İSTANBUL (AA) – Emtia piyasalarında tamamlanan haftada, ABD Merkez Bankasının (Fed) yeni Başkanı Kevin Warsh yönetiminde gerçekleştirilen ilk Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısı ile ABD ve İran arasında sağlanan mutabakat fiyatlamalar üzerinde etkili oldu.
ABD ile İran’ın Pakistan’ın arabuluculuğunda yürüttüğü müzakerelerde 14 Haziran’da sağlanan 14 maddelik mutabakat, hafta başından itibaren küresel piyasalarda risk algısının azalmasını sağladı.
Çatışmaların sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve ABD’nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının kaldırılmasını içeren mutabakatın taraflarca imzalanmasının ardından Boğazdaki tanker geçişleri yeniden başladı.
Söz konusu gelişmeler, küresel enerji arzının toparlanabileceğine ilişkin beklentileri güçlendirerek petrol fiyatlarındaki jeopolitik risk primini azalttı. Bununla birlikte geçişlerin savaş öncesindeki seviyelerin altında kalması, gemilerden önceden izin alınmasının talep edilmesi ve bölgedeki güvenlik risklerinin tamamen ortadan kalkmaması piyasalardaki iyimserliği sınırladı.
İsviçre’de yapılması planlanan takip görüşmelerinin ertelenmesi de mutabakatın kalıcı bir barış anlaşmasına dönüşmesine ilişkin belirsizliklerin sürdüğünü gösterdi.
Fed ise 17-18 Haziran’da gerçekleştirilen toplantısında politika faizini beklentiler doğrultusunda yüzde 3,5-3,75 aralığında oy birliğiyle sabit tuttu.
Bankanın federal fon oranına ilişkin 2026 sonu medyan tahminini mart ayındaki yüzde 3,4’ten yüzde 3,8’e yükseltmesi ve yayımlanan nokta grafiğinde 18 katılımcıdan 9’unun yıl sonuna kadar en az bir faiz artırımı öngörmesi, Fed’in sıkı para politikasını uzun süre koruyabileceği yönündeki beklentileri güçlendirdi.
Karar metninin önceki açıklamalara göre belirgin şekilde kısaltılması, ileriye dönük yönlendirme niteliğindeki ifadelerin çıkarılması ve Warsh’un nokta grafiğine kendi faiz tahminini dahil etmemesi de piyasalarda belirsizliğin artmasına yol açtı.
Warsh’un basın toplantısında enflasyonun yüzde 2 hedefinin oldukça üzerinde seyrettiğini belirterek, fiyat istikrarının sağlanmasına yönelik kararlılığı vurgulaması, Bankanın “şahin” duruşunu destekledi.
Bu gelişmelerle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi haftayı 3 baz puan azalışla yüzde 4,46 seviyesinde tamamladı.
Fed’in sıkı para politikasını sürdürebileceği ve yıl içinde faiz artırımına gidebileceği yönündeki beklentilerin güçlenmesiyle hafta içinde 101,1 seviyesine çıkarak son 13 ayın en yüksek seviyesini gören dolar endeksi, haftayı yüzde 1,1 artışla 100,8’den kapattı.
Değerli metallerde güçlü dolar baskısı
Değerli metallerde hafta içinde Fed’in beklenenden daha “şahin” bir görünüm ortaya koyması ve dolar endeksinin son 13 ayın zirvesine çıkması satış baskısını artırdı.
Dolar endeksinin değer kazanması, diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar açısından değerli metallerin maliyetini yükseltirken, faizlerin uzun süre yüksek kalabileceğine ilişkin beklentiler de faiz getirisi bulunmayan metallere talebi azalttı.
Bu gelişmelerle ons bazında fiyatlar gümüşte yüzde 5, platinde yüzde 3,2, paladyumda yüzde 1,9 ve altında yüzde 1,3 geriledi. Spot altının ons fiyatı haftayı 4 bin 169 dolar civarında tamamladı.
Baz metallerde Çin ekonomisine ilişkin endişeler öne çıktı
Baz metallerde ise Fed’in “şahin” duruşunun ardından güçlenen dolar ve Çin ekonomisine ilişkin açıklanan veriler fiyatlamalarda etkili oldu.
Dolar endeksinin yükselmesi, dolar üzerinden fiyatlanan sanayi metallerini diğer para birimlerini kullanan alıcılar açısından daha pahalı hale getirerek satış baskısını artırdı.
