İSTANBUL (AA) – Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) eylülde aylık bazda yüzde 1,84, yıllık bazda yüzde 29,73 arttı.
Yıllık enflasyon yurt içi üretici fiyatlarında ise yüzde 27,38 seviyesinde gerçekleşti. Böylece enflasyon yıllık bazda Kasım 2021’den beri ilk defa yüzde 30’un altına indi.
TÜFE’de ana harcama grupları itibarıyla eylülde bir önceki aya göre en büyük düşüş yüzde 0,2 ile gıda ve alkolsüz içeceklerde gerçekleşti. Söz konusu dönemde, en yüksek artış ise yüzde 14,19 ile eğitimde hesaplandı.
En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun aylık değişimlerine bakıldığında, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 0,2 azalış kaydedilirken ulaştırmada yüzde 2,79, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 2,71 artış kayıtlara geçti.
“TÜFE göstergeleri eylülde manşet dahil tüm gruplarda düşüşe işaret ediyor”
AA Finans analisti ve ekonomist Haluk Bürümcekçi, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) ana eğilim açısından takip ettiği mevsimsellikten arındırılmış TÜFE göstergeleri eylülde manşet dahil tüm gruplarda düşüşe işaret ediyor.” dedi.
Bankanın küresel belirsizlikler nedeniyle bir sonraki toplantıya ilişkin net bir sinyal vermemeyi tercih ettiğini belirten Bürümcekçi, şu ifadeleri kullandı:
“Yılın kalan döneminde, politika faizi ile son yıllık TÜFE arasında açılan makası kapama doğrultusunda TCMB’nin politika faizi indirim alanının 200 baz puan civarı oluştuğu söylenebilir. Bu bağlamda, 22 Ekim’de gerçekleşecek Para Politikası Kurulu toplantısına kadar küresel gelişmeler, enflasyon görünümü ve rezerv gelişmeleri belirgin değişmezse bu toplantıda 100 baz puanlık indirim masadaki en güçlü seçeneklerden olacaktır. Yıl sonu TÜFE tahminimizi yüzde 28-30 aralığı olarak korurken, tahmin aralığı üzerindeki risklerin dengeli olduğunu düşünüyoruz.”
Bürümcekçi, gelecek dönemde enflasyonun seyrinde dışsal koşullar açısından başta petrol olmak üzere küresel emtia fiyatlarının belirleyici olmaya devam edeceğini öngördü.
Gıda enflasyonunun hem işlenmemiş hem de işlenmiş gıda grubunu aşağı çektiğini kaydeden Bürümcekçi, gıda fiyatlarının 2026 yılındaki seyrinin, TCMB’nin yıl sonu enflasyon hedefinden ve tahmin aralığından ne yönde ve ne boyutta sapabileceği konusunda yine önemli belirleyicilerden biri olacağını dile getirdi.
“Gıda fiyatları, manşet enflasyonu aşağı yönlü destekleyen temel kalemlerden biri oldu”
Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör, çekirdek enflasyon göstergelerinde ise manşet enflasyona kıyasla daha yüksek aylık artışların dikkati çektiğini söyledi.
Eylül ayı enflasyon verisinde ulaştırma, konut, eğitim ile giyim ve ayakkabı gruplarındaki fiyat gelişmelerinin belirleyici olduğunu söyleyen Gözgör, harcama grupları bazında ulaştırma grubunun aylık enflasyona 0,49 puan ile en yüksek katkıyı sağladığını bildirdi.
