BRÜKSEL (AA) – AB’de 1 Ağustos 2024’te yürürlüğe giren Yapay Zeka Yasası, yapay zeka sistemlerine risk düzeylerine göre farklı kurallar getiriyor. Yasa kapsamında kabul edilemez risk taşıyan bazı yapay zeka uygulamaları yasaklanırken, yüksek riskli sistemlere ise sıkı yükümlülükler uygulanıyor.
Yapay zekaya ilişkin kuralların aşamalı olarak yürürlüğe girdiği Yapay Zeka Yasası’nda 2 Ağustos 2026, en önemli uygulama tarihlerinden biri olarak öne çıkıyor. Bu tarihten itibaren şeffaflık yükümlülükleri uygulanmaya başlanacak.
AB Komisyonu ile üye ülkelerin piyasa gözetim otoriteleri denetim ve yaptırım yetkilerini fiilen kullanabilecek.
Yeni kurallarla, vatandaşların yapay zekayla etkileşimde bulunmaları ve karşılaştıkları içeriklerin yapay zeka tarafından üretilip üretilmediğini anlayabilmeleri amaçlanıyor. Böylece yapay zekanın aldatıcı veya yanıltıcı biçimde kullanılmasının önüne geçilmesi, bilgi ekosisteminde şeffaflığın artırılması ve dijital ortama duyulan güvenin güçlendirilmesi hedefleniyor.
AB Komisyonu, Yapay Zeka Yasası kapsamındaki şeffaflık yükümlülüklerinin uygulanmasına ilişkin bir rehber yayımladı.
Rehber, 2 Ağustos 2026’dan itibaren uygulanacak yükümlülükler kapsamında yapay zeka sistemlerini geliştirenler ile bunları kullanan kurum ve kuruluşların hangi durumlarda kullanıcıları bilgilendirmesi gerektiğini açıklıyor.
Buna göre, sohbet botları (chatbot), yapay zeka ajanları ve benzeri etkileşimli yapay zeka sistemleri, kullanıcıları doğrudan yapay zekayla iletişim kurdukları konusunda açık şekilde bilgilendirmek zorunda olacak.
Ayrıca, yapay zeka tarafından üretilen veya değiştirilen fotoğraf, video, ses ve belirli metin içeriklerine bunların yapay zeka tarafından oluşturulduğunun tespit edilmesini sağlayacak makine tarafından okunabilir işaretler eklenecek.
Yapay zeka kullanılarak oluşturulan deepfake içeriklerin yapay olarak üretildiği açıkça belirtilecek.
İnsan incelemesi veya editoryal denetimden geçmeyen ve kamu yararını ilgilendiren yapay zeka üretimi içeriklerde de bunun kullanıcıya bildirilmesi gerekecek.
Duygu tanıma veya biyometrik sınıflandırma yapan yapay zeka sistemlerini kullanan kuruluşlar da kişileri bu tür sistemlere maruz kaldıkları konusunda açık biçimde bilgilendirmekle yükümlü olacak.
Rehberde, yazım ve dil bilgisi düzeltmesi gibi standart düzenlemelerin ise bu yükümlülüklerin kapsamı dışında olduğu örneklerle açıklandı.
Öte yandan, 2 Ağustos itibarıyla Yapay Zeka Yasası kapsamındaki kuralların büyük bölümü uygulanmaya başlayacak ve AB Komisyonu ile üye ülkelerin piyasa gözetim otoriteleri denetim ve yaptırım yetkilerini kullanabilecek.
2 Ağustos 2026’dan önce piyasaya sunulan yapay zeka sistemlerine, yapay zeka üretimi içeriklerin işaretlenmesi ve tespit edilebilir olmasına ilişkin teknik yükümlülükler için 2 Aralık 2026’ya kadar geçiş süresi tanınacak.
Muhabir: Ata Ufuk Şeker
