İSTANBUL (AA) – Yaşanan son gelişmelerin ardından çatışmalar, güneybatıdaki Taiz vilayetinin El-Kudha ve El-Ahkum cepheleri ile güneydeki Lahic vilayetinin Kehbub, Ras el-Arah ve Babulmendeb bölgelerinde, doğudaki Marib vilayetinin de güney ve batı cephelerinde yoğunlaştı.
Artan gerilimin etkisiyle El-Beyda, El-Cevf ve Ed-Dali vilayetlerindeki temas hatlarında da farklı yoğunluklarda askeri hareketlilik ve çatışmalar yaşandı.
Hükümetin kontrolündeki Aden, Hadramevt, El-Mehra, Şebve ve Ebyen vilayetlerinde ise durum nispeten sakinliğini koruyor.
Cephelerde karşılıklı saldırılar
Taiz’deki Yemen Silahlı Kuvvetleri Basın Merkezinden yapılan açıklamada, El-Kudha cephesinde Husilere ait bir insansız hava aracının (İHA) düşürüldüğü, El-Ahkum cephesinde ise Husi mevzileri ve toplanma alanlarına hava saldırıları düzenlendiği belirtildi.
Açıklamada, Lahic’deki Kehbub cephesi ile Babulmendeb çevresindeki çatışmaların şiddetlendiği ve Babulmendeb’deki “Husi unsurlarının ve ikmal hatlarının” hedef alındığı kaydedildi.
Yerel ve Arap medyasında yer alan haberlere göre, Husilerin Lahic’e bağlı Ras el-Arah bölgesindeki bir pazar yerini balistik füzeyle hedef alması sonucu çok sayıda sivil yaralandı, araçlarda hasar oluştu.
Marib’in güney ve batı cephelerinde karşılıklı bombardıman ve çatışmalar sürerken, El-Beyda ve El-Cevf’te ise Husilere ait mevzilere hava saldırıları gerçekleştirildi.
Yemen Silahlı Kuvvetleri Basın Merkezi ayrıca 5. Askeri Bölge’ye ait İHA’ların, çeşitli cephelerde Husilerin sığınak ve mevzilerini vurduğunu duyurdu.
Buna karşılık Husilerin Askeri Sözcüsü Yahya Seri ise dün yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan güçlerinin son 24 saatte El-Cevf, Taiz, Saada ve Marib vilayetlerine yönelik 157 hava ve füze saldırısı düzenlediğini, son gerilimin başından bu yana toplam saldırı sayısının ise 917’ye ulaştığını söyledi.
Cephelere destek ve koordinasyon
Çatışma alanlarının genişlemesi üzerine, Cephelere Destek ve Yardımı Denetleme ve Koordine Etme Komitesi, geçici başkent Aden’de Yemen Başkanlık Konseyi Üyesi Salim el-Hanbeşi başkanlığında ilk toplantısını gerçekleştirdi.
Gençlik ve Spor Bakanı Nayif el-Bekri, hükümetin amacının destek çalışmalarını bireysel girişimlerden çıkararak hükümet, yerel makamlar, özel sektör ve toplumsal bileşenlerin koordinasyonunu sağlayan kurumsal bir yapıya dönüştürmek olduğunu ifade etti.
Bekri, bu kapsamda gıda ve tıbbi yardım konvoylarının bölgelere sevk edileceğini, cephedeki güçlere ve yerinden edilen sivillere destek sağlanacağını belirtti.
Açıklanan mekanizmaya göre Aden, Ed-Dali cephesine; Hadramevt, Taiz’e; Lahic, Batı Sahili’ne; Ebyan, El-Beyda’ya; El-Mahra, El-Cevf’e, Şebve ise Marib’e destek sağlayacak.
Yerinden edilenlerin sayısı 158 bini geçti
Artan askeri gerilim, Yemen’deki insani krizi de derinleştiriyor.
Hükümete bağlı Yemen Sığınmacı Kampları Yönetimi Yürütme Biriminin raporuna göre, 8 vilayette kayıt altına alınan iç göçmen sayısı 23 bin 550 aileden oluşan 158 bin 109 kişiye ulaştı.
Yerinden edilenlerin en fazla sığındığı vilayet 83 bin 123 kişiyle Taiz oldu. Taiz’i 38 bin 304 kişiyle Lahic, 15 bin kişiyle Aden ve 10 bin 297 kişiyle Hudeyde takip etti.
Yemen hükümetinden Husilerin silahsızlandırılması çağrısı
Yemen Dışişleri Bakanı Afrah ez-Zube, New York’ta düzenlenen üst düzey bakanlar toplantısında, Husiler dahil olmak üzere hükümet dışı silahlı grupların silahsızlandırılması, devlet kurumlarının desteklenmesi ve Yemen’in egemenliği ile toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi çağrısında bulundu.
Husilerin Batı Sahili’ndeki son askeri tırmanışının sivil kayıplara ve yeni göç dalgalarına yol açtığını belirten Zube, gelişmelerin Kızıldeniz ve Babulmendeb’deki seyir güvenliğini tehdit ettiğini vurguladı.
ABD’nin olası hava harekatından vazgeçtiği iddiası
ABD basınında bazı yetkililere dayandırılan haberlerde, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın ABD’den yardım talep etmesinin ardından ABD Başkanı Donald Trump’ın 17 Eylül’de Pentagon’a Husilere karşı hava saldırılarına hazırlık yapılması talimatı verdiği ancak daha sonra bu kararından vazgeçtiği öne sürüldü.
