İSTANBUL (AA) – Kültür ve Turizm Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Bakanlığa bağlı kütüphane, 27 ülkeden 62 başvurunun değerlendirildiği yarışmada, 19. yüzyıldan kalma tarihi bir kışlanın iklim dirençli kentsel ortak alana dönüştürülmesini konu alan projesiyle ödüle layık görüldü.
IFLA’nın Çevre, Sürdürülebilirlik ve Kütüphaneler Bölümü (ENSULIB) tarafından bu yıl 11’incisi düzenlenen yarışmada, kültürel mirasın korunması, çevresel sürdürülebilirlik, toplumsal etki, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ile uyum ve projenin diğer ülkelere örnek olma potansiyeli değerlendirildi.
62 başvurunun yapıldığı programda 26 proje uzun listeye kaldı. İki kategoride toplam 7 proje finale yükseldi.
Rami Kütüphanesi, Çin’den Jinjiang Kütüphanesi ve İrlanda’dan Munster Teknoloji Üniversitesi Kütüphanesi ile birlikte “Büyük Ölçekli Proje” kategorisinde finale kaldı ve birincilik ödülünü kazandı.
Ödül Busan’da takdim edildi
Final sunumları, Güney Kore’nin Busan kentinde düzenlenen 90. IFLA Dünya Kütüphane ve Bilgi Kongresi kapsamında yapıldı.
Türkiye adına final sunumunu Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu yaptı. Resmi sonuçların açıklanmasının ardından ödülü Beyoğlu ile Rami Kütüphanesi Müdürü Ali Çelik, IFLA Genel Sekreteri Sharon Memis’in elinden aldı.
Memis, ödül törenindeki konuşmasında Rami Kütüphanesinin sürdürülebilirliği yalnızca çevresel boyutuyla ele almadığına dikkati çekti.
Projenin çevresel, sosyal, kültürel ve eğitsel boyutları kütüphane mekanları ve programlarına entegre eden bütüncül yaklaşımının öne çıktığını belirten Memis, Rami Kütüphanesini kültürel mirasın korunması, sürdürülebilirlik ve toplumsal katılımı bir araya getiren uluslararası ölçekte örnek bir yeşil kütüphane olarak nitelendirdi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Rami Kütüphanesinin Türkiye’ye uluslararası alanda birincilik gururu yaşattığını belirtti.
Ersoy, tarihi Rami Kışlası’nın çevre dostu yaklaşım, güçlü yeşil altyapı ve yaşayan kamusal alan modeliyle modern bir kütüphaneye dönüştürüldüğünü ifade etti.
İki asırlık kışladan kütüphaneye
İnşası 1826-1828 yıllarında yapılan Rami Kışlası, tarihi kimliği korunarak gerçekleştirilen restorasyon ve yeniden işlevlendirme çalışmalarının ardından 2023’te Rami Kütüphanesi olarak hizmete açıldı.
Dönüşüm sürecinde yıkım yerine koruma ve uyarlanabilir yeniden kullanım yaklaşımı benimsendi. Yaklaşık 36 bin metrekarelik tarihi yapı dokusu, geleneksel yapım teknikleri ve özgün doğal malzemelerden yararlanılarak korundu.
Bir dönem yapısal yorgunluk ve çevresel etkiler nedeniyle zarar gören kışla, restorasyonun ardından bilgi, kültür, doğa ve toplumsal yaşamı bir araya getiren kamusal bir merkeze dönüştürüldü.
Rami Kütüphanesi bugün 36 bin metrekare kapalı alanı, 51 bin metrekare yeşil alanı, 2 milyon kitaplık koleksiyonu ve 4 bin 200 kişilik oturma kapasitesiyle Türkiye’nin önemli bilgi ve kültür merkezleri arasında yer alıyor.
Yeşil alanlar ve biyolojik çeşitlilik destekleniyor
Kütüphanenin çevre düzenlemesinde 696 ağaç, 99 bin çalı, biyolojik gölet ve sazlık alanlar bulunuyor. Bu alanların kentsel biyolojik çeşitliliğin desteklenmesine ve bölgedeki mikroiklimin iyileştirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor.
Binanın geniş çatı yüzeylerinden toplanan yağmur suyu peyzaj sulamasında ve rezervuarlarda yeniden kullanılıyor. Düşük tüketimli ekipmanlar, LED aydınlatmalar, sensör sistemleri ve güneş enerjisi uygulamalarıyla enerji tüketiminin azaltılması amaçlanıyor.
Atıkların kaynağında ayrıştırılması, tehlikeli atıkların ayrı yönetilmesi, tek kullanımlık plastiklerin azaltılması ve kurum içi süreçlerin dijitalleştirilmesi de kütüphanenin sürdürülebilirlik uygulamaları arasında bulunuyor.
Kütüphane bünyesindeki Kitap Şifahanesi ise yazma ve basma eserlerin korunmasına yönelik çalışmalar yaparak kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlıyor.
Türkiye’nin ilk Biosphere sertifikalı kütüphanesi olan Rami Kütüphanesi, Sıfır Atık ve Yeşil Enerji belgelerine de sahip bulunuyor.
Sürdürülebilirlik, eğitim ve etkinliklerle destekleniyor
Kütüphanenin sürdürülebilirlik yaklaşımı yalnızca fiziksel çevre düzenlemeleriyle sınırlı kalmıyor.
İklim okuryazarlığı çalışmaları, çevre temalı bilgi hizmetleri, eğitimler ve uygulamalı atölyeler aracılığıyla sürdürülebilirlik konusunda farkındalık oluşturulması hedefleniyor.
Engelsiz Yaşam Merkezi de farklı yaş gruplarından ve ihtiyaçlardan kullanıcıların kütüphane hizmetlerine erişimini destekliyor. Kütüphanenin 7 gün 24 saat hizmet vermesi ve afet dönemlerinde güvenli toplanma alanı işlevi görmesi, yapının toplumsal dayanıklılık açısından da önemli bir kamusal alan olmasını sağlıyor.
3 yılda 8,2 milyondan fazla ziyaretçi
Kütüphane, hizmete açıldığı 2023’ten 2025 sonuna kadar 8,2 milyondan fazla ziyaretçi ağırladı.
Bu dönemde sürdürülebilirlik, sağlık, teknoloji, psikoloji ve sosyal bilimler gibi farklı alanlarda 8 bin 360 etkinlik ile 3 bin atölye ve eğitim programı gerçekleştirildi.
Kütüphane, ayrıca çeşitli sivil toplum kuruluşları, kamu kurumları ve diğer paydaşların işbirliğiyle 4 bin 500 programa ev sahipliği yaptı. 3 yıllık dönemde 1611 okul ve 325 kurum Rami Kütüphanesi’nde ağırlandı.
Rami Kütüphanesinin IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri’ndeki dünya birinciliği, tarihi mirasın korunması ile çevresel sürdürülebilirlik ve çağdaş kütüphanecilik hizmetlerinin aynı yapı içinde buluşturulabileceğini ortaya koyan örneklerden biri olarak öne çıktı.
Türkiye’nin iklim ve sürdürülebilirlik alanındaki politikalarının kültür ve kütüphanecilik alanındaki yansımalarından biri olarak değerlendirilen ödül, Rami Kütüphanesinin uluslararası alandaki görünürlüğünü de artırdı.
Muhabir: Aişe Hümeyra Akgün
