KUDÜS (AA) – İsrail’in Ekim 2023’te Gazze’de başlattığı saldırılardan bu yana geçen üç yılda çoğunluğu kadın ve çocuk 74 binden fazla insan yaşamını yitirdi, 175 binden fazlası ise yaralandı.
Gazze’de iki yıl süren yoğun saldırıların ardından büyük ümitlerle imzalanan ateşkes anlaşması, İsrail’in yükümlülüklerini yerine getirmeyi reddetmesi nedeniyle kağıt üzerinde kaldı.
10 Ekim 2025’te devreye giren ateşkese rağmen bölgeye saldırılarını sözde “güvenlik tehdidi” bahaneleriyle sürdüren İsrail’in ihlalleri bununla sınırlı kalmadı; Gazze’deki işgalini genişletti, ve yine anlaşmada taahhüt ettiği insani yardım girişine izin vermedi.
İsrail, anlaşmanın asıl şartı “saldırıların durdurulmasını” umursamadı
Trump planı kapsamında varılan aşamalı ateşkes ve esir takası anlaşmasının, ilk aşamadaki en önemli şartı doğal olarak saldırıların durdurulması ile Gazze’deki sağ ve ölü tüm İsrailli esirlerin teslimi ve İsrail hapishanelerindeki Filistinli esirlerin serbest bırakılmasıydı. İsrail, esirlerin serbest bırakılmasına rağmen “ateşkes” şartını yerine getirmeyi reddetti.
İsrail ordusu, ateşkesin üzerinden geçen bir yıllık süre zarfında Gazze Şeridi’ne hemen hemen her gün saldırı düzenlemeyi sürdürdü. Zaman zaman dozu artan aralıklı saldırılar yerinden edilmiş nüfusun yaşadığı çadırları, sivillerin yoğun bulunduğu bölgeleri, hareket halindeki araçları hedef aldı.
Gazze’deki Hükümet Basın Ofisi, İsrail’in bir senede 5 bin 223 ateşkes ihlali gerçekleştirdiğini kaydetti.
Gazze’deki Sağlık Bakanlığının kayıtlarına göre, ateşkesin devreye girmesinin ardından geçen bir yıllık süre zarfında İsrail saldırılarında yaklaşık 1500 Filistinli hayatını kaybetti, 5 binden fazlası yaralandı. Aynı dönemde, enkaz altından 800’den fazla Filistinlinin cenazesi çıkarıldı.
İsrail, anlaşmaya rağmen işgalini genişletti
Anlaşmaya göre, İsrail ordusu Gazze Şeridi’nde işgal ettiği bazı bölgelerden “sarı hat” olarak isimlendirilen sınıra çekilecek ve ilk aşamada bölgenin yüzde 53’ü İsrail ordusunun kontrolünde kalacaktı.
Buna karşın İsrail ordusu, Gazze Şeridi’ndeki işgalini sarı hattın ötesine taşıdı ve zaten yaklaşık 365 kilometrekarelik Gazze toprağında 171 kilometrekare alana sıkıştırılan 2 milyondan fazla Filistinlinin yaşam alanını daha da kısıtladı.
Bizzat İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Mayıs 2025’te yaptığı bir açıklamada, Gazze Şeridi’ndeki işgali yüzde 60’a çıkardıklarını ve orduya bunun yüzde 70’e yükseltilmesi için talimat verdiğini duyurdu.
Halihazırda İsrail ordusu, Gazze Şeridi’nin yaklaşık üçte ikisini işgal altında tutuyor.
İsrail, insani yardım girişinin anlaşmada belirlenen orana ulaşmasına izin vermedi
Gazze Şeridi’nin giriş-çıkılarını kontrol eden İsrail, anlaşmada belirtilen insani yardımın miktarı konusundaki yükümlülüklerini de yerine getirmeyi reddederek belirlenen günlük 600 tır insani yardım malzemesinin girişine izin vermedi.
Birleşmiş Milletler (BM) ve insani yardım kuruluşlarının verileri söz konusu tır sayısının üçte birinden daha azının Gazze’ye giriş yapabildiğini ortaya koydu.
Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması (IPC) Temmuz 2026 raporunda, Gazze’de ateşkesin sağlanması, gıda güvenliği ve beslenme koşullarında İsrail’in yoğun saldırılarını sürdürdüğü ve insani yardım girişine izin vermediği dönemin şartlarına kıyasla iyileşmelere yol açsa da ihtiyaçların hala en yüksek seviyede olduğu belirtildi.
Raporda, yılın ilk yarısında Gazze’deki Filistinlilerin 1 milyon 2 binden fazlasının açlıkla karşı karşıya olduğu ve bu durumun yılın ikinci yarısında daha da kötüleşmesinin beklendiği vurgulandı.
Barınma ve tıbbi sorunlar
Gazze’de en büyük sorunlardan biri olan barınma konusunda da ilerleme kaydedilemedi.
Norveç Mülteci Konseyi (NRC), ateşkes anlaşmasının üzerinden bir yıl geçmesine rağmen, İsrail’in devam eden kısıtlamaları ve finansman eksiklikleri nedeniyle, geçtiğimiz kışlarda hava koşulları nedeniyle çok sayıda can kaybının yaşandığı Gazze’deki 1 milyon 650 bin kişinin, yıpranmış çadırlarda ve savaşta hasar görmüş binalarda dördüncü kışını geçirmek zorunda kalacağı uyarısında bulundu.
Gazze’de sağlık yetkilileri, binlerce hastanın tedavi için yurt dışına çıkmayı beklediği bölgede, İsrail’in anlaşmaya rağmen Refah Sınır Kapısı’ndan geçişleri sınırlaması nedeniyle yapılan tıbbi tahliyelerin ihtiyacı karşılamadığını belirtti.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Gazze’de 4 bini çocuk 18 bin 500 hastanın acil tıbbi tahliyeye ihtiyacı olduğunu ve binden fazlasının ise tahliye beklerken hayatını kaybettiğini aktardı.
Açıklamada, Gazze Şeridi’nde geniş çaplı hasar ve kısıtlı malzeme tedariki nedeniyle hastanelerin yalnızca çok küçük bir kısmının sadece asgari düzeyde hizmet verebildiği kaydedildi.
Yeniden imar bilmecesi sürüyor
Beyaz Saray, Ocak 2026’da Trump planı kapsamında Gazze’deki geçiş dönemi yönetim yapılarını onayladığını duyurdu. “Barış Konseyi”, “Gazze Yürütme Konseyi”, “Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi (Teknokrat Hükümet)” ve “Uluslararası İstikrar Gücü” bu yapılar arasında yer aldı.
Anlaşmanın ikinci aşamasında, kademeli olarak İsrail’in işgal ettiği bölgelerden çekilmesi ve Hamas’ın silah bırakması; buna paralel olarak Gazze’ye Teknokrat Hükümet ve Uluslararası İstikrar Gücü’nün konuşlandırılması gerekiyordu. Böylece yeniden imar planının da hayata geçirilmesi öngörülüyordu.
Teknokrat Hükümet ve Uluslararası İstikrar Gücü, Gazze Şeridi’ne girip göreve başlayamadı.
Buna karşın, Netanyahu Hamas silah bırakmadan Gazze’de işgal ettikleri bölgelerden çekilmeyeceklerini ve yeniden imara izin vermeyeceklerini birçok kez dile getirdi.
Hamas ise yaptığı açıklamalarda, anlaşmaya bağlılığını vurgularken İsrail’in şartlara uymadığını, Gazze’ye saldırılarını sürdürdüğünü ve işgal ettiği bölgelerden çekilmeyi reddettiğini kaydetti.
İsrailli siyasiler, şartların bir nebze olsun düzelmesine müsaade etmedikleri Gazze’de, Filistinlilerin “gönüllü göç” adı altında etnik temizlik planının hala masada olduğuna işaret eden açıklamalarda bulunmaya devam ediyor.
Muhabir: Faruk Hanedar
