İSTANBUL (AA) – ABD ile İran arasındaki gerilim, petrol piyasalarında oynaklığı artırırken, olası enflasyonist baskıların ABD Merkez Bankasını (Fed) daha fazla faiz artırımına yöneltebileceği endişeleri hisse senedi ve tahvil piyasalarında satış baskısına neden oluyor.
ABD-İran hattında kısa vadede bir uzlaşı ihtimalinin zayıflaması enerji fiyatlarını yeniden küresel risk iştahının merkezine taşıyor.
Arabulucuların İran ve ABD ile olası bir anlaşma üzerinde çalışmalarını sürdürdüğü, Hürmüz Boğazı’nı yeniden deniz trafiğine açmayı hedefleyen dolaylı müzakerelerin yeniden başlamasının beklendiği bildirildi.
Associated Press’in (AP) üç yetkiliye dayandırdığı haberine göre, dünyanın en kritik su yollarından birinde güvenli deniz taşımacılığını sağlamaya yönelik çok sayıda girişimin başarısızlıkla sonuçlandığı ve savaşın sekizinci ayına girdiği bir dönemde taraflar arasında perde arkası temaslar sürüyor.
Axios’un ABD’li yetkililere dayandırdığı haberde de ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’ın nükleer programına ilişkin somut adımlar atması karşılığında dondurulan İran varlıklarını serbest bırakmaya ve uygulanan ekonomik yaptırımları hafifletmeye istekli olduğu bildirildi.
Öte yandan Trump dün, Beyaz Saray’da basın mensuplarına yaptığı açıklamada İran ile savaşın yakında sona ereceğini söyledi. Analistler, jeopolitik risklerin belli bir süre daha piyasaların gündeminde kalmaya devam edeceği öngörüsünde bulundu.
Bu gelişmelerin yanı sıra Fed yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook, gelecekteki olası faiz ayarlamalarının sayısı ve büyüklüğünün ekonominin politika hamlelerine verdiği tepkilere ve gelecek aylarda açıklanacak enflasyon ile istihdam verilerine göre şekilleneceğini söyledi.
ABD ile İran arasındaki diplomatik görüşmelerde ilerleme kaydedilememesiyle kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,2 artışla 107,6 dolardan işlem görüyor.
Dün yüzde 5,27 ile 19 yılın en yüksek seviyesini gören ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi bugün yüzde 5,26’da dengelendi. ABD ekonomisinin dirençli seyretmesi ve enflasyonist baskıların sürmesinin Fed’in faiz artırımlarına devam edeceğine dair öngörüleri güçlendirmesiyle ABD’nin 2 yıllık tahvil faizi bu ay 60 baz puanın üzerinde artış göstererek yüzde 5 seviyesine yaklaştı.
Analistler, tahvil faizlerinin küresel piyasalar açısından önemli bir referans niteliği taşıdığını, hisse senetlerinden şirket borçlanmalarına ve konut kredilerine kadar birçok finansal varlığın fiyatlamasını etkilediğini belirtti.
Yüksek petrol fiyatları ve hazine tahvil getirileri ve Fed’in faiz artışlarına devam edeceği yönündeki beklentilerle dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 101,3 seviyesinde seyrediyor.
Altının onsu ise yüzde 0,3 artışla 4 bin 128 dolardan işlem görüyor.
Öte yandan Washington yönetimi, ABD ile Çin’in üzerinde mutabakata vardığı ve her iki ülkeden 30’ar milyar dolar ithalatı kapsayan daha elverişli gümrük vergisi çerçevesinin ayrıntılarını açıkladı.
New York borsası negatif seyretti
Söz konusu gelişmelerle, New York borsasında negatif bir seyir izlendi. ABD’li çip üreticisi Nvidia, hisse geri alım programına 150 milyar dolarlık ek yetki vererek program kapsamında kullanılabilecek toplam tutarı 235 milyar dolara yükseltmesinin ardından şirketin hisseleri yüzde 1,7 arttı.
