ANKARA (AA) – Bakü Kongre Merkezi’nde düzenlenen zirve öncesinde Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, devlet başkanlarını ve diğer üst düzey yöneticileri karşıladı. Liderler daha sonra aile fotoğrafı için bir araya geldi.
Zirveye, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhammedov, Laos Cumhurbaşkanı Thongloun Sisoulith, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ve İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog katıldı.
Kamboçya Başbakanı Hun Manet, Vietnam Devlet Başkanı Yardımcısı Vo Thi Anh Xuan, Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Bahreyn Dışişleri Bakanı Abdullatif ez-Zeyani, Filistin Dışişleri ve Gurbetçiler Bakanı Varsen Aghabekian Şahin ve Sri Lanka Dışişleri Bakanı Vijitha Herath de zirvede yer aldı.
Zirvede Türkiye’yi Dışişleri Bakanı Hakan Fidan temsil etti.
Fotoğraf çekiminin ardından liderler, “Güçlü CICA: Asya’da Bağlantısallık, Dijitalleşme ve Sürdürülebilir Büyüme” temalı zirvenin yapılacağı salona geçti.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, uluslararası kuruluşların kabul ettikleri kararların uygulanmasını sağlayacak mekanizmalar oluşturulmadığı sürece savaşlar ve çatışmaların devam edeceğini ve yenilerinin ortaya çıkacağını söyledi.
Aliyev, başkent Bakü’de düzenlenen Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı’nın (CICA) 7. Zirvesi’nde konuştu.
Azerbaycan’ın farklı ülkelerle siyasi, ekonomik, ulaştırma, enerji ve insani alanlardaki işbirliğinin bölgedeki güvenlik sistemini güçlendirdiğini belirten Aliyev, ülkesinin eşitlik, iç işlerine karışmama, ülkelerin toprak bütünlüğü ve egemenliğine saygı ilkelerine dayanan bağımsız dış politika izlediğini dile getirdi.
Aliyev, devletler arası anlaşmazlıkların çözümünde çifte standart ve seçici yaklaşımlara karşı çıktıklarını ifade ederek, Azerbaycan’ın bağımsızlığını yeniden kazanmasından bu yana çifte standartlarla karşı karşıya kaldığını anlattı.
Ülke topraklarının yaklaşık yüzde 20’sinin 30 yıl boyunca Ermenistan’ın işgali altında kaldığını ve 1 milyon Azerbaycanlının topraklarından zorla çıkarıldığını belirten Aliyev, 1993’te Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin (BMGK) Ermeni güçlerinin işgal altındaki topraklardan çıkarılmasını talep eden 4 kararı kabul ettiğini ancak bu kararların 30 yıl boyunca uygulanmadığını söyledi.
Aliyev, AGİT Minsk Grubu’nun da sorunun çözümünde etkili olamadığını, uluslararası kuruluşların Ermenistan’ın işgaline, savaş suçlarına ve etnik temizlik eylemlerine karşı yeterli tepkiyi göstermediğini belirtti.
2. Karabağ Savaşı’nda elde ettikleri zafer sayesinde Azerbaycan’ın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü kendilerinin sağladıklarını vurgulayan Aliyev, “BMGK’nin ve diğer uluslararası kuruluşların kabul ettikleri kararların uygulanmasını sağlayacak mekanizmalar oluşturulmadığı sürece savaşlar ve çatışmalar devam edecek, yenileri ortaya çıkacaktır.” ifadelerini kullandı.
Kırgızistan Cumhurbaşkanı Caparov
Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Asya bölgesinin dinamik gelişme sürecinden geçtiğini belirterek, Birleşmiş Milletler (BM) tahminlerine göre bu yıl küresel ekonomik büyümenin yüzde 59’unun Asya’nın payına düşeceğini ancak bu kapsamlı sürecin yeni ve ciddi zorlukları da beraberinde getirdiğini söyledi.
Caparov, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de düzenlenen ve Asya kıtasının en geniş kapsamlı diyalog platformu olan Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı’nın (CICA) 7. Zirvesi’nde konuşma yaptı.
Asya bölgesinin dinamik şekilde geliştiğini vurgulayan Caparov, “BM tahminlerine göre Asya, 2026 yılında küresel ekonomik büyümenin yüzde 59’unu oluşturacak ancak bu süreç yeni zorluklarla da birlikte geliyor.” dedi.
Uluslararası çatışmaların yoğunlaştığı, ticaret ve ulaşım hatlarının şekil değiştirdiği, teknolojik dönüşümün hızlandığı, çevresel ve iklimsel risklerin giderek arttığı bir dönemden geçildiğine dikkati çeken Caparov, Kırgızistan’ın CICA’yı açık diyalog, karşılıklı güveni güçlendirme, anlaşmazlıkları barışçıl yollarla çözme ve Asya devletlerinin ortak çıkarlarına hizmet eden ortak girişimleri teşvik etme konusunda önemli bir platform olarak gördüğünü dile getirdi.
“CICA’nın gücü pratik etkileriyle belirlenir”
Bu konferansın Asya’da güven inşa etmede ve çatışmaları önlemede aktif rol üstlenmesini beklediklerinin altını çizen Caparov, şu ifadeleri kullandı:
“Kırgızistan Cumhuriyeti, CICA’nın gücünün sadece varılan anlaşmaların sayısıyla değil aynı zamanda pratik etkileriyle de belirlendiğine inanıyor. Pratik işbirliğinin gündemi zenginleştireceğine ve Asya devletleri arasında güven ve etkileşim platformu olarak rolünü güçlendireceğine inanıyorum. Sonuç olarak, Azerbaycan tarafının başkanlığı 2028 yılına kadar sürdürme girişimini memnuniyetle karşılıyorum. Bu, konferansın çalışmalarında sürekliliği sağlayacak ve karşılıklı güveni güçlendirecektir.”
Bölgesel ve küresel güvenlik konularına da değinen Caparov, Orta Doğu’daki gelişmelerden derin endişe duyduklarını dile getirerek, “Orta Doğu’daki tırmanma kabul edilemez.” dedi.
Kırgızistan’ın kardeş Filistin ile ilişkilerini güçlendirmekle ilgilendiğini dile getiren Caparov, Orta Doğu’da uzun vadeli barış, güvenlik ve istikrar için karşılıklı güvenin inşa edilmesi, gerilimin tırmanmasının önlenmesi, uluslararası hukuka saygı gösterilmesi ve devletlerin çabalarını birleştirmesi gerektiğinin altını çizdi.
Afganistan’ın Asya’daki ortak güvenlik ve işbirliği alanının ayrılmaz parçası olduğuna dikkati çeken Caparov, ülkede sürdürülebilir istikrarın sağlanmasının tecrit ve baskıyla değil tutarlı diyalog, ekonomik iyileşme ve uluslararası toplumun koordineli eylemleriyle mümkün olabileceği değerlendirmesinde bulundu.
Caparov, Orta Asya devlet başkanlarının siyasi iradesi ve doğrudan diyalog sayesinde bir dizi karmaşık devletler arası sorunu çözmeyi başardıklarını ve bu deneyimi tüm ortak ülkelerle paylaşmaya hazır olduklarını vurguladı.
Konuşmasının sonunda Caparov, Asya’nın sürdürülebilir geleceğine yönelik stratejik vizyonunu katılımcılarla paylaştı.
Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, ülkeler arasında öngörülebilir ilişkilerin kurulması, verilen taahhütlerin yerine getirilmesi ve çatışmaların önlenmesi amacıyla Asya’da güven altyapısının oluşturulmasına ilişkin bir konseptin hazırlanmasını önerdi.
Mirziyoyev, Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı’nın (CICA) 7. Zirvesi’nde konuşma yaptı.
Dünyanın derin değişimlerden geçtiğini ve yeni tehditlerle karşı karşıya olduğunu belirten Mirziyoyev, Asya’nın farklı bölgelerinde yaşanan silahlı çatışmaların yalnızca ilgili bölgeleri değil, küresel ekonomiyi ve milyonlarca kişinin yaşamını da etkilediğini söyledi.
Mirziyoyev, tüm anlaşmazlıkların uluslararası hukuk ve tarafların çıkarlarına saygı temelinde, barışçıl, siyasi ve diplomatik yollarla çözülmesi gerektiğini vurgulayarak, “Çatışmaların daha da tırmanmasının önlenmesi son derece önemlidir. Bu bağlamda, Orta Doğu’daki çatışmaların devam etmesinden ve Gazze’deki insani durumdan endişe duyuyoruz. Bu bölgede barış ve istikrarın en kısa sürede yeniden tesis edilmesi çağrısında bulunuyoruz.” dedi.
Asya’da güven altyapısı oluşturulması önerisi
Diyaloğun zayıflamasının yanlış kararlar ve çatışma riskini artırdığını söyleyen Mirziyoyev, CICA’nın temel hedeflerinden birinin Asya’da kapsamlı bir güven altyapısı oluşturmak olması gerektiğini belirtti.
Mirziyoyev, ülkeler arasında öngörülebilir ilişkilerin kurulması, verilen taahhütlerin yerine getirilmesi ve çatışmaların önlenmesinin önemini kaydederek, “Bu doğrultuda, Asya’da güven altyapısının oluşturulmasına yönelik bir konsept hazırlanmasını öneriyoruz. Bu konseptte CICA’nın gelişimine ilişkin temel yönler belirlenmeli, ülkeler arasındaki bağlantısallığın geliştirilmesi ve işbirliğinin genişletilmesi için somut önlemler öngörülmelidir.” diye konuştu.
Bu kapsamda ulaşım ve enerji projelerinin, ticaretin, dijital bağlantıların yanı sıra kültürel ve insani ilişkilerin geliştirilmesinin önemine işaret eden Mirziyoyev, devletler arasındaki güvenin mevcut siyasi koşullardan bağımsız olarak kalıcı bir temele dönüşmesi gerektiğini aktardı.
Mirziyoyev ayrıca, Özbekistan’ın gelecek yıl Bağlantısızlar Hareketi’nin 20. Zirvesi’ne ev sahipliği yapacağını ve 2030’a kadar örgütün dönem başkanlığını üstleneceğini ifade ederek, Bağlantısızlar Hareketi ile CICA’nın, ortak amaç ve ilkeleri büyük ölçüde paylaştığını ve Taşkent’te düzenlenecek zirvenin, uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi ve çatışmaların önlenmesi açısından önemli bir etkinlik olacağına inandığını sözlerine ekledi.
Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Avrasya’da çok kutupluluk ve çeşitlilik konusunda ortak bir siyasi belge hazırlanmasını önerdiklerini belirtti.
Lavrov, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de düzenlenen Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı’nın (CICA) 7. Zirvesi’nde konuştu.
Uluslararası ilişkiler sisteminin köklü değişimlerden geçtiğini belirten Lavrov, “Gözlerimizin önünde daha adil, çok kutuplu yeni bir dünya düzeni şekilleniyor.” dedi.
Sergey Lavrov, Avrasya ülkelerinin ortak kalkınmaya ve eşit güvenliğe ihtiyaç duyduğunu vurgulayarak, “Bir devletin güvenliği, diğer devletlerin güvenliği pahasına sağlanamaz.” diye konuştu.
Avrasya’da istikrarlı siyasi ve ekonomik ortam oluşturulması gerektiğini dile getiren Lavrov, “Ortaklarımızı, 21. yüzyılda Avrasya için çeşitlilik ve çok kutupluluk konusunda evrensel bir siyasi belgenin hazırlanmasına katılmaya davet ediyoruz.” ifadesini kullandı.
Bu konuyu eylül ayında New York’ta düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası kapsamında bazı ülkelerle ele aldıklarını aktaran Lavrov, görüşmelerin kasım ayı başında Belarus’un başkenti Minsk’te yapılacak Avrasya Güvenlik Konferansı’nda sürdürüleceğini söyledi.
Lavrov, Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ), Avrasya Ekonomik Birliği ve CICA arasındaki işbirliğinin geliştirilmesini desteklediklerini belirterek, bu yapıların, ortak bir işbirliği ağı oluşturabileceğini dile getirdi.
Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı
Asya’da barış, güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesi, ülkeler arasında siyasi diyaloğun geliştirilmesi ve karşılıklı güvenin artırılması amacıyla oluşturulan uluslararası platform olan CICA, 1992’de Kazakistan’ın girişimiyle kuruldu.
Afganistan, Azerbaycan, Bahreyn, Bangladeş, Birleşik Arap Emirlikleri, Çin, Filistin, Güney Kore, Hindistan, Irak, İran, İsrail, Kamboçya, Katar, Kazakistan, Kırgızistan, Kuveyt, Mısır, Moğolistan, Özbekistan, Pakistan, Rusya, Sri Lanka, Tacikistan, Tayland, Türkiye, Ürdün, Vietnam ve Laos’tan oluşan 29 üye ülkeye sahip CICA’nın merkezi Astana’da bulunuyor.
Azerbaycan, CICA’nın 2025-2026 dönem başkanlığını yürütüyor.
Muhabir: Ekip
