İSTANBUL (AA) – ABD Merkez Bankasının (Fed), geçen hafta, Temmuz 2023’ten beri ilk kez faiz artırımı tercih etmesi ve Fed Başkanı Kevin Warsh’un ileriye dönük verdiği “şahin” mesajlarla zayıflayan risk iştahı, yeni haftada diplomasiye yönelik umutlarla güç kazandı.
Orta Doğu’da süren bölgesel gerilimler ve Rusya ile Ukrayna arasında devam eden gerginlikler enerji arzına yönelik endişelerin canlı kalmasına neden olurken, akaryakıt fiyatlarının artması ekonomilerin büyüme ve enflasyon beklentilerini bozmaya devam ediyor.
ABD’de enerji maliyetlerinin yükselmesi Fed’e yönelik “şahin” öngörüleri beslerken, halihazırda para piyasalarındaki fiyatlamalar, Fed’in yıl sonuna kadar ilave bir faiz artışı yapabileceği yönünde yoğunlaşmaya devam ediyor. Buna ek olarak bu hafta birçok Fed yetkilisinin yapacağı sözle yönlendirmeler de yakından takip edilecek.
Bu gelişmelerin paralelinde gözler bu hafta ABD’de gerçekleştirilecek BM Zirvesi’ne çevrildi. Zirvede, başta ABD ile Çin olmak üzere liderler düzeyinde birçok üst düzey toplantı ve görüşme düzenlenecek.
Söz konusu görüşmelerden olumlu sonuçlar alınarak jeopolitik risklerin azalabileceği ve dolayısıyla enerji arzının artabileceğine yönelik umutlarla petrol fiyatları haftaya düşüşle başladı.
Petrol fiyatlarındaki gevşemeyle enflasyon endişeleri bir miktar törpülenirken, riskli varlıklara yönelimin arttığı görüldü.
Analistler, petrol arzına ilişkin sorunların hafiflemesinin ekonomilerin ve merkez bankalarının yol haritalarının daha belirgin hale gelmesine katkı sağlayabileceğini, bunun da piyasalardaki belirsizlik algısını kısmen azaltabileceğini kaydetti.
ABD ile Çin ekonomi heyetleri New York’ta bir araya geldi
Öte yandan ABD ve Çin heyetleri, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ABD’ye yapması beklenen ziyaret öncesinde ekonomik ve ticari konuları görüşmek üzere bir araya geldi.
Hazine Bakanı Scott Bessent başkanlığındaki ABD heyeti ile Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng başkanlığındaki Çin heyetinin, ABD’nin büyük bankalarından JPMorgan Chase’in Manhattan’daki genel merkezinde gerçekleştirdiği görüşme gün boyu sürdü.
Bessent, görüşmenin ardından basın mensuplarına yaptığı açıklamada, “Çin ile ticaret ve yapay zeka konusunda çok başarılı bir görüşme gerçekleştirdik.” dedi. Tarafların yeniden bir araya gelme konusunda mutabık kaldığını aktaran Bessent, ABD’nin iki ülke arasında bir bildirim mekanizması oluşturulmasını önerdiğini aktardı.
Ayrıca ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, “İran’ın müzakere masasına dönmesi için kapı açık.” açıklamasında bulundu.
Bu gelişmelerle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi haftaya yatay bir görünümle yüzde 5 seviyesinde başlarken, geçen hafta Fed’in peş peşe faiz artışına gidebileceği öngörüsüyle 100 seviyesine çıkan dolar endeksi, yeni haftaya da bu seviyelerde başladı.
Yüksek tahvil faizleri ve güçlü dolarla alternatif maliyeti artan altının onsu ise haftaya yüzde 0,5 düşüşle 4 bin 355 dolarda başladı. Kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı da diplomasi sürecine dönüşle yüzde 2,1 azalışla 101,7 dolarda bulunuyor.
Cuma günü New York borsasında S&P 500 endeksi yüzde 0,17, Nasdaq endeksi yüzde 0,3 yükselirken, Dow Jones endeksi yüzde 0,18 değer kaybetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar ise haftaya pozitif başladı.
Avrupa’da endeks vadeli kontratlar haftaya alıcılı başladı
Avrupa borsaları cuma günü negatif seyrederken, başta BM Genel Kurulu’ndaki gelişmeler, enerji fiyatları ve bölge genelinde Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri takip edilecek.
