İSTANBUL (AA) – Orta Doğu’daki gerilimlerin dolaylı etkileriyle yükselen tahvil faizleri ekonomiler için önemli bir risk unsuru olmaya devam ederken, yaklaşan bilanço sezonu öncesi yapay zeka ve teknoloji alanındaki iyimserlikler yatırımcı iştahını besliyor.
Analistler, yüksek borçlanma maliyetlerinin ekonomiler açısından orta ve uzun vadede endişe kaynağı olmayı sürdürdüğünü belirterek, yatırımcıların yapay zeka alanındaki anlaşmalar ve bilanço sezonuna ilişkin güçlenen beklentilerin etkisiyle söz konusu riskleri şimdilik ikinci planda tuttuğunu ifade etti.
Geçen hafta ABD’de açıklanan verilerin iş gücü piyasalarının yavaş yavaş da olsa soğuduğuna işaret etmesiyle ABD Merkez Bankasına (Fed) yönelik şahin tahminlerin bu ay için zayıflaması da yatırımcıların risk alma eğiliminin artmasında etkili oldu.
Yapay zeka sohbet robotu ChatGPT’yi geliştiren ABD merkezli teknoloji şirketi OpenAI’ın 30 milyar dolarlık finansman turu için Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki (BAE) yatırım fonlarıyla ve varlık yönetim şirketi BlackRock ile görüşmeler yürüttüğüne ilişkin haberler medyaya yansırken, bu gelişme yapay zekaya yönelik olumlu bakış açısını kuvvetlendirdi.
Teknoloji hisselerindeki yükselişe yapay zekayla bağlantılı şirketlerin hisseleri öncülük etti. SpaceX’in hisseleri yüzde 7,6, Nvidia’nın hisseleri yüzde 2,1, Meta’nın hisseleri yüzde 1,9 ve Microsoft’un hisseleri yüzde 1,5 değer kazandı.
New York borsası rekora sahne oldu
Söz konusu iyimserliklerle New York borsasında rekor kapanışlar görülürken, S&P 500 endeksini oluşturan 11 ana sektörden 10’u yükseldi. Endekste yalnızca gayrimenkul sektörü geriledi.
Analistler, ABD’de 30 yıl vadeli mortgage (konut kredisi) için ortalama faiz oranının yüzde 7’yi aşmasının gayrimenkul sektöründeki gerilemede başrol oynadığını belirtti.
Makroekonomik veri tarafında, ABD’de Tedarik Yönetim Enstitüsü (ISM) hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), eylülde 54,9’a gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşirken sektördeki büyüme hızının yavaşladığına işaret etti.
Öte yandan ABD’de akaryakıt fiyatlarındaki artış enflasyon korkularını körüklemeye devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump, kara yolu dışında kullanılan araçlarda tüketilen ve kırmızı renge boyanan dizel yakıtın kara yollarında kullanımına geçici olarak izin veren ve buna uygulanan federal tüketim vergisinin ödenmesini yıl sonuna kadar erteleyen kararı imzaladı.
Diğer taraftan ABD Hazine Bakanlığı ise İran veya ülkenin finans sektörüyle iş yapmayı sürdüren yabancı finans kuruluşlarının önceden haber verilmeksizin yaptırımlara maruz kalabileceği uyarısında bulundu.
Bu gelişmelerle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi, enflasyon risklerini yansıtmayı sürdürerek dün 3 baz puan artışla yüzde 5,31’e çıkmasının ardından bugün de yüzde 5,33 seviyesinde bulunuyor. Jeopolitik gerginliklerin enflasyonist baskıları güçlendireceği endişeleri ve yüksek tahvil faizleriyle dolara yönelik talep artışı dün de devam etti. Dolar endeksi dünü yüzde 0,2 artışla 102,2 seviyesinde tamamlarken yeni günde ise yatay seyrediyor.
Dolardaki değerlenme ve yükselen tahvil faizlerinden ötürü alternatif maliyeti artan altının ons fiyatı yüzde 0,5 düşüşle 4 bin 121 dolardan alıcı buluyor. Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,6 artışla 100,9 dolarda işlem görüyor.
