyle de gıda güvensizliği kötüleşmeye devam etti. Geçen yıl gıda krizi yaşanan bölgelerde 85 milyondan fazla kişi zorla yerinden edildi.
Yerinden edilen insanların, ev sahibi topluluklara kıyasla sürekli olarak daha yüksek düzeyde akut açlıkla karşı karşıya kaldığı bildirildi.
Akut gıda güvensizliği kritik seviyelerde kalmaya devam edecek
Raporda, akut gıda güvensizliğinin birçok bölgede kritik seviyelerde kalmaya devam edeceği uyarısında bulunulurken, süren çatışmalar, iklim değişikliği ve küresel ekonomik belirsizliklerin birçok ülkede koşulların kötüleşmesine yol açabileceği ifade edildi.
Özellikle Orta Doğu’daki çatışmanın tırmanması nedeniyle gıda krizi yaşanan ülke ve bölgelerin küresel tarım-gıda piyasalarındaki risklere karşı doğrudan ve dolaylı şekilde açık hale gelebileceği belirtildi.
Gıda güvenliği üzerindeki acil etkilerin, Orta Doğu’nun gıda ithalatına bağımlılığı nedeniyle büyük ölçüde bölgesel düzeyde görülse de enerji ve lojistik maliyetlerindeki artışın halihazırda kırılgan durumdaki toplulukların satın alma gücü üzerinde baskı yarattığına işaret edildi.
Raporda, gıda krizlerine yönelik insani finansman ve kalkınma finansmanındaki keskin düşüşe karşı da uyarıya yer verildi. Gıda güvenliği ve beslenmeye yönelik finansmanın yaklaşık 10 yıl önce görülen seviyelere gerilediği, bunun, hükümetlerin ve insani aktörlerin etkili şekilde müdahale etme kapasitesini sınırladığı bildirildi.
Yatırımları ve uluslararası işbirliğini artırma çağrısı
FAO, WFP ve GNAFC, gıda ve beslenme krizlerinin geçici şoklar olmaktan çıktığını, kalıcı, öngörülebilir ve giderek uzayan kriz bölgelerinde yoğunlaşan yapısal sorunlar haline geldiğini belirterek, bu krizlerle başa çıkmak için insani ihtiyaçları azaltan, dayanıklılığı güçlendiren ve temel nedenleri ele alan sürdürülebilir ve koordineli eylemlerin artırılması çağrısında bulundu.
Raporda değerlendirmesine yer verilen BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, çatışmaların dünya genelinde milyonlarca insan için akut gıda güvensizliği ve yetersiz beslenmenin başlıca itici gücü olmaya devam ettiğini belirterek, “Aynı yıl içinde çatışmalardan etkilenen iki bölgede kıtlığın ortaya çıkması ise benzeri görülmemiş bir gelişme. Bu rapor, küresel liderlere, hayat kurtarıcı yardımlara yatırımı hızla artırmak ve bu kadar çok insana acı çektiren çatışmaları sona erdirmek için gerekli siyasi iradeyi göstermeleri çağrısında bulunuyor.” ifadesini kullandı.
FAO Genel Direktörü Qu Dongyu da akut gıda güvensizliğinin sadece yaygın olmadığını, kalıcı ve tekrarlayıcı olduğunu vurgulayarak, “10 yıllık verilerin ardından mesaj açık. Bu artık bir dizi kriz değil, yapısal bir sorun. Harekete geçmeye ve yalnızca gıda yardımına dayanmak yerine yerel gıda üretimini korumaya yönelmeliyiz çünkü ihtiyaçları azaltmanın, hayat kurtarmanın ve zaman içinde dayanıklılık inşa etmenin yolu bu.” değerlendirmesinde bulundu.
Muhabir: Nuran Erkul Kaya
