İSTANBUL (AA) – New York’ta düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu kapsamında diplomatik temasların yoğunlaşacağı beklentileriyle haftaya pozitif başlayan piyasalar, söz konusu görüşmelerden henüz beklenen tablonun çıkmamasıyla temkinli seyre döndü.
Özellikle ABD ile İran arasındaki jeopolitik gerilimlerin en azından ABD’de kasım ayında yapılacak Kongre ara seçimlerine kadar sürebileceği endişeleriyle petrol fiyatlarında beklenen yumuşama görülmedi. Brent petrolün varili yeniden 100 dolar seviyesinin üzerine çıktı. Savaşın uzama riskiyle birlikte piyasalarda, “petrol, enflasyon, faiz ve tahvil getirileri zinciri” yeniden devreye girdi.
Yüksek seyrini koruyan petrol fiyatlarının paralelinde ABD’de ekonomik aktivitenin ısınmaya devam ettiğine işaret eden veriler, ülkede enflasyonist baskıların yoğunlaşabileceğini ve dolayısıyla ABD Merkez Bankasının (Fed) şahin adımlarını sürdürebileceği endişelerini güçlendirdi.
ABD’de imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) eylülde 57 değerini alarak 52 ayın en yüksek seviyesine çıktı ve piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti. Aynı dönemde hizmet sektörü PMI da 58,7 ile 59 ayın en yüksek değerini gördü.
Analistler, ABD’de ekonomi güçlü kalırken enerji faturasının yükselmesinin Fed’i şahin kanada doğru ittiğini belirterek, para piyasalarındaki fiyatlamalarda bankanın gelecek ay politika faizini 25 baz puan artırma ihtimalinin yüzde 70’e yükseldiğini kaydetti.
Bu süreçte Fed yetkililerinin şahin tondaki sözle yönlendirmeleri de mevcut ihtimalleri kuvvetlendirdi. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michael Barr, enflasyon hedefine ulaşılmasına yönelik risklerin arttığını, iş gücü piyasasına ilişkin risklerin ise azaldığını belirtti. Barr, enflasyonun hedeflenen seviyeye gerilemesini sağlamak amacıyla ilave politika ayarlamalarına ihtiyaç duyulabileceğini ifade etti.
Söz konusu gelişmelerle güçlenen enflasyon endişeleri ve tahvil ihalesine zayıf talep gelmesiyle ABD’nin 10 yıllık tahvil getirisi yüzde 5,135 ile Temmuz 2007’den bu yana en yüksek seviyesini gördü. ABD’nin 2 yıllık tahvil faizi de yüzde 4,947 ile Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı.
Analistler, ABD’de 2 yıllık tahvil getirisinin Fed’in para politikasına yönelik beklentilere daha duyarlı olduğunu, 10 yıllık tahvil getirisinin ise enflasyonun kalıcılığına ilişkin beklentilerden daha fazla etkilendiğini belirtti.
Ticaret cephesinde ise nispeten olumlu gelişmeler yaşanırken Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in, 11 yıl aradan sonra ABD’ye yaptığı resmi ziyaret başladı. ABD Başkanı Donald Trump, 3 günlük resmi ziyaret için Washington’a gelen Çin Devlet Başkanı Şi’yi havaalanında karşıladı.
Öte yandan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin ile kasım ayında sona erecek Busan mutabakatının 10 Ocak’a kadar uzatılması konusunda anlaştıklarını belirtti.
Bu gelişmelerin ışığında ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yeni günde yüzde 5,12 seviyesinde dengelirken, kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,8 düşüşle 102,3 dolarda seyrediyor.
Fed’in sıkılaşmaya devam edebileceği tahminleri ve yükselen tahvil faizleriyle dolar endeksi dün 101,2 seviyesine çıkarak yaklaşık son 2 ayın zirvesini görmesinin ardından yeni işlem gününde ise yüzde 0,1 azalışla 101,1 seviyesine çekildi.
Dün yüzde 1,6 değer kaybıyla 4 bin 287 dolara gerileyen altının onsu yeni günde ise ticaret tarafındaki risklerin azalması ve dolardaki gevşemeyle yüzde 0,1 artışla 4 bin 293 dolardan alıcı buluyor.
Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,75, Nasdaq endeksi yüzde 1,13 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,68 düştü. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.
