İSTANBUL (AA) – ABD istihbarat raporuna göre, ağır bombardımanlara rağmen savunma sanayisi altyapısını aylar içinde ayağa kaldıran ve insansız hava aracı (İHA) üretimine çoktan yeniden başlayan İran, askeri kabiliyetlerini beklenenden çok daha hızlı bir şekilde yeniden inşa ediyor.
CNN’in ABD istihbarat raporlarına aşina kaynaklara dayandırdığı haberine göre, 8 Nisan’da başlayan altı haftalık ateşkes sırasında İran, İHA üretiminin bir kısmına çoktan yeniden başladı. Bu durum, İran’ın ABD-İsrail saldırılarıyla yıpratılan bazı askeri kapasitelerini hızla yeniden inşa ettiğinin bir işareti olarak görülüyor.
Kaynaklar, ABD istihbaratının İran ordusunun ilk tahminlerden çok daha hızlı bir şekilde kendini toparladığına işaret ettiğini belirtti.
Mevcut saldırılar sırasında imha edilen füze sahaları, fırlatma rampaları ve temel silah sistemlerinin üretim kapasitelerinin yenilenmesi dahil, askeri kabiliyetlerin yeniden inşası, ABD Başkan Donald Trump’ın İran’a saldırıları yeniden başlatması durumunda Tahran’ın bölgesel müttefikler için ciddi bir tehdit olmaya devam edeceği anlamına geliyor.
Bu durum ayrıca, ABD-İsrail saldırılarının İran ordusunu uzun vadede ne derece gerilettiğine dair iddiaları da tartışmaya açıyor.
Kaynaklardan Amerikalı bir yetkili, farklı silah bileşenlerinin üretimine yeniden başlama süresi değişiklik gösterse de bazı ABD istihbarat tahminlerinin, İran’ın saldırı amaçlı İHA kapasitesini 6 ay gibi kısa bir sürede tamamen eski haline getirebileceğini gösterdiğini dile getirdi.
Amerikalı yetkili, “İranlılar, istihbarat topluluğunun askeri kapasitenin yeniden inşası için öngördüğü tüm zaman çizelgelerini aştı.” ifadelerini kullandı.
Saldırılar başlarsa İran, füze üretim kapasitesini daha fazla İHA saldırısıyla takviye edebilir
Habere göre, İran’ın İHA saldırıları, bölgesel müttefikler için özel bir endişe kaynağı oluşturuyor.
Saldırıların yeniden başlaması halinde İran, önemli ölçüde geriletilen füze üretim kapasitesini daha fazla İHA saldırısıyla takviye edebilir. Böylece hem füze hem de İHA menzilinde bulunan İsrail ve Körfez ülkelerini hedef almaya devam edebilir.
Trump, iki ülkenin savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya varamaması halinde İran’a yönelik askeri operasyonları yeniden başlatmakla defalarca tehdit etti.
ABD Başkanı, 19 Mayıs’ta yaptığı açıklamada, 18 Mayıs Pazartesi günü İran’a yönelik saldırıları başlatmayı “son 1 saat kala” Körfez ülkelerinin ricası üzerine birkaç günlüğüne erteleme kararı aldığını söylemişti.
Trump’ın açıklaması, ABD’nin söz konusu saldırısının her an devreye girebileceği anlamına geliyor.
CNN’e konuşan kaynaklardan biri, İran’ın beklenenden çok daha hızlı bir şekilde kendisini toparlayabilmesini birkaç faktörün birleşimine bağlıyor.
Bunlar Rusya ve Çin’den aldığı destekten, ABD ve İsrail’in umduğu kadar büyük bir hasar verememiş olması gerçeğine kadar uzanıyor.
ABD istihbarat değerlendirmelerine yakın iki kaynağın verdiği bilgiye göre, örneğin Çin, saldırılar boyunca İran’a füze yapımında kullanılabilecek bileşenler sağlamaya devam etti. Fakat bu akışın şu an yürürlükte olan ABD ablukası nedeniyle muhtemelen sekteye uğradığı belirtiliyor.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da geçen hafta CBS’ye verdiği mülakatta, Çin’in İran’a “füze üretimi için bileşenler” sağladığını söylemiş ancak daha fazla ayrıntı vermekten kaçınmıştı.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Ciakun, düzenlediği basın toplantısında Netanyahu’nun iddiasını reddederek, bunun “gerçeklere dayanmadığını” söylemişti.