ABD merkezli yarı iletken şirketi AMD, yapay zeka modeli ve araştırma laboratuvarı World Labs’i yaklaşık 8,2 milyar dolar değerindeki anlaşmayla satın almak üzere mutabakata vardığını duyurmasına karşın şirketin hisseleri yüzde 3,6 geriledi.
Dow Jones endeksi yüzde 0,67, S&P 500 endeksi yüzde 0,77 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,92 değer kaybetti.
ABD’de endeks vadeli kontratlar, güne negatif başladı.
Avrupa borsaları satış ağırlıklı seyretti
Avrupa borsaları, ABD ile İran arasında yakın zamanda ateşkes sağlanacağına ilişkin beklentilerin zayıflamasıyla dün satış ağırlıklı seyretti.
Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, Avro Bölgesi’nde yükselen uzun vadeli tahvil faizlerinin ekonomik büyümeyi yavaşlatacağını açıkladı.
Söz konusu gelişmelerle, Fransa’da CAC 40 endeksi yatay seyrederken, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,13, İtalya’da FTSE MIB endeksi yüzde 0,21 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,1 değer kaybetti.
Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.
Asya borsaları Çin hariç negatif seyrediyor
Asya piyasalarında da yükselen petrol fiyatları ve tahvil faizlerinin etkisiyle Çin hariç negatif bir seyir izleniyor.
Yükselen faizlerin teknoloji sektörünün borçlanma maliyetlerini artıracağına yönelik endişelerle teknoloji şirketlerinin hisselerinde görülen düşüş Asya piyasalarındaki satış baskısında etkili oldu.
Öte yandan Avustralya Merkez Bankası politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 4,60’a çekti. Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,3, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,9, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,6 değer kaybederken, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 değer kazandı.
Borsa günü düşüşle tamamladı
Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,38 değer kaybederek 12.592,76 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay seyretti.
Dolar/TL dün günü yatay seyirle 48,9759’dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 48,9969’dan işlem görüyor.
Dün Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’ndeki Kabine Toplantısı’nın ardından millete seslenen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, fon soruşturmasına ilişkin, “Yaşanan sorun, fon piyasasının sınırlı bir bölümünde meydana gelmiştir. Finansal sistemimize sirayet etmiş herhangi bir risk mevzu bahis değildir.” dedi.
Erdoğan, şu ifadeleri kullandı:
“Türk sermaye piyasası dayanıklıdır. Temelleri sağlamdır. Bu sınamanın üstesinden rahatça gelecek kapasiteye de hamdolsun ziyadesiyle sahiptir. Fonlar vasıtasıyla piyasa bozucu eylemlere giriştiği tespit edilenler, hukuk önünde bunun hesabını verecektir. Sermaye piyasalarının doğası gereği son derece dikkatli hareket ediyoruz. Kapatılan fonların tasfiye süreciyle ilgili çalışmaları titizlikle yürütülüyor.”
Öte yandan Cumhurbaşkanı Erdoğan, bugün ekonomi kurmaylarıyla, sorumlu kurumların yöneticileriyle bir araya geleceğini bildirdi.
Analistler, bugün yurt içinde ekonomik güven endeksinin, yurt dışında ise Avro Bölgesi’nde ekonomik güven ve tüketici güven endekslerinin ve ABD’de JOLTS açık iş sayısının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.500 ve 12.400 puanın destek, 12.700 ve 12.800 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler ve gelişmeler şöyle:
10.00 Türkiye, eylül ayı ekonomik güven endeksi
12.00 Avro Bölgesi, eylül ayı ekonomik güven endeksi
12.00 Avro Bölgesi, eylül ayı tüketici güven endeksi
16.00 ABD, temmuz ayı konut fiyat endeksi
17.00 ABD, eylül ayı New York Fed tüketici güven endeksi
17.00 ABD, ağustos ayı JOLTS açık iş sayısı
Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu
