TÜRKIYE, İSTANBUL (AA) – ABD-İran hattından gelen açıklamalar fiyatlama davranışları üzerinde etkili olmayı sürdürüyor. Orta Doğu’da tırmanan gerginlikler ise küresel piyasalardaki yükseliş eğilimi önünde zorluklar oluşturuyor.
Enerji fiyatlarındaki yukarı yönlü baskının sürmesi, piyasalardaki risk iştahını sınırlamaya devam ediyor. Diğer yandan diplomasi kanalının açık kalması satış baskısının şimdilik kontrollü kalmasını sağlayabilecek ana unsur olarak öne çıkıyor.
ABD Başkanı Donald Trump dün yaptığı açıklamada İran’ın gönderdiği son öneriyi “aptalca” olarak nitelendirerek, “Şu anda ateşkesin en zayıf anında olduğunu söyleyebilirim. Yaşam desteğine bağlı durumda.” dedi.
Trump ayrıca İran’daki savaşın yol açtığı petrol fiyatlarındaki yükseliş karşısında federal benzin vergisini bir süreliğine kaldırma niyetinde olduğunu açıkladı. ABD’de bugün açıklanacak enflasyon verisi piyasaların odağında yer alırken, veri öncesinde yatırımcıların temkinli davrandığı görülüyor.
Geçen hafta güçlü gelen tarım dışı istihdam verisinin ardından bugünkü enflasyon verisi de ABD Merkez Bankasının (Fed) politikalarına ilişkin beklentilerde etkili olacak.
Orta Doğu kaynaklı enerji fiyatı baskısının enflasyon görünümüne ne ölçüde yansıdığı, Bankanın faiz patikasına ilişkin beklentiler açısından kritik bir öneme sahip bulunuyor.
Analistler, Orta Doğu kaynaklı risklerin ABD ekonomisi üzerinde henüz kayda değer bir etkisinin bulunmadığını belirterek, bu risklerin devam etmesi durumunda söz konusu etkilerin daha belirgin hale gelebileceğini söyledi.
Trump’ın bu haftaki Çin ziyareti de piyasalar tarafından yakından takip edilecek. Trump’ın perşembe günü Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile bir araya gelmesi bekleniyor.
Diğer taraftan ABD Hazine Bakanlığı, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun Çin’e petrol satışı ve sevkiyatındaki rollerini gerekçe göstererek 12 kişi ve kuruluşu yaptırım listesine ekledi.
Makroekonomik veri tarafında ABD’de ikinci el konut satışları nisanda yüzde 0,2 artmasına rağmen piyasa beklentilerinin altında kaldı. Taraflar arasında kalıcı bir barış sağlanacağına yönelik iyimserliğin azalması sonrasında Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,2 artışla 102,8 dolarda seyrediyor.
Petrol fiyatlarındaki yükselişten kaynaklanan enflasyonist baskıların artacağına yönelik öngörülerle, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 5 baz puan artışla yüzde 4,41’e çıktı.
Devam eden jeopolitik risklerle dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 98,1 seviyesinde seyrediyor.
Altının onsu ise jeopolitik gerginliklerin tekrar artması sonrasında yükselen petrol fiyatları ve güçlenen doların etkisiyle yüzde 0,4 azalışla 4 bin 717 dolardan işlem görüyor.
New York borsasında rekor seviyeler test edildi
New York borsasında dün çip şirketlerindeki sert yükselişlerin etkisiyle pozitif bir seyir izlendi. Micron Technology’nin hisseleri yüzde 6,5, Qualcomm’un hisseleri yüzde 8,4 ve Nvidia’nın hisseleri yüzde 2’ye yakın değer kazandı.
Bu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,19, S&P 500 endeksi yüzde 0,19 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,10 yükseldi.
S&P 500 endeksi 7.428,97 puanla, Nasdaq endeksi de 26.359,31 puanla rekor seviyeyi gördü. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.
Avrupa borsaları Fransa hariç yükseldi
Avrupa borsalarında dün gümüş ve bakır fiyatlarındaki artıştan destek bulan madencilik hisselerindeki yükselişlerin etkisiyle temkinli bir iyimserlik hakimdi. Gümüşün onsu dün 87 dolarla 2 ayın en yüksek seviyesini test ederken, bakırın libresi bugün 6,45 dolarla rekor seviyelere yaklaştı.
Orta Doğu’daki gerginliklere karşın küresel bakır arzına ilişkin sıkıntıların devam etmesi bakır fiyatlarındaki yükselişte etkili olurken, gümüş de endüstriyel alanda yoğun talep görüyor.
