İSTANBUL (AA) – Teknoloji ve yapay zeka şirketlerine ilişkin iyimserliğe karşın ABD/İsrail-İran Savaşı’ndan kaynaklı etkiler piyasalardaki risk iştahında kırılganlıklara işaret ediyor.
Yapay zeka harcamalarının şirketlerin büyümesini olumlu etkileyeceğine dair beklentilerle teknoloji ve yapay zeka şirketlerinin hisselerinde görülen sert yükselişler küresel piyasalarda dün risk iştahını artırmış, savaş kaynaklı enerji maliyetlerine karşın ABD’de açıklanan verilerin tüketicinin gücünün sürdüğüne işaret etmesi de piyasalarda görülen pozitif seyirde etkili olmuştu.
Yapay zekaya yönelik yenilenen yatırımlar, sağlam şirket karları ve açıklanan makroekonomik verilerin özellikle ABD ekonomisinin dirençli olduğunu göstermesi dün borsaların rekor tazelemesini sağladı.
Diğer taraftan petrol fiyatlarındaki yükseliş ve tahvil faizlerindeki artış yeni günde piyasalarda satış baskısına neden oldu.
Yatırımcılar, borsalardaki yapay zeka temelli yükselişlerin ne kadar sürdürülebilir olduğunu sorgularken, ABD-Çin görüşmelerinin nasıl değerlendirilmesi konusunda da kararsız görünüyor.
Taraflar arasında ekonomik işbirliğinin arttığına dair işaretler olmasına karşın piyasaların beklediği şeyin İran konusunda bir ilerleme olması ve bu konuda kayda değer bir ilerleme olmaması piyasalardaki risk iştahını baskılıyor.
Böylece teknoloji hisselerine yönelik yatırımcı coşkusu yerini tahvil faizlerindeki yükselişlerden kaynaklı negatif etkiler ve ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz artışı beklentilerinin güçlenmesine yol açan enflasyonist endişelere bıraktı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın devam eden Pekin temasları bugün de yatırımcıların odağında yer alıyor
Siyasi kurmaylarının yanı sıra Nvidia Üst Yöneticisi Jensen Huang ile Tesla Üst Yöneticisi Elon Musk gibi Amerikan şirketlerinin temsilcilerinden oluşan geniş bir heyetle Çin’de temaslarda bulunan Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile ikili ve heyetler arası görüşme için bir araya geldi.
Dünyanın en büyük iki ekonomisinin liderlerinin görüşmesinden çıkan mesajlar yakından izlenirken, Çin Devlet Başkanı Şi, iki ülkenin rakip değil ortak olması gerektiğini ifade etti.
İran konusunda ise Beyaz Saray, ABD Başkanı Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi’nin, Hürmüz Boğazı’nın açık kalması ve “İran’ın asla nükleer silaha sahip olmaması” konusunda mutabık kaldığını açıkladı.
Trump, Fox News’e verdiği röportajda da Şi’nin İran’la anlaşma ve Hürmüz Boğazı’nın açılması konusunda yardımcı olmaya hazır olduğunu söylediğini belirtti. Trump’ın bu açıklaması da dün piyasaları destekledi.
Ayrıca Trump, Şi’nin Amerikan uçak üreticisi Boeing’den 200 uçak satın almayı kabul ettiğini açıkladı.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de ülkesinin İsrail ile birlikte İran’a saldırılarıyla başlayan savaş nedeniyle gemi trafiğinde kesintilerin yaşandığı Hürmüz Boğazı’nın açılmasında Çin’in, ABD’den daha fazla çıkarı olduğunu, bu yüzden Washington’a destek vereceklerine inandığını belirtti.
ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin de açıklamaları takip edilirken, Kansas City Fed Başkanı Jeffrey Schmid, devam eden enflasyonu ekonomi açısından en acil risk olarak gördüğünü belirtti.
Öte yandan düzenlediği basın toplantısında, küresel ekonomideki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulunan Uluslararası Para Fonu (IMF) Sözcüsü Julie Kozack, küresel ekonominin Orta Doğu’daki savaş dolayısıyla yükselen petrol fiyatlarıyla birlikte “olumsuz” senaryoya doğru ilerlediğini ancak orta vadeli enflasyon beklentilerinin çıpalanmış durumda olduğunu söyledi.
Makroekonomik veri tarafına bakıldığında ABD’de perakende satışların nisanda aylık bazda yüzde 0,5 ile beklentilere paralel artış kaydettiği görüldü.
Söz konusu dönemde satış tutarındaki en yüksek artış, Orta Doğu’daki çatışmaların etkisiyle yükselen petrol fiyatlarına bağlı olarak benzin istasyonlarında görüldü.