Orta Doğu’daki gerilim ile petrol ve gaz tedarikine ilişkin endişeler Avrupa’da yatırımcıların temkinli kalmasına yol açarken, Rusya ile Ukrayna arasında çatışmaların yeniden şiddetlenmesi jeopolitik riskleri diri tutuyor.
Rusya Savunma Bakanlığı dün, Ukrayna’da askeri amaçla kullanılan lojistik merkezi ile depo ve gemi vurduklarını bildirdi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise ABD Başkanı Donald Trump ile telefonda, savaşın sona erdirilmesi yönündeki çalışmaları ele aldıklarını bildirdi. İlerleyen günlerde New York’ta yapılması planlanan görüşme hakkında da konuştuklarını aktaran Zelenskiy, “New York’ta buluşmak üzere anlaştık ve bu görüşme pek çok şeyi değiştirebilir. Diplomatik bir dinamik mevcut.” ifadesini kullandı.
Artan enerji maliyetleriyle Avrupa ekonomilerinin zorlu bir süreçle karşı karşıya kalabilme riskleri sürerken, ülke tahvil faizlerindeki yükseliş göze çarpıyor. Almanya, İngiltere ve Fransa’da 10 yıllık tahvil faizlerinde yukarı yönlü hareket gözleniyor.
Cuma günü İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,45, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,60 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,49 ve Almanya’da DAX 40 endeksi ise yüzde 1,60 düştü. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar ise haftaya pozitif başladı.
Asya’da pozitif görünüm hakim
Asya borsalarında ABD ile Çin arasında yürütülecek görüşmelere dair ilk gelen olumlu sinyaller, bölge piyasalarında risk iştahını artırdı. ABD Başkanı Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in bu hafta beklenen görüşmesinde olumlu sonuçlar alınabileceği değerlendiriliyor.
Çin liderinin 23 Eylül’de ABD’yi ziyaret etmesi bekleniyor. ABD ile Çin arasındaki ilişkiler, Trump’ın ikinci iktidar döneminde bir tarafta Washington yönetiminin tarife artışları ve teknoloji alanındaki kısıtlamaları, diğer tarafta Çin’in küresel tedarikin büyük bölümünü karşıladığı nadir toprak elementlerinin kontrolüne yönelik attığı adımlarla genişleyen bir dizi anlaşmazlıkta düğümlenmişti.
Trump ile Şi Cinping’in 30 Ekim 2025’te Güney Kore’nin Busan şehrinde yaptığı görüşmenin ardından verilen olumlu mesajlarla taraflar anlaşmazlık konularında geçici uzlaşmaya varmıştı.
Öte yandan petrol fiyatlarındaki düşüş de bölgede risk iştahının canlanmasında etkili oldu. Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,3, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,5 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 yükseldi. Japonya’da piyasalar bugün tatil nedeniyle kapalı olacak.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ABD’de
Cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,67 değer kaybederek 13.284,42 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise cuma günü akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 geriledi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu’na katılmak ve çeşitli temaslarda bulunmak üzere dün ABD’nin New York şehrine geldi.
Bu arada Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından alınan yeni ilke kararları doğrultusunda 17 Eylül’de duyurulan fon tasfiye usul ve esaslarında değişikliğe gidildi. Buna göre, tasfiye edileceği açıklanan fonların portföy yapıları ve piyasa gelişmeleri dikkate alınarak daha önce azami 3 ay olarak belirlenen tasfiye süresi 6 aya çıkarıldı.
Kurul, 17 Eylül’de 7 portföy yönetim şirketinin tasfiye edilen 131 yatırım fonuna ilişkin süreçlerin yürütülmesinde Türkiye İş Bankası ve Ziraat Bankasını yetkilendirmiş, tasfiyenin en fazla 3 ay içinde tamamlanmasını öngörmüştü.
Dolar/TL cuma gününü 48,7650’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 48,8010’dan işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde kapasite kullanım oranı, reel kesim güven endeksi, Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE) verilerinin takip edileceğini, yurt dışında veri gündeminin sakin olacağını belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.100 ve 13.000 puanın destek, 13.400 ve 13.500 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
10.00 Türkiye, eylül ayı kapasite kullanım oranı
10.00 Türkiye, eylül ayı reel kesim güven endeksi
10.00 Türkiye, ağustos ayı Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE)
Japonya’da piyasalar kapalı olacak
Muhabir: Ali Canberk Özbuğutu