Avrupa borsaları İngiltere hariç negatif seyretti
Avrupa borsalarında dün İngiltere hariç satıcılı bir seyir izlenirken, enerji maliyetlerinden ötürü yeniden körüklenen enflasyon korkuları ile merkez bankalarına yönelik artan sıkılaşma beklentileri bölgede fiyatlamaları zorlaştırdı.
Dün açıklanan verilere göre, Avro Bölgesi’nde özel sektör faaliyetleri eylülde hızlanırken, bileşik Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) 53,1 ile son 41 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.
Analistler, söz konusu verinin bölgede enflasyonist baskıların sürebileceğine yönelik endişeleri artırdığını belirterek, piyasa beklentilerinin Avrupa Merkez Bankasının (ECB) yıl sonuna kadar bir kez faiz artışı yapabileceği yönünde şekillendiğini söyledi.
Öte yandan uygun maliyetli hava yolu şirketi Ryanair Üst Yöneticisi (CEO) Michael O’Leary, bugün yaptığı açıklamada, hava yolu şirketlerinin yüksek petrol fiyatlarını karşılayamaması nedeniyle uçak bileti fiyatlarının artabileceğini dile getirdi.
Bu arada Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile iyi bir görüşme yaptıklarını belirterek bu ülkeyle ortaklığı ileri seviyeye taşımak istediklerini kaydetti.
Söz konusu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 endeksi yatay seyrederken, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,21, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,39 ve Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,66 düştü. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar ise güne negatif başladı.
Japonya borsaları tatil sonrası pozitif seyirle işleme açıldı
Asya borsaları Japonya hariç satış ağırlıklı bir seyir izlerken, son 3 işlem gününü kapalı geçiren Japonya borsaları bugün pozitif bir görünümle açıldı.
Çin Devlet Başkanı Şi’nin ABD’ye ziyareti ve Trump ile görüşmesi bölge piyasalarının odağında yer alıyor. İki liderin özellikle nadir toprak elementleri konusunda uzlaşı sağlayıp sağlamayacağı yönündeki gelişmeler yakından takip edilecek.
Öte yandan ABD Hazine Bakanı Bessent Fox News’e verdiği röportajda, Çin Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng ile yaptığı görüşmeye ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Hı ile pazar günü New York’ta bir araya geldiğini anımsatan Bessent, 12 saat süren bir görüşme yaptıklarını ancak hala tamamlanmamış bazı hususlar olduğunu söyledi.
Bölgede bugün açıklanan verilere göre, Japonya’da eylül ayında imalat sanayi PMI 54,1, hizmet sektörü PMI 51,6 ve bileşik PMI 52,5 olarak gerçekleşirken, 3 veri de önceki aya göre azaldı.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,3 yükselirken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,7 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1 düştü. Güney Kore’de piyasalar tatil nedeniyle bugün kapalı olacak.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ABD’den ayrıldı
Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,40 değer kazanarak 13.251,85 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,35 geriledi.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu dolayısıyla New York’ta bulunan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy ile görüşmesine ilişkin açıklama yaptı.
Buna göre, görüşmede liderler Türkiye-Ukrayna ikili ilişkileri, Ukrayna-Rusya Savaşı’nın seyri ve bölgesel konuları ele aldı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmede, Ukrayna-Rusya Savaşı’nın kalıcı barışla neticelenmesi için Türkiye’nin elinden geleni yapmaya her zaman hazır olduğunu, doğrudan müzakerelerin canlandırılması için çalışmalarının devam edeceğini belirtti.
Dolar/TL dünü 48,8300’dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 48,8520’den işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise ABD’de cari işlemler dengesi, inşaat izinleri ve yeni konut satışlarının takip edileceğini belirterek teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.400 ve 13.500 puanın direnç, 13.100 ve 13.000 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
11.00 Almanya, eylül ayı Ifo iş dünyası güven endeksi
14.00 Türkiye, haftalık bankacılık sektörü verileri
14.30 Türkiye, haftalık para ve banka istatistikleri
15.30 ABD, haftalık işsizlik maaşı başvuruları
15.30 ABD, 2. çeyrek cari işlemler dengesi
15.30 ABD, ağustos ayı inşaat izinleri
17.00 ABD, ağustos ayı yeni konut satışları
Muhabir: Ali Canberk Özbuğutu
