LONDRA (AA) – Küresel ticaretin stratejik noktası konumunda bulunan ve ABD/İsrail-İran Savaşı’nın 28 Şubat’ta başlamasının ardından ticari gemi trafiğinin durma noktasına geldiği Hürmüz Boğazı’nda son günlerde ABD-İran mutabakatına yönelik hareketlilik yaşanıyor.
Savaş öncesinde günlük yaklaşık 130 ticari gemi geçiş yaparken bu sayı savaş döneminde bazı günlerde 1’e kadar gerilemiş, savaşın 100 gününde ise ortalama 10 ticari gemi Boğaz’dan geçmişti. Böylece, ticari gemi trafiği savaş öncesi seviyeye göre yüzde 95’e varan düşüş göstermişti.
AA muhabirinin veri analitik şirketi Kpler ve MarineTraffic verilerinden derlediği bilgilere göre, ABD ve İran arasında sağlanan ve Hürmüz Boğazı’nın açılmasını da içeren 14 maddelik mutabakatın ardından Boğaz’dan 18 Haziran’da 41, 19 Haziran’da 22, 20 Haziran’da 42, 21 Haziran’da 28 ve 22 Haziran’da 39 olmak üzere 172 gemi geçti.
Son 5 günde Hürmüz Boğazı’ndan günlük ortalama 34 gemi geçerken trafik savaş öncesi seviyenin yüzde 25’ine ulaştı.
Boğaz’dan 22 Haziran’da geçen gemiler arasında İran petrolü taşıyan tankerler öne çıktı. Hürmüz Boğazı’ndan dün en az 7 milyon varil İran ham petrolü taşıyan 4 süper tanker geçiş yaptı. Son 5 günde ise 13 milyonu aşan İran ham petrolü Hürmüz Boğazı’ndan geçerek uluslararası alıcılara ulaştı.
Bu dönemde ayrıca Boğaz’ı geçen Suudi Arabistan, Irak, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden yüklü ham petrol tankerlerinin sayısında da belirgin artış görüldü.
Bugün Türkiye saatiyle 12.30 itibarıyla Boğaz’dan 5 ticari gemi geçiş yaptı. Bu gemilerden 2 milyon varil ham petrol taşıyan Universal Glory ve yaklaşık 1 milyon varil ham petrol yüklü Monte Urbasa isimli tankerler, Suudi Arabistan’ın Ras Tanura Limanı’ndan hareket ederek Boğaz’ı geçti. Universal Glory Güney Kore’ye ve Monte Urbasa Hindistan’a doğru seyir halinde.
İran-ABD arasında İsviçre’de mutabakat zaptı görüşmeleri
İran ile ABD arasında Katar ve Pakistan arabuluculuğunda İsviçre’de gerçekleştirilen müzakerelerin ilk turu 21 Haziran’da tamamlandı.
Müzakerelerde, 14 maddelik mutabakat zaptının uygulanmasına ilişkin teknik detaylar ele alındı.
Arabulucu ülkeler Katar ve Pakistan Dışişleri Bakanlıklarının yayımladığı ortak açıklamada, tarafların, imzalanan mutabakat zaptı doğrultusunda arabuluculuk çabalarının siyasi yönlerini denetlemek üzere üst düzey bir komite kurulması konusunda anlaştıkları bildirildi.
Tarafların nihai bir anlaşmaya 60 gün içinde ulaşılmasını hedefleyen bir yol haritası üzerinde uzlaştığı kaydedildi.
Müzakerelerin ilk turunun ardından teknik müzakerelerde, mutabakatın uygulanmasına yönelik mekanizmalar üzerinde uzlaşmanın sağlandığı, “yaptırımların kaldırılması”, “nükleer konular”, “yeniden yapılanma” ve “ekonomik kalkınma” konularında çalışma grupları kurulması kararına varıldığı belirtildi.
Muhabir: Nuran Erkul Kaya