Dün New York borsasında S&P 500 endeksi yüzde 0,66, Nasdaq endeksi yüzde 1,05 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,18 değer kazandı. Nasdaq endeksi kapanış rekoru kırdı. ABD’de endeks vadeli kontratlar ise güne pozitif başladı.
Avrupa borsaları Fransa hariç pozitif seyretti
Avrupa borsaları dün Fransa hariç alıcılı seyretti. Fransa’da mali endişeler, siyasi belirsizlikler ve ülkedeki karışıklıklar devam ederken, borçlanma maliyetlerindeki artış Avrupa Merkez Bankasının (ECB) söz konusu duruma müdahale edebileceği beklentileriyle bir miktar yavaşladı.
Fransa’nın 10 yıllık tahvil faizi dün, cuma gününe göre yaklaşık 5 baz puan azalışla yüzde 4,85 seviyesine indi.
Analistler, Fransa gibi Avro Bölgesi’nin en büyük ekonomilerinden birinde borç sürdürülebilirliği konusunda endişelerin artmasının, yatırımcıların avro varlıklarından daha yüksek risk primi istemesine yol açtığına ve bu durumun da avronun değerini baskıladığını kaydetti.
Üstelik aynı anda ABD tarafında doların da güçlü olmasının avro üzerindeki baskıyı güçlendirdiğini belirten analistler, avro/dolar paritesinin dün 1,1161’e inerek Mayıs 2025’ten beri en düşük seviyeyi gördüğünü söyledi.
Dün açıklanan verilere göre, Avro Bölgesi’nde bileşik Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), eylülde 53,1 puana yükselerek son 41 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Avro Bölgesi’nde Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), ağustosta bir önceki aya kıyasla yüzde 1,9 yükseldi.
Bu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,34, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,66 ve Almanya’da DAX 40 endeksi ise yüzde 0,09 yükselirken, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,80 düştü. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar ise haftaya pozitif başladı.
Asya’da Güney Kore hariç pozitif seyir izleniyor
Asya tarafında ise Çin’de piyasalar bugün de tatil nedeniyle kapalı olacak. Bölgede mevcut yapay zeka iyimserlikleri piyasalarda hissedilirken Güney Kore’de yarı iletken şirketi SK Hynix’in hisseleri, şirketin ABD’deki iştiraki Solidigm’in olası halka arzı öncesi şirket yapısına ilişkin soru işaretleriyle yüzde 3 düştü.
Japonya’da dün bir miktar gevşeyen tahvil faizleri bugün yeniden yükseliş eğilimine geçerken, Japonya’nın 2 yıllık tahvil faizi yaklaşık 3 baz puan artışla yüzde 1,93, 10 yıllık tahvil getirisi de sınırlı artışla yüzde 3,10 seviyesinde bulunuyor.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,9 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,6 yükselirken Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,2 düştü.
Borsa yükselişle kapandı
Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,42 değer kazanarak 12.443,92 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay seyretti.
Öte yandan yurt içinde yıllık enflasyon eylülde yüzde 29,73 olurken, Kasım 2021’den bu yana ilk kez yüzde 30’un altına geriledi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, enflasyon rakamlarına ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Öncü göstergeler, kira enflasyonundaki düşüşün süreceğine işaret ediyor. Son dönemde yeniden yükselen petrol fiyatlarının enflasyon üzerindeki etkisini sınırlamak için mazottan sonra benzinde de eşel mobil uygulamasından kademeli olarak çıkıyoruz.” ifadelerini kullandı.
Dolar/TL dünü 49,1400’dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 49,1780’den işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru ve aylık fiyat gelişmeleri raporunun, yurt dışında ise Almanya’da fabrika siparişleri, Avro Bölgesi’nde perakende satışlar ve ABD’de dış ticaret dengesinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.600 ve 12.700 puanın direnç, 12.300 ve 12.200 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
09.00 Almanya, ağustos ayı fabrika siparişleri
12.00 Avro Bölgesi, ağustos ayı perakende satışlar
14.30 Türkiye, eylül ayı reel efektif döviz kuru
15.30 ABD, ağustos ayı dış ticaret dengesi
Çin’de piyasalar kapalı olacak
Muhabir: Ali Canberk Özbuğutu