Analistler, söz konusu verinin artan enerji fiyatlarına karşın tüketici talebinin devam ettiğini ortaya koyduğunu ancak perakende satışlarda en yüksek artışın benzin istasyonlarında görülmesinin enflasyonist baskıların daha da fazla artabileceğini gösterdiğini söyledi.
Ülkede ithalat fiyat endeksi nisanda aylık yüzde 1,9, ihracat fiyat endeksi yüzde 3,3 ile beklentilerin üzerinde arttı.
ABD’de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı 9 Mayıs ile biten haftada 211 bine çıkarak piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.
Piyasa beklentisi, işsizlik maaşı başvuru sayısının bu dönemde 205 bin olması yönündeydi.
İşsizlik maaşı başvuru sayılarına ilişkin önceki haftanın verisi 200 binden 199 bine revize edildi. Ülkede, ithalat fiyat endeksi nisanda aylık yüzde 1,9 ihracat fiyat endeksi yüzde 3,3 ile beklentilerin üzerinde arttı.
Enflasyonist endişeler tahvil piyasasında satış baskısına neden olurken, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi, yüzde 4,52 ile 1 yılın en yüksek seviyesine, ABD’nin 30 yıllık tahvil faizi de yüzde 5,0693’le Temmuz 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
Brent petrolün varil fiyatı, yüzde 0,1 artışla 104 dolarda seyrediyor. Petrol fiyatlarındaki yükseliş eğilimi dünya genelindeki ülkelerde enflasyonun yükseleceğine dair endişeleri körüklerken, bu hafta ABD’den gelen Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ve Üretici Fiyat Endeksindeki (ÜFE) yükseliş bu endişelerin kanıtı oldu.
Yatırımcıların güvenli liman talebinin artmasıyla dolar endeksi yüzde 0,2 artışla 99,1 seviyesinde seyrederken, yükselen petrol fiyatları ve güçlenen doların negatif etkileriyle altının onsu yüzde 1,3 azalışla 4 bin 590 dolardan işlem görüyor.
Kripto para piyasasında, ABD Senatosunun Bankacılık Komitesinin sektöre yasal netlik kazandırmayı hedefleyen ve “CLARITY” olarak bilinen yasa tasarısını onaylayarak Senato Genel Kurulu’na sevk etmesi sonrası dün 82 bin dolara kadar yükselen Bitcoin’in fiyatı, bugün 81 bin dolar seviyelerinde dengelendi.
New York borsası rekor tazeledi
New York borsasında teknoloji hisselerinde devam eden yükselişlerin pozitif etkisiyle dün alış ağırlıklı bir seyir izlendi.
ABD’nin yaklaşık 10 Çinli şirketin Nvidia’nın H200 çipini satın almasına onay verdiğine dair haberlerin ardında Nvidia’nın hisseleri yüzde 4,4 değer kazandı. Çin’in Boeing’den 200 uçak satın alacağına yönelik haberlere rağmen Boeing hisseleri günü yüzde 4,7 kayıpla tamamladı.
Teknoloji şirketleri arasında Cisco hisselerindeki yükseliş öne çıktı. Şirketin yeniden yapılanma kapsamında yaklaşık 4 bin çalışanını işten çıkaracağını açıklamasına karşın yıllık gelir beklentisini yukarı yönlü revize etmesinin ardından hisseleri yüzde 13,4 değer kazandı.
Söz konusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,75, S&P 500 endeksi yüzde 0,77 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,88 değer kazandı.
S&P 500 endeksi, 7.517,12 puanla, Nasdaq endeksi 26.707,14 puanla rekor kırdı. ABD’de endeks vadeli kontratlar ise yeni güne negatif seyirle başladı.
Avrupa borsaları pozitif seyretti
Avrupa borsaları dün güçlü bilançoların desteğiyle pozitif seyretti.
Buna karşın Avrupa’da büyük teknoloji şirketlerinin fazla olmayışı ve enerji fiyatlarındaki yükselişin büyüme ve enflasyon görünümü üzerinde baskı oluşturması Avrupa piyasalarındaki risk algısının devam etmesine neden oluyor.
Öte yandan İngiltere’de 1. çeyrek Gayri Safi Yurt İçi Hasıla önceki çeyreğe göre yüzde 0,6 ile beklentiler dahilinde gerçekleşirken, yıllık yüzde 1,1 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti.
