ANKARA (AA) – AA muhabirinin derlediği bilgiye göre Premier Lig, bu dönem itibarıyla açık ara dünyanın en büyük futbol ekonomisi konumunda bulunuyor.
Deloitte’un raporuna göre kulüpler, 2024/2025 sezonunda yaklaşık 6,8 milyar sterlin elde etti. Bu gelirin temel kaynaklarını yayın hakları, sponsorluklar, lisanslı ürün satışları, maç günü gelirleri, dijital medya faaliyetleri ve küresel marka değeri oluşturdu.
Artan gelirlerle birlikte son yıllarda İngiltere Premier Ligi’nde transfer harcamaları da önemli ölçüde artış gösterdi.
Yüksek gelirlerin yanı sıra Suudi Arabistan gibi yeni pazarların ortaya çıkması, yüksek bonservisli transferler ve ABD, Suudi Arabistan ve Katar’dan yeni yatırımcıların ülkede kulüpleri satın alarak büyük yatırımlara yönelmesi, İngiltere’deki spor ekonomisini önemli boyutlarda değiştirdi.
Premier Lig, 3 milyar sterlinin üzerindeki transfer harcamasıyla geçen yılın yaz döneminde en yakın rakipleri Serie A (İtalya) ve Bundesliga (Almanya) harcamalarını katlayarak rekor kırdı.
Geçen yaz La Liga (İspanya), Serie A, Bundesliga ve Ligue 1’deki (Fransa) toplam harcamaları tek başına geride bırakan Premier Lig, bu yaz transfer döneminde de ödenen bonservis bedelleriyle dikkati çekiyor.
Rogers transferi tartışmaların odağında
Bu yılın en tartışılan harcamalarından biri Chelsea’nin, İngiliz futbolcu Morgan Rogers’ı 117 milyon sterlin karşılığında Aston Villa’dan transfer etmesi oldu. Böylece Rogers, tarihin en pahalı İngiliz futbolcusu oldu.
Rogers transferine kadar rekoru kısa süreliğine elinde tutan Elliot Anderson ise bu yaz Nottingham Forest’tan Manchester City’ye 116 milyon sterlin karşılığı transfer oldu.
Tottenham ise Newcastle United’dan Sandro Tonali’yi 100 milyon sterlin ve Mateus Fernandes’i yaklaşık 85 milyon sterlin karşılığı kadrosuna kattı. Ligdeki 20 takımın transfer sezonunda şimdiye kadar yapılan harcamalar 1 milyar sterlini aştı.
Gelirlerdeki hızlı artış temel etken
İngiliz kulüplerinin bu agresif finansal hamlelerinin arkasında ise çok boyutlu ekonomik ve stratejik etkenler yer alıyor. Son 4 yıllık yayın anlaşmasının 6,7 milyar sterlin seviyesini aşması ve uluslararası yayın gelirlerindeki büyük artış, ligdeki harcamaları oldukça üst seviyelere taşıdı.
UEFA Şampiyonlar Ligi’nin yenilenen formatı ve FIFA Kulüpler Dünya Kupası’nın genişletilmesi, kulüplere ek katılım ve ödül gelirleri sağladı.
Öte yandan, İspanya, İtalya ve Almanya liglerindeki finansal durgunluk, Premier Lig kulüplerinin oyuncu transferinde ana pazar haline gelmesine yol açarken geçen yıl kırılan transfer rekorları ve Suudi Arabistan Ligi de fiyatlara enflasyonist etkide bulundu.
“Transfer ücretlerinde enflasyona yol açıyor”
Lokman Hekim Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mehmet Settar Koçak, yayın gelirlerinin lig içinde göreceli olarak dengeli dağıtılması sayesinde yalnızca Manchester City, Liverpool veya Arsenal gibi büyük kulüplerin değil, orta sıralardaki takımların da Avrupa’nın önemli kulüpleriyle transfer yarışına girebildiğini söyledi.
Söz konusu ligin sadece sportif açıdan değil, aynı zamanda küresel spor endüstrisinin en güçlü ticari organizasyonlarından biri olarak kabul edildiğini vurgulayan Koçak, “İngiltere’de kulüpler yayın haklarından milyarlarca sterlin gelir elde ediyor. Küresel sponsorluklar, ticari faaliyetler ve dünyanın dört bir yanındaki taraftar kitlesi de eklenince bu kulüpler Avrupa’daki rakiplerine göre çok daha yüksek harcama gücüne ulaşıyorlar.” dedi.
Koçak, yüksek harcamaların sadece İngiltere’yi değil, tüm Avrupa transfer piyasasını etkilediğine dikkati çekerek şu değerlendirmede bulundu:
“İngiliz kulüplerinin ödediği bonservis bedelleri, benzer seviyedeki oyuncuların piyasa değerlerini de yükseltiyor ve genel olarak transfer ücretlerinde enflasyona yol açıyor. İngiltere, aynı zamanda Avrupa’da oyuncu fiyatlarını belirleyen en önemli piyasa aktörü konumunda bulunuyor. Transferler kısa vadede futbolun cazibesini artırıyor gibi görünse de uzun vadede bazı önemli riskleri beraberinde getiriyor. Bonservis bedelleri ve oyuncu maaşları yükseldikçe kulüpler daha büyük finansal riskler üstlenmeye başlıyor. Beklentileri karşılamayan yüksek maliyetli transferler kulüpler üzerinde ciddi bir ekonomik yük oluşturabiliyor.”
Kulüplerin gelirlerle beraber zararlarının da büyüdüğünü ve 2024/25 sezonunda kulüplerin vergi öncesi toplam zararının yaklaşık 948 milyon sterline yükseldiğini belirten Koçak, şunları kaydetti:
“Bu da sadece gelirleri artırmanın yeterli olmadığını, harcamaların da aynı ölçüde kontrol edilmesi gerektiğini gösteriyor. Öte yandan, Premier Lig ile diğer Avrupa ligleri arasındaki ekonomik fark büyüdükçe en yetenekli oyuncuların giderek daha fazla İngiltere’ye yönelmesi, diğer liglerin rekabet gücünü olumsuz etkileyebilir. Premier Lig’in ekonomik başarısı futbolun büyümesine önemli katkı sağlasa da transfer piyasasındaki mali enflasyonun kontrol altında tutulması, hem kulüplerin finansal sağlığı hem de Avrupa futbolunda rekabet dengesinin korunması açısından kritik önem taşıyor.”
Muhabir: Mertkan Oruç
