ANKARA (AA) – Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) “Dönüşüm Gündemi 2026 Özel Raporu”na göre, son yıllarda yaşanan jeopolitik gerilimler, ticari anlaşmazlıklar ve enerji piyasalarıyla tedarik zincirlerini etkileyen aksaklıklar, enerjinin ekonomik istikrar ve ulusal güvenlik açısından merkezi rolünü pekiştirirken farklı bölgelerde politika öncelikleri ve yatırım kararlarını da şekillendirdi.
Bu kapsamda küresel enerji yatırımlarının 2026 sonunda geçen yıla göre yüzde 5 artarak 3,4 trilyon dolara ulaşması bekleniyor. Bu tutarın yaklaşık 2,2 trilyon dolarının yenilenebilir enerji, nükleer enerji, elektrik şebekeleri, enerji depolama, düşük emisyonlu yakıtlar, enerji verimliliği ve elektrifikasyon alanlarına yönelmesi, yaklaşık 1,2 trilyon dolarının ise petrol, doğal gaz ve kömür yatırımlarına gitmesi öngörülüyor.
Sadece elektrik arzı ve altyapısına yönelik yatırımların 2026’da 1,6 trilyon dolara ulaşması beklenirken nihai tüketimde elektrifikasyona yönelik harcamaların da dahil edilmesiyle bu rakamın 2 trilyon dolara yükseleceği hesaplanıyor.
Temiz enerji projelerinin yaygınlaşabilmesi için elektrik şebekeleri, depolama sistemleri, altyapı ve finansman mekanizmalarına yönelik yatırımların da eşzamanlı olarak artırılması gerekiyor.
Özellikle elektrifikasyonun hız kazanmasıyla elektrik şebekelerinin ve depolama sistemlerinin enerji dönüşümünün temel unsurları haline geldi. Gelecek dönemde yatırımların giderek daha fazla elektrik altyapısı ve esneklik sağlayan teknolojilere yönelmesi bekleniyor.
Küresel enerji sistemindeki dönüşüm ekonomik belirsizlikler ve jeopolitik gelişmelere rağmen hız kesmeden devam ediyor. Küresel enerji talebi artışı 2025’te yüzde 1,3 ile son 10 yıl ortalamasının altında gerçekleşirken düşük emisyonlu teknolojilerin kullanımında yeni rekorlar kırıldı.
Yenilenebilir enerji kapasite artışında rekor
Yenilenebilir enerji kaynakları ve nükleer enerji geçen yıl küresel enerji talebindeki artışın yaklaşık yüzde 60’ını karşıladı. Güneş enerjisi tek başına enerji talebi büyümesinin dörtte birinden fazlasını karşılayarak modern yenilenebilir kaynaklar arasında ilk kez en büyük katkıyı sağlayan teknoloji oldu.
Elektrik talebi ise enerji talebinin 2 katından daha hızlı büyüdü. Küresel elektrik talebi 2025’te yaklaşık yüzde 3 artarken güneş enerjisi kurulu gücü yaklaşık 600 gigavatlık artışla tarihindeki en yüksek yıllık büyümeyi kaydetti. Toplam yenilenebilir enerji kapasite artışı da yaklaşık 800 gigavatla rekor seviyeye ulaştı.
Batarya depolama sistemleri, kapasite artışının bir yılda yaklaşık yüzde 40 yükselerek 100 gigavatı aşmasıyla elektrik sektörünün en hızlı büyüyen teknolojisi oldu.
Elektrikli otomobiller, bataryalar, güneş panelleri, rüzgar türbinleri, ısı pompaları ve elektrolizörleri kapsayan temel temiz enerji teknolojileri pazarı, 2015-2024 döneminde yıllık ortalama yüzde 20 büyüdü. Pazarın 2025’te yaklaşık yüzde 25 genişleyerek 1,2 trilyon dolara yaklaşması ve kömür piyasasını geride bırakarak doğal gaz piyasasının büyüklüğüne yaklaşması bekleniyor.
Buna karşın, enerji kaynaklı küresel karbondioksit emisyonları 2025’te yaklaşık yüzde 0,4 artarak yeni bir rekor seviyeye ulaştı. Yenilenebilir enerji, nükleer enerji, elektrikli araçlar ve ısı pompalarındaki yaygınlaşma sayesinde geçen yıl yaklaşık 3 gigaton karbondioksit emisyonu önlendi. Bu miktar, küresel enerji kaynaklı yıllık emisyonların yaklaşık yüzde 8’ine karşılık geliyor.
Muhabir: Başak Erkalan
