İSTANBUL (AA) – Orta Doğu’daki savaşın ekonomiler üzerindeki belirginleşen etkileri, merkez bankalarını beklenenden daha sıkı para politikası duruşu benimsemeye yönlendiriyor.
Savaşın özellikle enerji fiyatları üzerinden yarattığı maliyet baskılarının geçici olmayabileceğine işaret eden sinyaller makroekonomik verilerde keskinleşirken, bu hafta ABD’de açıklanacak Fed’in yakından takip ettiği kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi ile ilk çeyreğe ilişkin nihai büyüme verileri piyasalar açısından kritik önem taşıyor.
Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed’in yıl sonuna kadar 2 faiz artırımı yapabileceği beklentileri güçlendi. Analistler, yarın açıklanacak büyüme verileri ile kişisel tüketim harcamalarının Fed’e ilişkin öngörülerin şekillenmesinde etkili olabileceğini kaydetti.
Öte yandan Hürmüz Boğazı’ndaki kontrollü normalleşme çabaları petrol arzına yönelik endişeleri törpüledi. Brent petrolün varil fiyatı dün yüzde 1,4 düşüşle 76,6 dolara geriledi. Brent petrolün varili yeni günde de kayıplarını sürdürerek yüzde 0,5 azalışla 76,3 dolara indi ve 2 Mart’tan bu yana en düşük seviyesini gördü.
Orta Doğu’ya ilişkin gelişmeler de yakından takip edilirken, ABD Senatosu, İran’a karşı askeri harekatı engellemeyi amaçlayan savaş yetkileri tasarısını onayladı. Senatonun eylemi, Başkan Donald Trump’ın İran konusunda kendi başına aldığı savaş kararına tepki olarak değerlendiriliyor. Söz konusu gelişmenin bölgedeki gerilimi azaltabileceği beklentisi piyasalarda satış baskısının hafiflemesini destekledi.
Bu gelişmelere ek olarak ABD Başkanı Trump ise İran tarafının nükleer programına yapılacak üst düzey denetlemelere “tam ve eksiksiz razı olduğunu” vurguladı. İran tarafının buna razı olmadığı bir senaryoda müzakerelerin bitmiş olacağını belirten Trump, “İran’ın verdiği bu ve diğer önemli tavizlere dayanarak Hürmüz Boğazı’nın açık kalmasına ve deniz ablukasının artık uygulanmamasına izin vermeyi kabul ettim.” ifadelerini kullandı.
Makroekonomik veri tarafında da ABD’de imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) haziranda 55,7 ile 49 ayın en yüksek seviyesine çıkarak piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti. Hizmet sektörü PMI haziranda 51,3 ile 4 ayın, imalat ve hizmet sektörlerini kapsayan bileşik PMI da 52,2 ile 5 ayın en yüksek seviyesini kaydetti.
Öte yandan kurumsal tarafta, çip üreticisi Micron’un bugün açıklayacağı finansal sonuçlar yatırımcılarca yakından izleniyor. Şirketin finansal sonuçlarının, yapay zeka ve teknoloji yatırımlarının gelir tarafına ne ölçüde yansıdığına ilişkin soru işaretlerine ışık tutması bekleniyor.
Altının onsu son 7 ayın en düşük seviyelerine yaklaştı
Bu gelişmelerle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,49’da yatay seyrederken, dolar endeksi güçlü duruşunu sürdürerek 101,5 seviyesine çıktı ve böylece 13 Mayıs 2025’ten bu yana en yüksek seviyesini test etti.
Fed’e yönelik faiz artırımı öngörülerinin artması, doların güçlenmesi ve yapay zeka hisselerindeki düşüşlerin teminat ihtiyacı oluşturması altının ons fiyatını baskılamaya devam ediyor. Altının onsu yüzde 1,1 değer kaybıyla 4 bin 66 dolara inerek son 7 ayın en düşük seviyelerine yaklaştı.
