PODGORİTSA (AA) – Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti’nin 1990’lı yıllarda dağılmasının ardından eski Yugoslavya Federal Cumhuriyeti, ardından Sırbistan-Karadağ çatısı altında Sırbistan ile varlığını sürdüren Karadağ, 21 Mayıs 2006’daki tarihi referandumla bağımsız bir devlet oldu.
Kotor, Budva, Bar ve Ulcinj gibi turistlerin yoğun ilgi gösterdiği şehirlere ev sahipliği yapan Karadağ’da 2011’de düzenlenmesi planlanan nüfus sayımı, defalarca ertelenmesinin ardından 2023 sonunda yapıldı. Nüfusun yanı sıra etnik grupların ve konuşulan dillerin de kayıt altına alındığı bu sayımda, ülke nüfusunun 623 bini geçtiği belirlendi.
Karadağ İstatistik Kurumunun (MONSTAT) 15 Ekim 2024’te kamuoyuyla paylaştığı verilere göre nüfusun yüzde 71,1’ini Ortodokslar, yüzde 19,99’unu Müslümanlar, yüzde 3,27’sini ise Katolikler oluşturuyor.
Ülkede yaşayanların yüzde 41,12’si kendisini Karadağlı olarak tanımlarken yüzde 32,93’ü Sırp, yüzde 9,45’i Boşnak, yüzde 4,97’si Arnavut, yüzde 2,06’sı ise Rus olarak ifade ediyor. Nüfusun yüzde 49,2’si erkek, yüzde 50,8’i kadından oluşurken yaş ortalaması 39 olarak hesaplandı. Dil dağılımına göre nüfusun yüzde 34,52’si Karadağca, yüzde 43,18’i ise Sırpça konuşuyor.
Bağımsızlığının 20. yılına giren Karadağ, bu süreçte Avrupa-Atlantik kurumlarına entegrasyon konusunda kayda değer adımlar attı. Balkan ülkesinin Avrupa Birliği (AB) üyeliğine yönelik katılım müzakerelerini sonuçlandırmaya yaklaştığı belirtiliyor.
Karadağ’da 21 Mayıs “Bağımsızlık Günü” olarak kutlanıyor
Karadağ Meclisi, 2006’da AB’nin tavsiyesi doğrultusunda Referandum Kanunu’nu kabul etti. Ardından halka “Karadağ Cumhuriyeti’nin uluslararası hukuki tarafsızlığa sahip bağımsız bir devlet olmasını istiyor musunuz?” sorusu yöneltildi. Katılımın yüzde 86,5 olduğu referandumda seçmenlerin yüzde 55,5’i bağımsızlıktan, yüzde 44,5’i ise Sırbistan-Karadağ’ın devamından yana oy kullandı. Referandumun ardından 21 Mayıs “Bağımsızlık Günü” olarak ilan edildi.
Ülke nüfusu din açısından ağırlıklı olarak Ortodoks ve Müslümanlardan oluşurken etnik yapıda Karadağlı ve Sırpların yanı sıra Boşnak, Arnavut, Roman ve Hırvatlar ile çeşitli küçük topluluklar yer alıyor. Başkenti Podgoritsa, resmi dili Karadağca olan ülkenin Cumhurbaşkanı Jakov Milatovic, Başbakanı ise Milojko Spajic.
Karadağ, AB’ye en yakın aday konumunu koruyor
Bağımsızlığının 20. yılında Karadağ, AB’ye üyelik sürecinde aday ülkeler arasındaki öncü konumunu pekiştirmeye devam ediyor.
AB Komisyonunun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos, Karadağ’ı “en önde giden ve en iyi performans sergileyen aday” olarak nitelendiriyor. Müzakere sürecinde en kritik eşiği, yani 23. Fasıl (Yargı ve Temel Haklar) ile 24. Fasılda (Adalet, Özgürlük ve Güvenlik) ara kriterleri karşılama koşulunu bugüne kadar yalnızca Karadağ aştı.
Karadağ, mart ayı itibarıyla açılan 33 faslın 14’ünü geçici olarak kapattı. Bu rakam, müzakere sürecinin yarısına yakın bir ilerlemeye karşılık geliyor. Kos, bağımsızlığın 20. yıl dönümüne denk gelen bu sürece ilişkin, “Karadağ’ın 2026’daki hedefini tutturmasından daha iyi bir yıl düşünemiyorum.” değerlendirmesini yaptı.
Kasım 2025’te açıklanan 2025 Genişleme Paketi’nde Kos, Karadağ’ın AB üyelik sürecinde en ileri düzeyde olan ve en hazırlıklı ülke konumunda olduğunu vurgulayarak ülkenin gerekli reformlarda somut sonuçlar elde ettiğini ve AB’ye yönelik stratejik yönelimini kararlılıkla sürdürdüğünü belirtti.
Başbakan Milojko Spajic ise Şubat 2025’te verdiği bir röportajda Karadağ’ın 2028 yılına kadar AB’nin 28. üyesi olmayı hedeflediğini söyledi. Spajic, “2026 sonuna kadar tüm fasılları kapatmayı planlıyoruz. Bu, Karadağ’ın Avrupa yolunda ne denli kararlı olduğunun somut kanıtı olacak.” dedi.
Nisanda ise AB üyesi ülkelerin büyükelçileri, Karadağ’ın katılım antlaşmasının hazırlanması amacıyla özel bir çalışma grubu kurulmasını onayladı. Bu adım, müzakere tekniğinin ötesinde güçlü bir siyasi mesaj olarak değerlendiriliyor.
Karadağ, NATO’nun 29. üye ülkesi oldu
Bağımsızlıktan bu yana kurulan Karadağ hükümetleri, iç muhalefetin baskısına karşın AB ve NATO yanlısı çizgisini korudu.
AB’ye resmi üyelik başvurusunu 15 Aralık 2008’de yapan ülke, 17 Aralık 2010’da “aday ülke” statüsü kazandı. 29 Haziran 2012’de katılım müzakerelerini başlatan Karadağ, adaylık sürecinde AB üyeliğine en yakın konumda bulunurken bu alandaki çalışmalarını sürdürüyor.
NATO cephesinde ise Karadağ, bağımsızlığının hemen ardından 14 Aralık 2006’da Barış İçin Ortaklık Çerçeve Belgesi’ni imzaladı ve 2007’de Brüksel’de NATO Temsilciliği açtı. İlk kez 2008’de NATO zirvelerine katılan ve aynı yıl ittifakın barış misyonlarına asker göndermeye başlayan Karadağ, yürütülen müzakerelerin olumlu sonuçlanmasının ardından 2 Aralık 2015’te üyelik davetini aldı. Katılım protokolü 19 Mayıs 2016’da imzalandı, parlamentolardaki onay sürecinin tamamlanmasının ardından Karadağ, 5 Haziran 2017’de NATO’nun 29. üyesi oldu.
Bosna Hersek, Sırbistan, Hırvatistan, Kosova ve Arnavutluk ile kara sınırı bulunan Karadağ, Adriyatik kıyısındaki limanlarıyla kruvaziyer turizminin bölgedeki önemli merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor.
Muhabir: İsmail Özdemir
