ANKARA (AA) – Anadolu Ajansının (AA) “Zeka Yapay Yarış Gerçek” başlıklı dosyasının son haberinde, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Suudi Arabistan ve Katar başta olmak üzere Körfez ülkelerinin yapay zeka yarışındaki rolü ele alındı.
Middle East Institute’un bu yıl yayımladığı analize göre Suudi Arabistan, BAE ve Katar’ın toplam 8-10 gigavat düzeyinde AI bağlantılı işlem kapasitesi planladığı belirtiliyor. Uzmanlar, Körfez’in yapay zeka yarışına “model üreticisi” değil, “hesaplama gücü ve veri merkezi sağlayıcısı” olarak girdiğini değerlendiriyor.
International Data Corporation’ın (IDC) verilerine göre de küresel yapay zeka altyapı harcaması 2025’te 318 milyar dolara ulaştı. Orta Doğu ve Afrika bölgesinde yapay zeka altyapı harcamaları geçen yılın son çeyreğinde yıllık bazda yüzde 500’den fazla artarak 1,8 milyar dolara çıktı. Bu artışın Körfez’deki yapay zeka girişimleri ve ulusal yapay zeka altyapı yatırımlarıyla bağlantılı olduğu tahmin ediliyor.
Körfez’in yapay zeka vitrini BAE
BAE’nin en önemli güncel hamlesi 5 gigavat kapasiteli “Stargate UAE” projesi olarak görülüyor. ABD’li şirket OpenAI’ın açıklamasına göre Abu Dabi’de kurulacak 1 gigavatlık Stargate UAE yapay zeka işlem kümesinin ilk 200 megavatlık bölümünün bu yıl devreye alınması bekleniyor. Projede G42, OpenAI, Oracle, Nvidia, Cisco ve SoftBank şirketleri yer alıyor.
Microsoft’un ise 2023’te başladığı BAE’ye yönelik sermaye, gelişmiş AI ve bulut veri merkezleri yatırımlarını 2029’a kadar 15,2 milyar dolara yükseltmesi bekleniyor.
Öte yandan BAE, yapay zeka eğitimini de tüm sınıf seviyeleri için 2025-2026 eğitim-öğretim yılından itibaren zorunlu hale getirdi.
Suudi Arabistan’ın Humain hamlesi
Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu (PIF), Mayıs 2025’te Humain adlı yapay zeka şirketini kurdu. PIF’e göre Humain, veri merkezleri, bulut altyapısı, yapay zeka modelleri ve uygulamalar dahil yapay zeka değer zincirinin tamamında faaliyet gösterecek. Bunun, Suudi Arabistan’ın petrol bağımlılığını azaltma ve ekonomiyi bilgi temelli yapıya dönüştürme hedefinde önemli rol oynaması bekleniyor.
Suudi Arabistan’ın yapay zeka altyapısı için en dikkati çekici gelişmelerden biri de Nvidia ile yapılan işbirliği oldu. Nvidia’dan yapılan açıklamada, Humain’in gelecek 5 yılda 500 megavata kadar çıkabilecek kapasitede yapay zeka fabrikaları kurmak üzere Suudi Arabistan’a yatırım yapacağı ifade edildi. Yatırımın binlerce Nvidia çipi ile destekleneceği kaydedilen açıklamada, bu kapsamda şirketin gelişmiş yapay zeka çiplerinden 18 bin adet göndereceği belirtildi.
Tüm bu gelişmeler, Riyad yönetiminin yapay zekayı Vision 2030 Programı’nın ekonomik çeşitlendirme hedefleriyle birlikte ele aldığını gösteriyor.
Katar’da 20 milyar dolarlık yatırım
Katar ise BAE ve Suudi Arabistan’a kıyasla daha küçük ölçekli ancak stratejik yatırımlarla öne çıkıyor. Katar, hem akıllı hem de çevre dostu şehirler, altyapı ve hizmetler tasarlamak için yapay zekadan yararlanıyor.
Ülke, yapay zeka, teknoloji ve inovasyon programları için 9 milyar Katar riyali teşvik ayırdı. Scale AI ile kamu hizmetlerinde 50’den fazla yapay zeka uygulaması geliştirmeye yönelik anlaşma imzalandı.
Katar’ın en güncel büyük hamlesi ise Katar’ın ulusal yapay zeka şirketi Qai ile Brookfield ortaklığı oldu. Brookfield ve Qai, Katar’da ve seçili uluslararası pazarlarda yapay zeka altyapısı geliştirmek için 20 milyar dolarlık stratejik yatırım ortaklığı kurdu.
Bu gelişmeler, BAE, Suudi Arabistan ve Katar’ın sermaye, enerji ve veri merkezi yatırımlarıyla yapay zekada küresel model üreticisi olmaktan çok, işlem gücü ve altyapı sağlayıcısı olarak konumlanma stratejisini güçlendirdi.
Ayrıca, ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşta veri merkezlerinin hedef haline gelmesi, Körfez’in stratejik yapay zeka altyapı yatırımlarının önemini de gösterdi.
Muhabir: Zeynep Duyar, Mert Davut
