İSTANBUL (AA) – Orta Doğu’da taraflar arasında karşılıklı saldırıların şiddetlenmesi pay piyasalarında düşüş eğiliminin devam etmesine neden oluyor. ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nda ABD ablukasının yeniden yürürlüğe girdiğini ve boğazdan geçen tüm gemilerden yüzde 20 geçiş ücreti alınacağını açıkladı.
İran Silahlı Kuvvetleri’nin savaşı yürüten birimi Hatemu’l Enbiya Merkez Karargahı da “ABD’nin Hürmüz Boğazı’na müdahale etmesine izin vermeyeceğiz.” açıklamasında bulundu. İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi ise mutabakatın kriz sürecine girdiğini söyledi.
Diğer taraftan Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Savunma Bakanlığı, Hürmüz Boğazı’nın güney koridorunda ülkeye ait 2 tankerin İran’a ait seyir füzeleriyle hedef alındığını, 1 mürettebatın hayatını kaybettiğini, 8 personelin yaralandığını duyurdu.
Hürmüz Boğazı’na ilişkin çelişkili açıklamalar yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşmasına neden oluyor. Hafta sonu Bahreyn, Kuveyt, Katar, Ürdün ve Umman’ı da kapsayan saldırıların ardından iki ülkenin Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün kendilerinde olduğunu iddia etmesi taraflar arasındaki diplomatik süreci tehlikeye attı.
Yeniden başlayan saldırılar, uzun vadeli bir ateşkesin mümkün olup olmadığı konusunda artan endişelere yol açıyor.
ABD ve İran arasındaki gerilim petrol fiyatlarını yükseltirken, Hürmüz Boğazı üzerindeki çatışmaların enerji arzında aksamalara ve enflasyonist baskıları artırabileceği endişeleri de piyasalarda risk algısının artmasına yol açıyor.
Yapay zeka hisselerindeki yükselişin aşırıya kaçtığına dair endişeler piyasalara yön vermeye devam ediyor. Yarı iletken piyasasındaki devam eden dalgalanmalar, teknoloji sektörünün yukarı yönlü istikrarlı bir ivme yakalamasını zorlaştırıyor.
Öte yandan ABD’de bugün açıklanacak enflasyon verisi piyasaların odağında bulunuyor.
Son bir aylık dönemde petrol fiyatlarındaki geri çekilme sonrası aylık bazda ABD’de TÜFE’nin değişim göstermesi beklenmiyor. Söz konusu veri ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin faiz beklentilerinin şekillenmesi açısından yakından takip edilecek.
Diğer taraftan Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, New York İşletme Ekonomisi Derneği’nde yaptığı konuşmada, bu hafta çekirdek enflasyon verisinin yine yüksek gelmesi durumunda para politikasında sıkılaştırmanın gerekebileceğini söyledi.
Fed Başkanı’nın bugün Kongre’de para politikası raporuna ilişkin yapacağı ilk sunumda piyasaların odağında bulunuyor.
Ayrıca bilanço döneminin başlamasıyla birlikte piyasalardaki oynaklığın yüksek kalabileceğini ve açıklanacak şirket sonuçlarına bağlı olarak hisse bazlı ayrışmaların öne çıkabileceği tahmin ediliyor. Bank of America, Wells Fargo, Citigroup, Goldman Sachs ve JPMorgan gibi ABD’li büyük bankaların bu hafta açıklamaya başlayacağı bilançoları da yatırımcıların gündeminde olacak.
Öte yandan ABD Hazine Bakanlığı, haziran ayına ilişkin bütçe dengesi raporunu yayımladı. Buna göre, ABD federal hükümeti, haziranda 120 milyar dolarla beklentilerden az bütçe açığı kaydetti.
ABD’nin İran’a yönelik saldırılarını şiddetlendirmesi Hürmüz Boğazı kaynaklı tedarik sıkıntılarının artırdığı arz endişeleriyle 12 Haziran’dan bu yana ilk defa 85 doların üzerini gören Brent petrolün varil fiyatı dünkü kapanışa göre yüzde 1,6 artarak 84,2 dolara çıktı.
Brent petrolün varil fiyatının 85 doları aşmasıyla Fed’in faiz artırımına gideceğine yönelik fiyatlamaların güçlenmesi pay piyasaları üzerinde baskı oluşturuyor.
Analistler, ABD’nin İran’a yönelik yenilenen askeri saldırıların küresel ham petrol arzında aksamalara ilişkin endişeleri artırdığını belirterek, bu durumun enflasyon endişelerini yeniden canlandırdığını ve küresel faiz oranlarına ilişkin görünüm üzerindeki belirsizliği artırdığını söyledi.
