İSTANBUL (AA) – Avro Bölgesi ekonomisinde ABD/İsrail-İran Savaşı kaynaklı enflasyon baskıları ve zayıf büyüme görünümünün etkileriyle “stagflasyon” endişeleri yoğunlaşmaya başladı.
Orta Doğu’daki gerginliklerin petrol fiyatlarını yukarı taşımasıyla enflasyonist baskılar ekonomiler üzerinde olumsuz etkiler oluştururken Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla yaşanan tedarik sıkıntıları, şirketlerin ekonomik aktivitesini olumsuz şekilde etkilerken ülkeler üzerinde büyümeye yönelik risklerin artmasına neden oldu.
ABD/İsrail-İran Savaşı başladığında çatışmaların kısa süreceğine ilişkin beklentiler, Avrupa’nın ekonomik görünümüne ilişkin öngörüleri fazla etkilememiş hatta bölgede büyümenin enflasyonun önüne geçebileceği tahmin edilmişti.
Ancak çatışmaların şiddetlenmesi ve savaşın beklenenden daha uzun süreceğine ilişkin endişeler ve enerji fiyatlarından kaynaklı enflasyonist baskıların artması özellikle Avro Bölgesi’nde stagflasyon endişelerinin artmasına neden oldu.
Makroekonomik verilere bakıldığında, Avro Bölgesi’nde enflasyon, mayısta yüzde 3,2 artarak Avrupa Merkez Bankasının (ECB) yüzde 2 enflasyon hedefinin çok üzerinde yer aldı. Bölgede yılın 1. çeyreğine ilişkin gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH), önceki çeyreğe göre yüzde 0,1 azaldı. Bölgede perakende satışlar ise nisanda aylık bazda yüzde 0,4 azaldı.
Savaş kaynaklı ekonomik etkiler en fazla Alman ekonomisinde görüldü.
Almanya’da nisan ayına ilişkin sanayi üretimi yıllık bazda yüzde 0,5 azaldı. Ülkede, nisan ayına ilişkin fabrika siparişleri aylık bazda yüzde 3,8 gerilerken yıllık yüzde 1,6 ile ılımlı bir artış kaydetti.
Söz konusu verilerle Alman ekonomisinin 2. çeyrekte daralmaya gidebileceğine dair tahminler öne çıkıyor. Ülkede özellikle otomotiv endüstrisinde görülen sıkıntılar ön planda. Ülkede perakende satışlar nisanda aylık yüzde 0,3, yıllık yüzde 2,7 azaldı.
Öte yandan ECB’nin bugünkü toplantısında faiz artırımına kesin gözüyle bakılırken bankanın faiz indirim beklentileri 2027 mart ayından yılın ortalarına ötelendi. ECB’nin yeni ekonomik projeksiyonlarında büyüme ve enflasyonda aşağı yönlü revizyonlar yapması bekleniyor.
Diğer taraftan piyasalarda Avrupa’da ekonomik aktivitenin zaten kötü olduğu, bu sebepten dolayı faiz artırımı için erken olabileceğine yönelik görüşler de öne çıkıyor.
“Risklerin varlığına rağmen tam anlamıyla bir stagflasyon ilan etmek için henüz erken”
Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Avro Bölgesi ekonomisinin yılın ilk çeyreğinde daralması ve lokomotif konumundaki Almanya sanayisinde yaşanan ivme kaybının, büyüme dinamiklerinin zayıfladığına işaret ettiğini belirtti.
Diğer taraftan nisan ayında enflasyonun yüzde 3 seviyesine tırmanması ve mayıs öncü verilerinde yüzde 3,2’ye yükselerek artış eğilimini sürdürmesinin, tipik bir arz şoku tablosunu gözler önüne serdiğini söyleyen Gözgör, AB Komisyonu’nun büyüme tahminlerini aşağı yönlü revize etmesinin de bu yapısal yavaşlamanın resmi makamlarca kabul edildiğini gösterdiğini kaydetti.