İran, ABD-İsrail saldırılarına rağmen balistik füze, İHA saldırısı ve savunma kabiliyetlerini koruyor
Son ABD istihbarat değerlendirmelerine göre İran; ABD-İsrail saldırılarının verdiği ciddi hasara rağmen balistik füze, İHA saldırısı ve hava savunma kabiliyetlerini hala koruyor.
Bu da askeri üretim kapasitesinin bu kadar hızlı bir şekilde yeniden inşasının sıfırdan başlamadığı anlamına geliyor.
Nisan ayında ABD istihbaratı, İran’a ait füze fırlatma rampalarının yaklaşık yarısının saldırılardan zarar görmediğini tahmin ediyordu.
Fakat istihbarat kaynaklarından gelen yeni bir rapor bu oranı üçte ikiye çıkardı. Çünkü mevcut ateşkes dönemi, İran’a önceki bombardımanlarda enkaz altında kalan veya toprağa gömülen fırlatma rampalarını kazıp çıkararak yeniden devreye sokması için gerekli zamanı tanıdı.
ABD istihbarat değerlendirmesindeki bu toplam sayı, saldırılar nedeniyle yer altında mahsur kalan ancak imha edilmeyenler gibi şu anda erişilemez durumda olan fırlatma rampalarını da kapsıyor olabilir.
İstihbarat verilerine yakın iki kaynağın daha önce CNN’e aktardığına göre, ülkenin İHA kapasitesinin yaklaşık yüzde 50’sine tekabül eden binlerce İran İHA’sı hala varlığını koruyor.
İstihbarat ayrıca, İran’ın kıyı savunma seyir füzelerinin büyük bir yüzdesinin zarar görmediğini de ortaya koydu. Bu durum, ABD’nin gemileri vurmasına rağmen hava harekatını kıyıdaki askeri unsurlara yoğunlaştırmamasıyla örtüşüyor. Söz konusu füzeler, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğini tehdit etmesini sağlayan kilit bir kabiliyet işlevi görüyor.
CENTCOM Komutanı’nın açıklamasıyla istihbarat raporları zıtlık oluşturuyor
Habere göre, bir bütün olarak ele alındığında, son ABD istihbarat raporları ezici bir çoğunlukla savaşın İran’ın askeri kabiliyetlerini yıprattığını ancak yok etmediğini ortaya koyuyor.
İranlılar, bu saldırıların ardından hızla toparlanarak savaşın uzun vadeli etkilerini etkili bir şekilde sınırlayabileceklerini kanıtlıyor.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanı (CENTCOM) Amiral Brad Cooper, 19 Mayıs’ta Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi’ndeki oturumda verdiği ifadede, “‘Destansı Öfke (Epic Fury)’ Operasyonu, İran’ın savunma sanayi altyapısının yüzde 90’ını yok edip İran’ın yıllar boyunca kendini toparlayamayacağını garanti altına alırken, balistik füzelerini ve İHA’larını da önemli ölçüde geriletti.” demişti.
Ancak Cooper’ın bu ifadesi, İran’ın askeri kabiliyetlerini yeniden inşa etme becerisini ve bunu ne kadarlık bir zaman diliminde yapabileceğini inceleyen ABD istihbarat değerlendirmeleriyle zıtlık oluşturuyor.
Kaynaklar, ellerindeki istihbaratın Cooper tarafından sunulan tasvirlerle uyuşmadığını belirtti.
“Saldırılar, İran’ın savunma sanayisinin toparlanmasını birkaç ay geciktirdi” vurgusu
Son ABD istihbarat değerlendirmelerine aşina kaynaklardan biri, İran’ın savunma sanayi altyapısına verilen hasarın, ülkenin kendini toparlama becerisini yıllarca değil, muhtemelen yalnızca birkaç ay geciktirdiğini söyledi.
Kaynak ayrıca, İran’ın savunma sanayi altyapısının bir kısmının hala zarar görmediğini ve bunun da belirli kabiliyetlerin yeniden inşasına yönelik zaman çizelgesini daha da hızlandırabileceğini kaydetti.
Muhabir: Muhammet Nazım Taşcı