Dünyanın en büyük metal tüketicisi konumundaki Çin’de perakende satışların mayısta aylık bazda gerilemesi ve ocak-mayıs dönemindeki sabit varlık yatırımlarının yıllık yüzde 4,1 azalması, sanayi metalleri talebine ilişkin endişeleri güçlendirdi.
Baz metallerde tezgah üstü piyasada libre bazında fiyatlar alüminyumda yüzde 4,4, bakırda yüzde 2, nikelde yüzde 1,2, çinkoda yüzde 0,6 ve kurşunda yüzde 0,5 düştü.
Brent petrolde jeopolitik risk primi azaldı
Brent petrolde ise aynı dönemde ABD ile İran arasında sağlanan mutabakatın ardından Hürmüz Boğazı’nda tanker geçişlerinin yeniden başlaması fiyatları baskıladı.
Mutabakat kapsamında geçiş ücretlerinin 60 günlük müzakere sürecinde alınmayacağının açıklanması ve bölgedeki petrol üreticilerinin ihracatı artırmaya başlaması, küresel arzın toparlanabileceğine ilişkin beklentileri güçlendirdi.
Buna karşın gemilerin Boğazdan geçmeden önce izin almak zorunda olması, mayın ve sigorta risklerinin devam etmesi ve sevkiyatların savaş öncesindeki düzeylere henüz ulaşmaması, fiyatlardaki düşüşü sınırladı.
Doğal gaz fiyatları ise mevsimsel soğutma talebinin güçlenebileceğine ve ihracat akışlarının artacağına ilişkin beklentilerle Brent petrole göre pozitif ayrıştı.
Bu gelişmelerle haftalık bazda doğal gazın İngiliz termal birimi (MMBtu) cinsinden fiyatı yüzde 2,5 artarken, Brent petrolün varil fiyatı yüzde 6,7 geriledi.
Tahıllarda teknik alımlar ve hava koşulları fiyatları destekledi
Tarım emtialarında ise tamamlanan haftada, ABD’deki hava koşulları, ürün gelişimine ilişkin beklentiler ve önceki hafta açıklanan ABD Tarım Bakanlığı verilerinin etkileri takip edildi.
ABD Tarım Bakanlığının yayımladığı raporda, ülkedeki kışlık buğday üretiminin 1965-1966 sezonundan bu yana en düşük seviyeye gerileyeceğinin öngörülmesi, yeni haftada da arz endişelerinin gündemde kalmasına neden oldu.
ABD’nin Orta Batı bölgesinde etkili olan yağışların tarla çalışmalarını aksatabileceğine ilişkin değerlendirmeler mısır ve soya fasulyesi fiyatlarını desteklerken, Çin’in ABD tarım ürünlerine yönelik talebinin yeniden canlanabileceğine ilişkin beklentiler de soya fasulyesindeki yükselişe katkı sağladı.
Bu gelişmelerle Chicago Ticaret Borsası’nda kile başına fiyatlar buğdayda yüzde 2,9, pirinçte yüzde 1,4, mısırda ve soya fasulyesinde yüzde 0,9 arttı.
Kakao ve kahvede hava koşullarına ilişkin riskler izlendi
Yumuşak emtia piyasasında da Brezilya ile Batı Afrika’daki hava koşulları ve El Nino hava olayının tarımsal üretim üzerindeki olası etkileri fiyatlamalarda öne çıktı.
Kakao fiyatlarında, Batı Afrika’daki üretim bölgelerinde aşırı yağışların hastalık riskini artırabileceğine ilişkin endişeler ve fonların satış pozisyonlarını azaltması sert yükselişi destekledi.
Önceki hafta El Nino koşullarının başladığının açıklanmasının ardından tropikal ürünlerin üretim görünümüne ilişkin risklerin artması da kakao ve kahve fiyatlarındaki yükselişe katkıda bulundu.
Kahvede, Brezilya’nın önemli üretim merkezi Minas Gerais dahil ülkenin güneydoğusundaki üretim bölgelerinde görülen aşırı yağışlar hasadı durdurdu.
Bu gelişmelerle Intercontinental Exchange’te libre bazında fiyatlar kahvede yüzde 4,9 ve pamukta yüzde 4,4 yükselirken, şekerde yüzde 0,6 geriledi. Kakaonun ton başına fiyatı ise haftayı yüzde 10 artışla tamamladı.
Muhabir: Tunahan Kükürt