Petrol fiyatlarından kaynaklı artan enflasyonist endişelerle dün 7 baz puan artarak yüzde 4,63’e çıkan ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi bugün yatay seyirle yüzde 4,63’te seyrediyor.
Dolar endeksi yüzde 0,1 azalışla 101,2 seviyesine indi. Dün yüzde 2,6 değer kaybederek 24 Haziran’dan bu yana en hızlı günlük düşüşünü kaydeden altının onsu söz konusu düşüşün yatırımcılara alım fırsatı sunmasıyla yeni günde yüzde 0,5 artışla 4 bin 21 dolardan işlem görüyor.
New York borsası negatif seyretti
New York borsasında ABD ile İran arasında yeniden tırmanan gerilim ve teknoloji hisselerindeki satış baskısını artmasıyla dün negatif bir seyir izlendi. Yarı iletken hisselerindeki satışlar da piyasalar üzerinde baskı oluşturdu. Çip üreticilerinden Micron Technology’nin hisseleri yüzde 4,3, Sandisk hisseleri yüzde 12,6, Advanced Micro Devices (AMD) hisseleri yüzde 4,2 ve Intel hisseleri yüzde 6,1 değer kaybetti.
Söz konusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,26, S&P 500 endeksi yüzde 0,79 azalışla ve Nasdaq endeksi yüzde 1,55 değer kaybetti.
ABD’de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.
Avrupa borsaları alış ağırlıklı seyretti
Avrupa borsalarında, artan jeopolitik gerilimlere karşın alış ağırlıklı bir seyir izlendi.
Telekomünikasyon hisselerindeki güçlü seyir Avrupa borsalarındaki kayıpların telafi edilmesinde katkıda bulundu. Petrol fiyatlarındaki artışın etkisiyle enerji şirketlerinin hisselerinde de yükselişler görüldü. Ancak teknoloji hisselerindeki düşüşler Avrupa borsalarındaki iyimserliği sınırladı.
Avrupa’da tahvil piyasalarında satış baskısı öne çıkıyor. İngiltere’nin 2 yıllık tahvil faizi dün 13 baz puan artarak yüzde 4,34’e çıktı. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda İngiltere Merkez Bankasının (BoE) yıl sonuna kadar faiz artırımına gidebileceği tahmin ediliyor.
Öte yandan Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin, Rusya’nın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretim tesisi olan Yamal LNG’den bu yılın ilk yarısında 9,9 milyon tonla rekor seviyede LNG ithal ettiği bildirildi.
AB, Avrupa ülkelerine yönelik siber casusluk ve sabotaj faaliyetleri yürüten Rus istihbarat görevlileri, bilgisayar korsanları ve bağlantılı şirketlere yaptırım kararı aldı.
AB ülkeleri, hava yolu yolcularının gecikme ve iptallerde tazminat hakkını koruyan ve yeni güvenceler getiren düzenlemeyi onayladı.
İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,01, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,31, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,19 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,37 değer kazandı. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.
Asya borsaları negatif seyrediyor
Söz konusu gelişmeler Asya piyasalarında da satış baskısını artırdı. Makroekonomik veri tarafında Çin’in haziran ayına ilişkin ihracatı yüzde 27 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşirken, bir önceki aya göre kaydadeğer bir hızlanma gerçekleştirdi. Ülkede, ihracat mayıs ayında yüzde 19,4 artmıştı.
Öte yandan Güney Kore Merkez Bankası’nın perşembe günkü faiz kararı toplantısında artan enflasyonist baskılardan dolayı politika faizini artırması bekleniyor. Ülkede haziran ayına ilişkin enflasyon yüzde 3,2 ile son 2,5 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Ülkede enflasyon 4 aydır Güney Kore Merkez Bankası’nın yüzde 2’lik enflasyon hedefinin üzerinde seyrediyor.
Japonya’da mayıs ayına ilişkin sanayi üretimi aylık bazda yüzde 0,1 ile beklentilerin altında artarken, yıllık bazda yüzde 2,1 ile beklentilerin üzerinde azaldı.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,4, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 geriledi.
Güney Kore’de Kospi endeksi 6.448 puanla 24 Nisandan bu yana en düşük seviyeyi gördü.
Borsa günü düşüşle tamamladı
Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,60 değer kaybederek 14.092,02 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,5 geriledi. Dolar/TL dün günü yüzde 0,1 artışla 47,0160’tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 47,0320’den işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise ABD’de enflasyon verisi başta olmak üzere Orta Doğu’daki gelişmelere ilişkin haber akışının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.250 puanın direnç, 14.000 ve 13.900 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
15.30 ABD, haziran ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)
Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu
