ANTALYA (AA) – AA muhabirinin yaptığı derlemeye göre yeni teknolojiler, artan yatırım iştahı ve ticari kullanım alanlarının genişlemesiyle uzay ekonomisi farklı bir yapıya evriliyor.
Yapay zeka teknolojilerinin gelişmesiyle artan veri merkezi ihtiyacı, uzay tabanlı veri merkezi projelerini sektörün gündem başlıklarından biri haline getirdi.
Bu kapsamda söz konusu tartışmalar, teknolojik boyutunun yanı sıra ekonomik etkileri açısından da ele alınıyor.
“Uzay alanında talebin büyük kısmı devlet düzleminde gerçekleşiyor”
Oxford Üniversitesi Said Business School Öğretim Üyesi Dr. Oğuz Karasu, AA muhabirine, uzay alanına yönelik kamu harcamalarının geçen yıl Çin’de arttığını, Avrupa ve ABD’de azaldığını söyledi.
Bu harcama azalışının devletlerin maliyet yükünü özel sektöre devretme planının parçası olduğuna işaret eden Karasu, “Burada özel sektörün daha fazla pay alarak devletlere hem operasyonel hem de etkinlik anlamında daha fazla çözüm önerisi sunmaları opsiyonu ortaya çıkıyor. Burada alıcı yine devlet oluyor. Dolayısıyla uzay alanında talebin büyük kısmı halen devlet düzleminde gerçekleşiyor.” dedi.
Karasu, her endüstrinin kendi içinde dinamiklerinin olduğunu belirterek, uzay alanında yoğun yatırım alan alt sektörler bulunduğunu bildirdi.
Yeterli yatırımı alamayan etkili alt sektörlerin de olduğuna dikkati çeken Karasu, “Bunun zaman içinde piyasa tarafından dengeleneceğini düşünüyorum. Uzay endüstrisi öyle bir potansiyele sahip ki eğer hayal ettiklerini başarabilirlerse çok daha büyük finansal ve ekonomik etkiler ortaya çıkarabileceği için insanların daha çok o umuda yatırım yaptıklarını görüyoruz.” diye konuştu.
Uzaya veri merkezi göndermenin maliyeti
Karasu, yörüngede veri merkezini tutmanın teknik bakımdan çok etkili olmadığını ifade etti.
Fiziksel ortam ve soğutma meselesinin burada daha çok ön plana çıkarıldığına dikkati çeken Karasu, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Ama çok soğuk olduğu kadar aynı zamanda çok sıcak olduğu yerler de bulunuyor. Mesela Dünya üzerinde Güneş’in önünden geçerken çok ciddi anlamda ısınıyor bu araçlar. Burada ortaya çıkan sıcaklığı dışarıya atmak teknik olarak kolay olmuyor. Dolayısıyla yaptığımız çalışmada bunu analiz ettik ve henüz önümüzdeki 10 yıl kadar bunun aslında iktisadi etkisinin olmayacağını gördük. Bunları bir deneme, test aşaması olarak görebiliriz.”
Güneş panelleri üzerine geçen yıl yaptıkları çalışmaya ilişkin bilgi veren Karasu, bu çalışmanın uzay ortamında kullanılabilecek güneş panelleri ve üretilecek enerjinin Dünya’ya geri gönderimi konusunda olduğunu anlattı.
Karasu, bunların gerçekleşebilmesi için en önemli etkenin, SpaceX’in Starship roket sistemlerinin sürdürülebilirliğinin kanıtlanmış olması gerektiğini belirterek, “O kadar büyük araçlar olmadan bunları uzaya gönderemiyoruz. Etkili bir veri merkezini oraya göndermenin maliyeti, bugün maalesef Dünya’da veri merkezi kurmanın maliyetinden çok daha fazla.” dedi.
“Ekipleri sürdürülebilir hale getirmek, en büyük önceliğimiz olmalı”
Oğuz Karasu, Anadolu Ajansının (AA) “Global İletişim Ortağı” olduğu, Uluslararası Uzay Federasyonu tarafından Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının koordinasyonunda, Türkiye Uzay Ajansı ile SAHA İstanbul’un ev sahipliğinde Antalya NEST Kongre Merkezi’nde düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi’nin (IAC 2026) de önemine dikkati çekti.
Türkiye’de 10 yıl önce Havacılık ve Uzay Fuarı’na katıldığını anlatan Karasu, aradan geçen sürede Türkiye’nin nereden nereye geldiğini görme imkanı bulduğunu söyledi.
Karasu, bunun sürdürülebilir hale gelmesi için ciddi çalışmalar yapılması gerektiğini, Türkiye’nin bu alanda son 3-5 yılda önemli mesafe aldığını anlattı.
Türkiye’nin uzay alanında büyük projelerinin bulunduğunu vurgulayan Karasu, şunları kaydetti:
“Toplum tarafından bunlar farklı algılanabiliyor ancak bunları, ‘Burada bir uzay aracı var.’ diye değil de ‘Bu uzay aracını üreten bir ekip var.’ diye değerlendirmemiz gerekiyor. Bu uzay aracını üreten yetkinliğe, uluslararası ilişkiler ağına, teknik ve finansal anlamda yetkinliğe sahip bir ekibin olduğunu görüyoruz. Bunu düşündüğümüz zaman önümüzdeki 10 yıl içinde bize ne tür katkılarda bulunacağını, imkanlar açacağını, hem finansal hem teknik anlamda ne tür kazanımlar sağlayacağını bu ekipler belirleyecek. Dolayısıyla bu ekipleri güçlendirmek, sürdürülebilir hale getirmek, en büyük önceliğimiz olmalı.”
Muhabir: Mert Davut