Mevcut aşamada bir hava harekatı düzenlenmeyeceği iddia edildi.
Husilerin kontrolündeki bölgelerde akaryakıt krizi
Öte yandan Yemen’de Husilerin kontrolündeki başkent Sana dahil birçok bölgede akaryakıt krizi tırmanıyor.
Husilerin eylül ayı ortasında benzin fiyatlarına yaklaşık yüzde 10,5 zam yapması, son 4 yıldaki ilk fiyat artışı olarak kayda geçti.
Yemen’deki çatışmalar
Yemen’de temmuzdan bu yana yeniden tırmanan çatışmalar, sahadaki kontrol haritasını belirgin şekilde değiştirdi.
Husiler, Hudeyde vilayetinin tamamında kontrolü sağladıktan sonra Taiz’in batısına doğru ilerleyerek Muha gibi Kızıldeniz kıyısındaki kentleri ve Babulmendeb’e erişim sağlayan hatları da ele geçirdi.
Husilerin, Kızıldeniz kıyısındaki Taiz’e bağlı Muha kentinin ardından Babulmendeb Boğazı çevresindeki Haniş Takım Adası, Meyyun Adası ile Zubab’ı da ele geçirmesi, çatışma sahasında belirgin değişikliğe neden oldu.
BM, çatışmaların yaşandığı Yemen’de 130 binden fazla kişinin yerinden edildiğini bildirdi
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) Sözcüsü Babar Baloch, Birleşmiş Milletler (BM) Cenevre Ofisinin haftalık basın toplantısında, ordu ile Husiler arasındaki çatışmaların devam ettiği Yemen’deki duruma ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Yemen’de şiddetlenen çatışmaların daha büyük çaplı kitlesel yerinden edilmelere yol açabileceğini kaydeden Baloch, giderek artan sayıda insanın hem ülke içinde yerinden edilmesinin hem de Cibuti, Somali ve diğer ülkelere kaçmasının beklendiği konusunda uyarı yaptı.
Baloch, “Yemen’deki çatışmalar birçok cepheye yayılarak hızla büyüyen bir yerinden edilme krizini tetikliyor, eylül başından bu yana 130 binden fazla insanın evlerini terk etmesine neden oldu. Çatışmaların yükünü siviller çekmeye devam ediyor.” dedi.
Şu ana kadar 28 kişinin hayatını kaybettiği en az 110 vakanın bildirildiğini kaydeden Baloch, güvenlik sorunları ve erişim kısıtlamalarının yardım çalışmalarını halihazırda sekteye uğrattığı bir dönemde, kayıp ve yerinden edilme sayılarının artması ve insani ihtiyaçların derinleşmesi endişesi yaşandığını belirtti.
Baloch, toplam yerinden edilme vakalarının yüzde 60’ından fazlasının gerçekleştiği Taiz’in krizin merkez üssü olmaya devam ettiğini söyledi.
22 milyondan fazla kişinin insani yardıma ihtiyaç duyduğu tahmin ediliyor
Çatışmaların son dönemde artmasından önce de Yemen’de 5,2 milyondan fazla kişinin ülke içinde yerinden edilmiş durumda olduğunu hatırlatan Baloch, “Mevcut çatışmalar, ülkedeki zaten vahim olan insani krizi daha da derinleştiriyor. Aralarında ülke içinde yerinden edilmiş kişiler ile çoğunluğu Somali ve Etiyopya’dan gelen yaklaşık 65 bin mülteci ve sığınmacının da bulunduğu 22 milyondan fazla kişinin insani yardıma ihtiyaç duyduğu tahmin ediliyor.” dedi.
Baloch, BMMYK’nin Yemen, Cibuti ve Somali için başlangıç düzeyinde “1. seviye acil durum” ilan ettiğini kaydederek, bu adımın nakit yardımı, barınma ve koruma faaliyetleri yoluyla müdahaleyi genişletmek amacıyla kaynakların ve personelin hızla harekete geçirilmesini sağladığını kaydetti.
Müdahale çalışmalarının, ciddi fon yetersizliği nedeniyle de kısıtlandığına dikkati çeken Baloch, BMMYK’nin Yemen operasyonu için 2026’da sağlanan finansman oranının sadece yüzde 18 seviyesinde olduğuna vurgu yaptı.
Baloch, “BMMYK’nin acil insani ihtiyaçları bulunan yaklaşık 231 bin kişiye yardım edebilmesi için tahmini 25 milyon dolarlık kaynağa acilen ihtiyaç duyuluyor.” ifadesini kullandı.
Cibuti’ye Yemenli mültecilerin gelişinin her gün sürdüğünü söyleyen Baloch, şu ana kadar 3 binden fazla kişinin Cibuti’ye ulaştığını, yüzlerce kişinin de Somaliland ve Puntland’a ulaştığını kaydetti.
Baloch, ekim ortasına kadar Cibuti’ye 10 binden fazla Yemenli mültecinin gelmesini öngördüklerini ve buna göre hazırlık yaptıklarını kaydetti.
BMMYK Sözcüsü Baloch, gelecek üç ayda Yemen’de 230 bin yerinden edilmiş kişinin insani yardıma ihtiyaç duyacağını öngörerek hazırlıklarını sürdüreceklerini de söyledi.
Muhabir: Shukri Hussein, Esat Fırat, Muhammet İkbal Arslan