Öte yandan SpaceX’in önceki gün ilk teminatsız kıdemli tahvil satışını duyurması da yapay zeka ve teknoloji şirketlerinde borçlanma ve nakit ihtiyacı baskısının oluşabileceğine yönelik soru işaretlerini artırdı. Önceki gün yüzde 16 azalışla en kötü günlük performansını kaydeden şirketin hisseleri, dün ise yüzde 1 yükseldi.
Alphabet’in hisseleri yüzde 1, Nvidia’nın hisseleri yüzde 4, Advanced Micro Devices ile Intel’in hisseleri yüzde 6, Marvell Technology’nin hisseleri yüzde 9 ve Micron Technology’nin hisseleri yüzde 13 değer kaybetti.
Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 1,44, Nasdaq endeksi yüzde 2,22 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,09 düştü. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.
Avrupa’da resesyon riskleri belirginleşiyor
Avrupa borsaları mevcut gelişmelerin yanı sıra ekonomik aktivitede yavaşlama sinyalleriyle oluşan resesyon endişeleri nedeniyle negatif seyretti.
S&P Global tarafından açıklanan öncü verilere göre, Almanya’da imalat ve hizmet sektörlerini kapsayan bileşik Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), haziranda 0,8 puan azalarak 48 puana düştü. Aralık 2024’ten bu yana en düşük seviyesine gerileyen ve büyüme eşiği olan 50 puanın altında kalan veri, Alman ekonomisindeki daralmanın sürdüğüne işaret etti.
Avro Bölgesi’nin haziran ayına ilişkin PMI verileri de benzer bir tablo sundu. Bölgede mayıs ayında 51,6 olan imalat sanayi PMI, haziranda 51,3 seviyesine indi. Böylece imalat sanayi PMI son 4 ayın en düşük seviyesine geriledi. Mayısta 48,5 olan Avro Bölgesi bileşik PMI ise haziranda 49,5’e çıktı ve son 3 ayın en yüksek seviyesini gördü.
Öte yandan bölgede jeopolitik gelişmeler de izleniyor. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Ukrayna ile müzakereleri kaldıkları yerden sürdürmeye hazır olduklarını belirterek, “Meselenin siyasi diplomatik araçlarla çözülmesini tercih ediyoruz.” dedi.
Bu gelişme bölgede jeopolitik tansiyonun bir nebze azalabileceğine yönelik iyimserlik oluşturdu.
Bu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,09, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,98, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,71 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,46 geriledi. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne negatif seyirle başladı.
BoJ’un toplantı tutanakları açıklandı
ABD ve Avrupa tarafındaki satış baskısının yeni günde Asya tarafında yatıştığı görülürken, Güney Kore’de Kospi endeksindeki toparlanma dikkati çekti.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen tanker trafiğinin kademeli olarak normale döndüğüne dair işaretler bölge piyasalarındaki risk iştahının toparlanmasına katkı verdi.
Öte yandan Japonya Merkez Bankasının (BoJ) son para politikası toplantısının tutanakları yayımlandı. Tutanaklarda üyelerin bir kısmının merkez bankasının daha fazla faiz artırımı yapılması yönünde görüş bildirdiği ortaya konuldu.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,6 düşerken, Çin’de Şanghay bileşik endeksi ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yatay seyretti. Güney Kore’de Kospi endeksi ise yüzde 3,1 yükseldi.
Yurt içinde veri gündemi sakin
Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi günü yüzde 1,29 değer kaybederek 14.539,61 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay seyretti.
Dolar/TL dünü 46,4700’dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,4930’dan işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Almanya’da Ifo iş dünyası güven endeksi, ABD’de haftalık mortgage başvuruları, cari işlemler dengesi ve yeni konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.400 ve 14.300 puanın destek, 14.700 ve 14.800 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
11.00 Almanya, haziran ayı Ifo iş dünyası güven endeksi
14.00 ABD, haftalık mortgage başvuruları
15.30 ABD, 1. çeyrek cari işlemler dengesi
15.30 ABD, mayıs ayı inşaat izinleri
17.00 ABD, mayıs ayı yeni konut satışları
Muhabir: Ali Canberk Özbuğutu