Gözgör, şu değerlendirmeleri yaptı:
“Ancak makroekonomik dengeler açısından bakıldığında, risklerin varlığına rağmen tam anlamıyla bir stagflasyon ilan etmek için henüz erken. Bölgede istihdam piyasasının dayanıklılığını koruması ve işsizlik oranlarında kitlesel bir bozulma yaşanmaması, ekonomiyi en kötü senaryodan koruyan en önemli kalkandır. Riskler masada güçlü bir şekilde kalmaya devam etse de mevcut durum, kalıcı bir ekonomik çöküşten ziyade dış şokların tetiklediği geçici bir dengelenme süreci olarak da okunabilir.”
“Bölge ekonomisi stagflasyonist bir baskı hissediyor fakat bu sarmaldan çıkabilir”
Kutay Gözgör, mevcut konjonktürde yaşanan gelişmeleri, klasik ve derin bir stagflasyonun doğrudan başlangıcı olarak tanımlamak yerine çok güçlü bir “uyarı sinyali” veya öncü dalga olarak değerlendirmenin daha isabetli olacağını bildirdi.
Büyümenin negatife dönmesi ve sanayi üretiminin gerilemesinin maliyet enflasyonu ile birleştiğinde stagflasyonun teorik zeminini hazırladığına dikkati çeken Gözgör, “Yine de bu durumun kalıcı bir karaktere bürünmesi, enerji krizinin derinleşmesine ve şirketlerin üretim kapasitelerini uzun vadeli olarak düşürmelerine bağlıdır.” dedi.
Gözgör, ekonomi yönetimlerinin elindeki mali ve küresel ticaret araçlarının, bu süreci yönetilebilir kılmak adına hala devreye sokulabileceğine değinerek, şunları kaydetti:
“Tüketici güvenindeki zayıflamaya karşın hizmet sektörünün belirli alanlarındaki canlılık, stagflasyon ayak seslerinin yapısal bir krize dönüşmesini engelleyebilecek tampon mekanizmalar sunuyor. Dolayısıyla bölge ekonomisi stagflasyonist bir baskı hissetmektedir fakat bu sarmaldan çıkış kapıları tamamen kapanmış değildir.”
“Yılın geri kalanında sıkılaştırıcı adımlarına devam eden şahin bir ECB profili görebiliriz”
Kutay Gözgör, yıl sonuna kadar ECB’nin para politikası konumlanmasına ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.
ECB’nin şu an para politikasında oldukça kritik bir ikilemle karşı karşıya bulunduğunu dile getiren Gözgör, bir yanda küçülen bir ekonomi verisi dururken diğer yanda Orta Doğu’daki jeopolitik risklerin tetiklediği enerji maliyetleri nedeniyle bankanın yüzde 2’lik orta vadeli hedefinden uzaklaşan bir enflasyon gerçeğine dikkati çekti.
Bu şokun talep kaynaklı değil arz kaynaklı olmasının, faiz silahının etkinliğini sınırlandırsa da bankanın kredibiliteyi koruma arzusunun öne çıktığını ifade eden Gözgör, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Piyasalardaki güncel fiyatlamalar ve vadeli kontratlar, enflasyon beklentilerindeki bozulmayı engellemek adına ECB’den yeni faiz artışlarının gelebileceğine yönelik beklentileri belirgin şekilde artırmış durumda. Ekonomideki yavaşlamaya rağmen enflasyonun mayıs ayında da yükselişini sürdürmesi, bankanın sıkı duruşu gevşetmesini imkansız kılıyor. Yılın geri kalanında, ekonomik büyümeyi ikinci plana atma pahasına fiyat istikrarına odaklanan, faiz artırım seçeneğini masada tutarak sıkılaştırıcı adımlarına devam eden şahin bir ECB profili görebiliriz.”
Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu, Ali Canberk Özbuğutu