Gözgör, sonbahar-kış sezonunun başlaması, yakacak fiyatlarındaki artış ve enerji maliyetlerindeki yükselişin etkisiyle konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubunun enflasyona 0,33 puan katkıda bulunduğunu ifade ederek, şu değerlendirmeleri yaptı:
“Yeni eğitim döneminin başlamasıyla eğitim grubu 0,30 puan, uzun süredir aylık enflasyonu sınırlayan giyim ve ayakkabı grubu ise 0,26 puan katkı yaptı. Öte yandan, gıda fiyatları eylül ayında manşet enflasyonu aşağı yönlü destekleyen temel kalemlerden biri oldu. Taze meyve fiyatlarındaki yüzde 8,93 ve işlenmemiş gıda fiyatlarındaki yüzde 2,33’lük düşüşün etkisiyle gıda ve alkolsüz içecekler grubu aylık enflasyonu 0,05 puan aşağı çekti. Eylül enflasyonunun beklentilerin altında gerçekleşmesini olumlu değerlendirirken, çekirdek göstergelerdeki aylık artışların manşet enflasyonun üzerinde gerçekleşmesini fiyatlama davranışları açısından dikkat edilmesi gereken bir gelişme olarak değerlendiriyoruz. Özellikle TÜFE-C’deki yüzde 2,14’lük aylık artış, enflasyondaki katılığın tamamen ortadan kalkmadığına işaret ediyor.”
Gözgör, gelecek dönemde Orta Doğu kaynaklı gelişmeler ve enerji fiyatlarındaki oynaklıkların enflasyon görünümü açısından temel risk unsurları olmaya devam ettiğini kaydetti.
Bununla birlikte, tek seferlik ve mevsimsel fiyat artışlarının geride kalması ve enerji fiyatlarındaki daha ılımlı seyrin maliyet baskılarını azaltmasıyla birlikte, yılın son aylarında enflasyonun daha ılımlı bir patikaya yönelmesini beklediklerini belirten Gözgör, “Beklentilerin altında gerçekleşen eylül enflasyonunun, TCMB’nin faiz indirim döngüsüne yeniden başlaması açısından destekleyici olduğunu düşünüyoruz.” diye konuştu.
Gözgör, sözlerini şöyle tamamladı:
“Bu çerçevede, 22 Ekim’de gerçekleştirilecek TCMB Para Politikası Kurulu toplantısında politika faizinin 100 baz puan indirilerek yüzde 36 seviyesine çekilmesini bekliyoruz. Yıl sonuna kadar toplam 200 baz puanlık bir faiz indirim alanı bulunduğunu değerlendiriyoruz. Bu doğrultuda, 2026 yıl sonu TÜFE beklentimizi yüzde 28,8, yıl sonu politika faizi beklentimizi ise yüzde 35 seviyesinde koruyoruz.”
“Fiyat istikrarını sağlama konusunda doğru adımlarla ilerleniyor”
Spectrum Denetim, Danışmanlık, Yeminli Mali Müşavirlik AŞ Yönetim Kurulu Başkanı Tuncay İnci de enflasyonun yüzde 30’luk psikolojik baremin altına inerek olumlu görüşlerin artmasını sağladığına işaret ederek, “Bugüne kadar hükümetin atmış olduğu olumlu adımlar ile birlikte uygulanan istikrar odaklı ekonomik politikaların sonuçları görülmeye başlanmıştır.” dedi.
Bu ayki gelişmelerde özellikle gıda kalemindeki fiyat hareketlerine dikkati çeken İnci, gıda ve alkolsüz içecekler grubunda yüzde 0,2’lik gerileme görüldüğünü belirtti.
İnci, vatandaşların doğrudan hissedebileceği bu kalemdeki gerilemenin, enflasyon sepetini yadsınamaz şekilde rahatlatarak manşet enflasyondaki gerilemeyi ortaya çıkaran ana unsurlardan biri olduğunu vurguladı.
Ulaştırma ve konut gibi bazı temel kalemlerde katılaşmadan kaynaklı direnişler devam ettiğini belirten İnci, genel endekste aşağı yönlü güçlü bir eğilim olduğunu aktardı.
İnci, söz konusu gelişmelerin piyasalardaki öngörülebilirliği artıran güçlü bir sinyal olduğuna işaret ederek, “Genel olarak, hem gıda fiyatlarından gevşeme hem de manşet rakamlardaki bu istikrarlı düşüş eğilimi, fiyat istikrarını sağlama hedefinde doğru adımlarla ilerlendiğinin ve ekonomi programının çıktılarının görülmeye başlandığının açık göstergesi olmuştur.” bilgisini paylaştı.
Muhabir: Ali Canberk Özbuğutu, Burhan Sansarlıoğlu
