ANKARA (AA) – Gas Infrastructure Europe verilerine göre, doğal gaz depolarının ağustos ayı ortası itibarıyla 2022’de yüzde 75,6, 2023’te yüzde 90, 2024’te yüzde 89 ve geçen yıl yüzde 73,6 olan doluluk oranı bu yıl 60,8 seviyesinde ölçüldü.
Böylece, ağustos ortasındaki depolama seviyesi, son 5 yılın aynı dönemindeki en düşük seviye oldu.
AB, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın ardından yaşanan enerji krizine karşı doğal gaz depolarının 1 Kasım’a kadar yüzde 90 doldurulmasını zorunlu hale getirmişti.
Birlik, geçen yıl depolama kurallarında değişikliğe giderek zor piyasa koşullarında üye ülkelere hedefte esneklik sağladı. Yüzde 90’lık hedefin 1 Ekim ile 1 Aralık arasında gerçekleştirilmesine ve bazı koşullarda depoların yüzde 80 seviyesinde doldurulmasına izin verildi.
LNG ithalatı geçen yıla kıyasla yüzde 13 artırılmalı
Avrupa Birliği Enerji Düzenleyicileri İşbirliği Ajansı (ACER), temmuzda yayımladığı değerlendirmede, AB depolarının 1 Kasım’a kadar yüzde 90 doldurulabilmesi için LNG ithalatının 2025 seviyesine göre yaklaşık yüzde 13 artırılması gerektiğini bildirdi.
ACER’e göre LNG ithalatının 2025 seviyelerinde kalması durumunda ise AB’nin bu yıl depolarını yüzde 80 seviyesine kadar doldurması mümkün olacak.
Kurum, Orta Doğu’daki çatışmanın gaz fiyatlarını yükselttiğini, bunun da depolama tesislerine gaz enjeksiyonunun ekonomik cazibesini azalttığını belirtti.
Spot LNG piyasasında rekabet güçleniyor
Hürmüz Boğazı, özellikle Katar’ın LNG ihracatı açısından önemli bir deniz yolu konumunda bulunuyor.
ABD/İsrail-İran Savaşı sırasında boğazdaki gemi trafiğinde yaşanan aksaklıklar, Katar LNG’sinin küresel piyasalara sevkiyatını etkilerken Avrupa’nın spot LNG piyasasındaki rekabet koşullarını da değiştirdi.
ACER, LNG piyasasında Avrupa ile Asya arasındaki rekabetin ve Orta Doğu’daki gelişmelerin Avrupa gaz fiyatları üzerinde etkili olduğunu belirtti.
Kurumun nisan ayında yayımladığı değerlendirmede, Avrupa’nın depolarını yüzde 80 seviyesine ulaştırabilmesi için mevcut LNG ithalat hızının aylık yaklaşık 11 milyar metreküp seviyesinde korunmasının yeterli olabileceği, yüzde 90 seviyesine ulaşılması için ise ilave arz kaynaklarına ihtiyaç duyulabileceği ifade edildi.
Avrupa gaz fiyatı geçen yılın iki katından fazla arttı
Depolama seviyeleri ve LNG arzına ilişkin gelişmeler Avrupa gaz fiyatlarında da etkili oluyor.
Dutch TTF’de eylül vadeli doğal gaz kontratı 17 Ağustos’ta megavatsaat başına 62,11 avro seviyesinde işlem görüyor.
Fiyat, geçen yılın aynı dönemindeki megavatsaat başına 30,54 avro seviyesine göre yüzde 103 daha yüksek.
Böylece Avrupa’nın gösterge doğal gaz fiyatı yıllık bazda iki katından fazla artmış durumda.
“Yüzde 90’a ulaşmak 150 ek LNG kargosu gerektirecek”
Rystad Energy Gaz ve LNG Piyasaları Kıdemli Analisti Ole Dramdal, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, AB’nin doğal gaz depolarının 1 Kasım itibarıyla baz senaryolarına göre yüzde 75 olacağını öngördüklerini belirtti.
Avrupa’nın depolama seviyesini yüzde 80’e ulaştırmak için yüzde 75’lik baz senaryoya kıyasla yaklaşık 5,2 milyar metreküp ilave gaza ihtiyacı olacağını kaydeden Dramhal, “Bu, 174 bin metreküp kapasiteli gemilerle yaklaşık 50 LNG kargosuna eş değer. Yüzde 90’a ulaşmak ise talebin baz senaryomuzla büyük ölçüde paralel seyretmesi halinde yaklaşık 15,6 milyar metreküp ilave gaz veya kabaca 150 ek LNG kargosu gerektirecek.” dedi.
Dramhal, Hürmüz Boğazı çevresindeki kesintiler ve Asyalı alıcıların rekabetinin Avrupa’nın depolarını yeniden doldurma kabiliyetini oldukça etkilediğini belirterek şunları söyledi:
“Japonya ve Güney Kore gibi yüksek prim ödeyen alıcılar LNG için rekabet etmeyi sürdürüyor, ancak bu pazarlarda yakıt değişiminin önemli ölçüde gerçekleştiğini gördük. Ayrıca Hindistan, Bangladeş ve Tayvan da alımlarını sürdürüyor. Bu durum, deniz yoluyla taşınan esnek LNG arzının kullanılabilir miktarını azaltıyor. Bu gelişme, LNG ile Avrupa hubları arasındaki fiyat farklarını etkilerken, vadeli fiyat eğrisinin daha belirgin bir backwardation (yakın vadeli fiyatların daha yüksek olduğu yapı) göstermesine katkıda bulunuyor. Bu da gazı depolara enjekte etmenin ekonomik cazibesini azaltarak Avrupa’nın depolarını yeniden doldurma sürecini daha da zorlaştırıyor.”
Muhabir: Ebru Şengül Cevrioğlu
