ANKARA (AA) – Bu çerçevede, Arap Denizi’ne doğrudan erişimi bulunan Umman’ın Ras Markaz Ham Petrol Depolama Terminali, planlanan kapasite artışı ve bölgesel kullanım potansiyeliyle dikkati çekiyor.
İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı’nda kullanılacak yeni deniz geçiş güzergahlarına ilişkin görüşmelerde ilerleme sağlanmasına rağmen boğazdaki ticari trafiğin normale dönüşüne ilişkin belirsizlik devam ediyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, 9 Ağustos’ta iki ülke arasındaki düzenlemenin son aşamada olduğunu ancak bunun boğazın hemen yeniden açılması anlamına gelmediğini açıklamıştı.
Bu dönemde Umman’ın devlet kontrolündeki entegre enerji grubu OQ’ya bağlı Oman Tank Terminal Company (OTTCO), Duqm yakınındaki Ras Markaz Ham Petrol Depolama Terminali’nin genişletilmesine yönelik süreci ilerletti. OTTCO, terminalde 8 yeni ham petrol tankının inşası için mühendislik, tedarik ve inşaat şirketlerini ön yeterlilik sürecine davet etti. 4 Ağustos’ta ön yeterlilik başvuruları tamamlandı ve terminaldeki 26,7 milyon varillik mevcut depolama altyapısına toplam 5,2 milyon varil ilave kapasite sağlayacak 8 yeni tank eklenmesine yönelik süreç başladı.
Umman makamları kapasite artışını doğrudan Hürmüz’deki son gelişmelere bağlamasa da Ras Markaz, kuruluşundan itibaren boğaz dışında ham petrol depolama ve ihracat seçeneği oluşturacak şekilde geliştiriliyor.
Ras Markaz’ın deniz altyapısı, çok büyük ham petrol tankerlerinin yanaşmasına, ham petrolün yüklenip boşaltılmasına ve farklı petrol türlerinin depolanıp harmanlanmasına imkan sağlıyor. Arap Denizi ve Hint Okyanusu’na doğrudan erişimi bulunan Ras Markaz için yaklaşık 40 kilometrekarelik alan ayrılırken, terminalin uzun vadede talebe bağlı olarak 200 milyon varile kadar depolama kapasitesine ulaşacağı öngörülüyor.
Körfez ülkelerinden Ras Markaz’a ilgi
Umman Yatırım Otoritesi Başkanı Abdulsalam Al Murshidi, mayısta yaptığı açıklamada, bazı Körfez ülkeleri ile diğer ülkelerin petrolü Ras Markaz’da depolayarak Umman üzerinden uluslararası piyasalara pazarlama imkanını değerlendirdiğini bildirdi.
Murshidi, terminalin Umman’ın yaklaşık bir hafta ila bir aylık petrol ihracatına karşılık gelebilecek miktarda ham petrolü depolayabilecek ölçeğe ulaşabileceğini belirtti.
Ras Markaz’ın bölgesel kullanımına yönelik adımlardan biri Irak’la atılırken OQ’nun 2025 yıllık raporuna göre, OTTCO ile Irak’ın devlet petrol pazarlama şirketi SOMO, terminalde başlangıç kapasitesi 10 milyon varil olacak ham petrol depolama tesisi geliştirilmesi için mutabakat imzaladı. OQ Trading ile SOMO arasında ayrıca Irak ham petrolünün uluslararası piyasalarda pazarlanmasına yönelik işbirliği kararlaştırıldı.
OQ ile Saudi Aramco’nun ticaret kolu arasında da Ras Markaz’daki depolama imkanları ve Duqm Rafinerisi’ne ham madde tedariki dahil çeşitli işbirliği seçeneklerinin değerlendirilmesine yönelik mutabakat bulunuyor.
Ras Markaz’ın Hürmüz dışında bulunmasının sağladığı coğrafi avantajın tam olarak kullanılabilmesi için petrolün terminale karadan ulaştırılmasına yönelik altyapı da önem taşıyor.
Umman Enerji ve Mineraller Bakanlığı ile OTTCO, ülkenin ana petrol sistemini Ras Markaz’a bağlayacak yeni bir ham petrol boru hattının geliştirilmesi için daha önce çerçeve anlaşması imzaladı. Bağlantının geliştirilmesi halinde Umman’ın iç kesimlerinde üretilen petrolün doğrudan Ras Markaz’a taşınması, burada depolanması ve Arap Denizi üzerinden küresel piyasalara gönderilmesi mümkün olabilecek.
“Depolama dayanıklılık sağlar, boru hatları gerçek alternatifi oluşturur”
Harvard Üniversitesi bünyesindeki Mossavar-Rahmani Merkezinde Kıdemli Araştırmacı ve enerji piyasaları uzmanı Justin Dargin, AA muhabirine, Ras Markaz’ın en büyük stratejik avantajının ticari özelliklerinden ziyade coğrafi konumundan kaynaklandığını söyledi.
Terminalin Arap Denizi kıyısında ve Hürmüz Boğazı dışında bulunduğuna dikkati çeken Dargin, bunun Umman’a bölgenin en kırılgan deniz geçiş noktalarındaki siyasi ve güvenlik risklerinden daha az etkilenen bir depolama ve ihracat seçeneği sunduğunu belirtti.
Dargin, “Hürmüz dışında depolanan her varil petrol, Boğaz’daki siyasi ve güvenlik risklerine maruz kalmayan bir varil anlamına geliyor.” dedi.
Ras Markaz’ın zamanla uluslararası petrol şirketleri, ticaret şirketleri ve Hürmüz dışında depolama seçeneği arayan diğer Körfez üreticilerine hizmet veren bölgesel bir merkeze dönüşebileceğini belirten Dargin, “Ras Markaz, bölgesel bir ham petrol depolama merkezine dönüşmek için gerekli unsurlara sahip. Ancak coğrafya kapıyı açar, başarıyı garanti etmez.” değerlendirmesinde bulundu.
Hürmüz dışında depolama kapasitesinin dayanıklılığı artırdığını ancak tek başına yeterli olmadığına işaret eden Dargin, petrolün terminallere boğazdan geçmeden ulaştırılmasını sağlayacak boru hattı bağlantılarının belirleyici olduğunu söyledi. Dargin, “Hürmüz dışında istediğiniz kadar depolama kapasitesi oluşturabilirsiniz ancak petrolü oraya taşıyamıyorsanız yine Boğaz’a bağımlısınız. Depolama dayanıklılık sağlar, boru hatları ise gerçek stratejik alternatifi oluşturur.” dedi.
Ras Markaz’ın BAE’nin Füceyre’deki depolama ve ihracat altyapısı ile Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı Petrol Boru Hattı gibi Hürmüz’e bağımlılığı azaltmayı amaçlayan bölgesel altyapılarla aynı yaklaşımın parçası olduğunu vurgulayan Dargin, “Amaç Hürmüz Boğazı’nın yerini almak değil, Hürmüz’e olan bağımlılığı azaltmak.” ifadesini kullandı.
Muhabir: Gökçe Topbaş