Orta Doğu’da tırmanan jeopolitik gerilimlerin etkisi Avrupa ekonomisi üzerinde yoğun bir şekilde hissedilirken, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) ABD/İsrail-İran Savaşı’nın enflasyonist baskıları artırması nedeniyle bu yıl faiz oranlarını iki kez artırması bekleniyor.
Banka, Orta Doğu’daki çatışmanın yol açtığı ekonomik hasarı değerlendirirken şu ana kadar bekle-gör politikasını uyguladı. ECB Yönetim Kurulu üyesi Isabel Schnabel geçen hafta enerji şokunun genişlemesi durumunda para politikasının sıkılaştırılması gerektiğini söyledi.
Öte yandan Almanya’nın önemli ekonomi ve düşünce kuruluşlarından Ekonomi Araştırma Enstitüsünün (Ifo) Alman iş dünyası nisan anketine katılan şirketlerin yüzde 8,1’inin mevcut ekonomik koşullarda hayatta kalmalarının risk altında olduğunu beyan etti.
Buna göre, Almanya’da yaklaşık her 12 şirketten biri sipariş eksikliğine bağlı talep yetersizliği, artan işletme ve enerji maliyetleri nedeniyle varlığını sürdürememe endişesi taşıyor.
Haziran ayındaki toplantıda kilit faktör Hürmüz Boğazı’na ilişkin gelişmeler olacak.
İngiltere’deki siyasi gelişmeler de yakından takip ediliyor. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, ülkede yapılan yerel seçimlerdeki ağır yenilgi sonrası istifayı düşünmediğini, sürekli değişimin ülkeyi kaosa sürüklediğini söyledi.
Starmer, Avrupa Birliği ile ticari, ekonomik ve güvenlik temelli ilişkilerde derhal “büyük bir sıçrama” yapılması gerektiğini belirtti.
İngiltere’de politik anlamda hareketliliğin öne çıktığı bir dönemde ülkede tahvil piyasasında satış baskısı görülürken, İngiltere’nin 10 yıllık tahvil faizi 8 baz puan artışla yüzde 4,99’a çıktı.
Diğer taraftan Avrupa Birliği (AB) Rusya’ya yönelik yeni yaptırım paketinde, petrol taşıyan gölge filoyu, bankaları ve şirketleri hedef almayı planlıyor.
Bu gelişmelerle, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,07, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,76 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,36 değer kazanırken, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,69 değer kaybetti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.
Asya borsaları karışık seyrediyor
Asya borsalarında, ABD ve İran arasında gerilimin azalacağına yönelik herhangi bir işaretin görülmemesiyle karışık bir seyir izleniyor.
Çin Merkez Bankası (PBOC) Orta Doğu’daki çatışmaların tetiklediği yüksek petrol ve emtia fiyatlarından kaynaklanacak ithal enflasyon riskine karşı uyarıda bulundu. Banka, ithal enflasyonun ekonomi üzerindeki etkisinin izlenmesi gerektiğini ifade etti.
Diğer taraftan Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) nisan ayı toplantısının tutanakları yayımlandı. Şahin görüşlerin hakim olduğu tutanaklarda, “Orta Doğu’daki durum belirsizliğini koruyor ve mevcut koşullar, politika faiz oranının acilen yükseltilmesi gerektiğine işaret etmiyor.” ifadelerine yer verildi.
Güney Kore’de ise yapay zeka karlarından elde edilen gelirlerin vergilendirilmesi yoluyla temettü dağıtılacağına yönelik haberlerin ardından Güney Kore borsasında satış baskısı arttı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin ziyaretinden gelecek haber akışının da bu hafta Asya piyasalarının yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 3, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4 gerilerken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,3, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,6 yükseldi.
Borsa günü rekorlarla tamamladı
Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,47 değer kazanarak 15.133,54 puandan tamamladı ve tüm zamanların en yüksek kapanışını gerçekleştirdi. Ayrıca endeks gördüğü en yüksek seviye rekorunu da 15.204,92 puana çıkardı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 yükselerek 17.953,00 puandan işlem gördü.
Dolar/TL, cuma gününü yüzde 0,1 artışla 44,8580’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 45,3920’den işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise Almanya’da TÜFE ve ZEW endeksleri ile ABD’de TÜFE verisinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 15.200 ve 15.300 puanın direnç, 15.000 ve 14.900 seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
12.00 Almanya, mayıs ayı ZEW ekonomik güven endeksi
15.30 ABD, nisan ayı tüketici fiyat endeksi
21.00 ABD, nisan ayı federal bütçe dengesi
Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu
