ANKARA (AA) – İsrail’in, Suriye’nin kuzeybatısındaki Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü’nü hedef alan hava saldırılarına ilişkin, Türkiye ve 11 ülkenin dışişleri bakanları ortak açıklama yayımladı.
Açıklamada, şu ifadelere yer verildi:
“Türkiye, Cezayir, Endonezya, Ürdün, Filistin, Katar, Lübnan, Malezya, Moritanya, Pakistan, Somali ve Suudi Arabistan dışişleri bakanları, İsrail’in, Suriye’nin kuzeybatısındaki Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü’nü hedef alan hava saldırılarını şiddetle kınamaktadır. Bu saldırılar, son derece tehlikeli bir tırmanışı ve Suriye Arap Cumhuriyeti’nin egemenliğinin, toprak bütünlüğünün ve siyasi birliğinin açık bir ihlalini teşkil etmektedir. Dışişleri bakanları, Suriye topraklarının ve altyapısının sürekli olarak hedef alınmasından ve tahrip edilmesinden derin endişe duyduklarını ifade etmektedir.”
Bu tür eylemlerin, Suriye’nin güvenliğini yeniden tesis etme, ulusal kurumlarını yeniden inşa etme ve yıllardır süregelen çatışmanın yarattığı insani sonuçların giderilmesi yönündeki mevcut çabalarını aşındırma riski taşıdığı vurgulanan açıklamada, İsrail’in Suriye’nin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü ihlal etmeyi sürdürmesinin, gerilimi daha da tırmandırma, bölgesel barış ile istikrarı bozma, uluslararası hukuka ve Birleşmiş Milletler Şartı’nın ilkelerine saygıyı zedeleme riski barındırdığının altı çizildi.
Açıklamada, uluslararası topluma, Suriye’ye yönelik devam eden bu saldırganlık karşısında kararlı, net ve ilkeli bir duruş sergilemesi, uluslararası hukuk ve Birleşmiş Milletler Şartı uyarınca somut adımlar atması, bu ihlallere son verilmesi, 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’na tam olarak uyulmasının sağlanması ve İsrail güçlerinin işgal ettikleri bölgelerden çekilmesi, böylece gerilimin daha da tırmanmasının önlenerek bölgesel barış ile istikrarın korunması için çağrıda bulunuldu.
Ayrıca açıklamada, Suriye’nin egemenliğine, bağımsızlığına, toprak bütünlüğüne ve siyasi birliğine saygı gösterilmesi gerektiği ve buna halel getirmeye yönelik her türlü girişimin reddedildiği bildirildi.
İsrail’in Filistin topraklarındaki hukuk dışı yerleşim politikaları
İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarında devam eden hukuk dışı yerleşim politikalarına ilişkin, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri, (BAE) Endonezya, Katar, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan ve Ürdün’ün dışişleri bakanları, İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarında devam eden hukuk dışı yerleşim politikalarını kınadı. dışişleri bakanları ortak açıklama yayımladı.
Açıklamada, “İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarında devam eden hukuk dışı yerleşim politikalarını kınamakta ve ‘E1’ yerleşim planını ve işgal altındaki Doğu Kudüs’ün doğusunda bununla bağlantılı yerleşim faaliyetlerini kategorik olarak reddetmektedir.” ifadesi kullanıldı.
İsrail işgal makamlarının desteğiyle yerleşimciler tarafından Filistin halkına ve mülklerine karşı gerçekleştirilen ihlal ve şiddet eylemlerinin kınandığı vurgulanan açıklamada, söz konusu eylemlerin, Filistin halkının devredilemez haklarını hiçbir şekilde ortadan kaldırmadığı ve uluslararası hukuk ile ilgili Birleşmiş Milletler (BM) kararlarının ihlalini teşkil ettiği belirtildi.
Açıklamada, bu eylemlerin bölgesel ve uluslararası barış ile güvenlik açısından ciddi bir tehdit oluşturduğunun altı çizilerek, “Bakanlar, ‘E1’ yerleşim planının, yerleşimlerin genişletilmesini ve ilhakı daha da ilerleten ve başta Batı Şeria ile Doğu Kudüs arasında olmak üzere İşgal Altındaki Filistin Toprakları’nın coğrafi bütünlüğünü zedeleyen tehlikeli bir tırmanış teşkil ettiği ve bu suretle, 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve coğrafi bütünlüğü haiz bir Filistin Devleti’nin kurulmasını ve yaşayabilirliğini tehdit ettiği uyarısında bulunmaktadır.” ifadeleri kullanıldı.
Bu tür eylemlerin, barışın sağlanmasına yönelik uluslararası çabalara doğrudan bir meydan okuma olduğu belirtilen açıklamada, şu değerlendirmede bulunuldu:
“Bunların başında, ilhak ve zorla yerinden edilmeyi kesin bir dille reddeden ABD Başkanı Donald Trump’ın Kapsamlı Planı ve Barış Kurulu aracılığıyla da dahil olmak üzere planın uygulanması için öngörülen mekanizmalar gelmektedir. Ayrıca, istikrarın sağlanması ve çatışmanın sona erdirilmesi amacıyla Batı Şeria’nın ilhakına izin vermeme yönündeki Başkan Trump’ın kararlı taahhüdü de bu çabaların en önemlilerindendir.”
Açıklamada bakanların, uluslararası hukuka ve ilgili BM kararlarına uygun olarak iki devletli çözümün, adil, kapsamlı ve kalıcı bir barışa giden tek uygulanabilir yol olduğunu yeniden teyit ettiği vurgulanırken, bu çözümü baltalamayı amaçlayan eylemlerin gerilimin daha da tırmanmasına yol açabileceği, bölgesel ve uluslararası barış ve güvenliği tehdit edebileceği ve bölgede kalıcı barış ve istikrar umutlarını tehlikeye atabileceği belirtildi.
Bu bağlamda, “E1” yerleşim planı da dahil olmak üzere yasa dışı yerleşim faaliyetlerinden sorumlu kuruluşlara ve kişilere, ayrıca yerleşim genişletme ve ilhak politikalarını destekleyen, kolaylaştıran veya uygulayanlara karşı uygun uluslararası tedbirler ve yaptırımlar da dahil olmak üzere, hesap verebilirliği sağlamaya yönelik tüm çabaların desteklendiği açıklamada, yasa dışı yerleşim yerlerinin kurulmasına, genişletilmesine veya kalıcı hale getirilmesine katkıda bulunan her türlü destek veya finansmanın sona erdirilmesi çağrısında bulunuldu.
Açıklamada, hesap verebilirliğin eksikliğinin ihlallerin devam etmesine katkıda bulunduğu, adil ve kapsamlı bir barışın sağlanması ihtimalini daha da zayıflattığı vurgulanırken, “E1” yerleşim planını durdurmak, bu planla bağlantılı olarak alınan tüm tedbirleri iptal etmek ve işgal altındaki Filistin topraklarının coğrafi ve demografik yapısını değiştirmeyi amaçlayan tüm yerleşim faaliyetlerini ve diğer tedbirleri sonlandırmak için acil önlemler alınması talep edildi.
BM Güvenlik Konseyi, tüm devletler ve ilgili uluslararası aktörlere, uluslararası hukuk kapsamındaki sorumluluklarını yerine getirme ve yasa dışı yerleşim yerlerinin genişlemesini durdurmak için acil ve etkili önlemler alma çağrısında bulunulan açıklamada, Filistin halkının korunmasının sağlanması, kendi kaderini tayin hakkı da dahil olmak üzere vazgeçilmez haklarının güvence altına alınması ve uluslararası hukuka ve ilgili BM kararlarına uygun olarak bağımsız devletlerini kurmalarının sağlanması istendi.
Filistin’deki işgali genişletecek “E1 Projesi”
Tarihsel olarak Doğu Kudüs’ün bir parçası olan ancak Ayrım (Utanç) Duvarı’nın Batı Şeria kısmında kalan Filistin mahallesi Ayzeriye’nin yakınına inşa edilmiş “Maale Adumim” Yahudi yerleşim birimini, Batı Kudüs’e giden yola bağlamak için “E1 Projesi” başlatılmıştı.
Bu kapsamda, bölgeye 4 binden fazla yasa dışı konut ve oteller inşa etmek için 1999 yılında 12 bin dönüm Filistin toprağı gasbedilmişti.
İsrail yönetimi, Filistin Devleti’nin kurulmasını önleyeceği söylenen “E1 Projesi”ni önceki ABD yönetimlerinin baskıları nedeniyle dondurmuştu.
Başbakan Binyamin Netanyahu, işgal altındaki Batı Şeria’yı fiilen ikiye bölecek “E1 Projesi”ni Eylül 2025’te onaylamıştı.
İsrail “E1 Projesi” ile işgal altında tuttuğu Doğu Kudüs ile Batı Şeria’daki Filistin toprakları arasındaki bağlantıyı kesmeyi hedefliyor.
İsrail hükümeti, “E1” Yahudi yerleşim projesine ilişkin verdiği taahhüdü ihlal ederek itirazda bulunan taraflara önceden bildirimde bulunmaksızın 1234 konutluk ilk ihale ilanını yayımlamıştı.
Muhabir: Büşranur Keskinkılıç