Önceki çeyreklik dönemdeki ekonomik büyüme yüzde 0,2 olurken, yıllık bazda yüzde 1 olmuştu. İngiltere ekonomisi ABD/İsrail-İran kaynaklı savaş etkilerine karşın güçlü bir büyüme kaydetti. Ancak söz konusu büyüme ocak ve şubat aylarını da kapsadığı için bundan sonraki dönemde İngiltere ekonomisinde durgunluk olabileceği tahmin ediliyor. İngiltere’nin enerji tedariki konusunda dışarıya yoğun bir şekilde bağlı olmasının ülke ekonomisini kırılgan hale getirebileceği öngörülüyor.
Ülkede tahvil faizlerindeki sert yükseliş de mortgage piyasasında faizlerin artmasına sebep oldu. Bu durumun ekonomik büyümeyi baskılayacağına dair beklentiler bulunuyor.
Ayrıca son siyasi gelişmelerden sonra ülkede liderlik yarışının başlayacağına kesin gözle bakılıyor. Son olarak, 7 Mayıs’taki yerel seçimlerde büyük yenilgi alan Başbakan Keir Starmer’a istifa çağrısında bulunan Sağlık Bakanı Wes Streeting de hükümetteki görevinden ayrıldığını duyurdu.
Wes Streeting’in Starmer’a karşı İşçi Partisi liderliği için aday olmayı planladığı gündeme gelmesine rağmen kendisi mektubunda resmi bir adaylık açıklamasında bulunmadı.
İngiltere’deki siyasi belirsizliklerin etkisiyle sterlin/dolar paritesi yüzde 0,4 azalışla 1,3350’de seyrediyor.
Bu gelişmelerle, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,32, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,15, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,46 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,93 değer kazandı. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar ise yeni güne karışık seyirle başladı.
Asya borsalarında Çin hariç negatif bir seyir izleniyor
Asya borsalarında, ABD-Çin görüşmelerinde jeopolitik ve bazı ekonomik konularda kayda değer bir haber akışı olmaması ve Japonya’da üretici fiyatlarında görülen sert hızlanmayla Çin hariç negatif bir seyir izleniyor.
ABD ve Çin arasındaki görüşmelerde çip ihracat kontrollerinin ayrıntılı olarak ele alınmadığına yönelik haberler özellikle Güney Kore borsasını olumsuz etkiledi.
Japonya’da nisan ayına ilişkin ÜFE aylık yüzde 2,3, yıllık da yüzde 4,9 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşirken, verinin artış hızında da mart ayına göre de belirgin derecede yükseliş görüldü. Ülkede ÜFE mart ayında aylık bazda yüzde 0,8, yıllık bazda yüzde 2,6 artmıştı.
Söz konusu verinin ardından Japonya’da 10 yıllık tahvil faizi yüzde 2,72 ile 1995 yılından bu yana en yüksek seviyeyi gördü.,
Söz konusu gelişmelerle, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 4,8, Hong Kong’da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,9 ve Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,7 gerilerken, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 arttı.
Borsa günü yükselişle tamamladı
Borsa İstanbul’da ise dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,32 değer kazanarak 14.644,70 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışının hemen altında 17.209,00 puandan işlem gördü.
Dolar/TL, dün günü yatay seyirle 45,4308’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,3 üzerinde 45,5440’dan işlem görüyor.
Öte yandan dün yılın ikinci Enflasyon Raporu’nun tanıtımı amacıyla İstanbul Finans Merkezi’ndeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Yerleşkesi’nde düzenlenen bilgilendirme toplantısında konuşan TCMB Başkanı Fatih Karahan, “Enflasyonun 2026 yıl sonunda yüzde 26, 2027 yıl sonunda ise yüzde 15 olarak gerçekleşeceğini tahmin ediyoruz. Enflasyonun 2028 yıl sonunda yüzde 9’a geriledikten sonra orta vadede enflasyon hedefi olan yüzde 5 seviyesinde istikrar kazanacağını öngörüyoruz.” dedi.
Karahan, “2026 yılı ara hedefimizi yüzde 24’e, 2027 yılı ara hedefimizi yüzde 15’e, 2028 yılı ara hedefimizi ise yüzde 9 seviyesine yükselttik” diye konuştu.
Analistler, bugün yurt içinde bütçe dengesi ve piyasa katılımcıları anketinin, yurt dışında ise ABD’de New York Fed imalat endeksi, sanayi üretimi ve kapasite kullanım oranının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.800 ve 14.900 puanın direnç, 14.500 ve 14.400 seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
10.00 Türkiye, mayıs ayı piyasa katılımcıları anketi
11.00 Türkiye, nisan ayı bütçe dengesi
15.30 ABD, mayıs ayı New York Fed imalat endeksi
16.15 ABD, nisan ayı sanayi üretimi
16.15 ABD, nisan ayı kapasite kullanım oranı
Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu
