İSTANBUL (AA) – Geleneksel Türk sanatlarına üniversite yıllarında yönelen Gündem, 100’ü aşkın eski eserden oluşan koleksiyonuyla geçmişin sanat mirasını bir araya getiriyor.
Gündem, eserleri yazı karakterleri, dönemsel üsluplar, motifler ve renkler üzerinden değerlendiriyor.
Tarihi eserlerin onarımında özgünlüğü korumaya öncelik veren Gündem, müdahalelerini eserin dönemine ve özgün sanat anlayışına uygun şekilde gerçekleştiriyor.
“Bunlar, bir arada çok sık görülen sanatlar”
Ferhad Gündem, AA muhabirine, yaklaşık 20 yıldır ilgilendiği geleneksel sanatlara üniversite yıllarında yöneldiğini söyledi.
Çocukluk döneminde hat ve tezhip sanatını bilmediğini, o yıllarda ressam olmak istediğini anlatan Gündem, yaptığı resimlerin genellikle dini içerikli olduğunu ve çiçek motiflerine ilgi duyduğunu belirtti.
Gündem, bu sanatları tanıdıkça sevmeye başladığını dile getirerek, hat sanatında yazının, minyatürde resmin, tezhipte de çiçek motifleri ilgisini çektiği için bu alanlarda ilerlemeye karar verdiğini ifade etti.
Hat, tezhip, minyatür ve ebrunun kitap sanatları başlığı altında bir araya geldiğini anlatan Gündem, bu sanatların dini, edebi ve ilmi eserlerde bir arada kullanıldığını söyledi.
Gündem, mushaflarda hat yazısının yanı sıra tezhip süslemelerinin ve cilt sanatının da görülebildiğine işaret ederek, “Birini sevip de diğerine uzak kalmak pek mümkün olmuyor. İster istemez maruz kalıyorsunuz ve seviyorsunuz. Bunlar, bir arada çok sık görülen sanatlar.” dedi.
“Koleksiyonumda farklı sanat dallarından 100’ü aşkın tarihi eser var”
Bu sanatların her birinin kendine özgü üslup ve ustalarının bulunduğunu anlatan Gündem, hat sanatında kendisini etkileyenler arasında Sami Efendi, Şeyh Hamdullah, Hafız Osman ve Şevki Efendi gibi isimlerin bulunduğunu belirtti.
Tezhip sanatında 15. ve 16. yüzyılların klasik dönem olarak öne çıktığını dile getiren Gündem, bu dönemin renk ve tasarım bakımından zirveye ulaştığını ifade etti.
Gündem, geleneksel sanatlara ilgi duymaya başladıktan sonra 100 yılı aşkın geçmişe sahip eserleri toplamaya yöneldiğini söyledi.
Sanatları icra ettikçe eserlerdeki güzellikleri daha iyi fark ettiğini anlatan Gündem, bu süreçte geçmiş dönem ustalarını da tanımaya başladığını belirtti.
Eski ustaların eserlerinin değerini kavradıkça antikacılarda karşılaştığı eserleri sanat bilgisi ve estetik anlayışı doğrultusunda değerlendirdiğini ifade eden Gündem, “Koleksiyonumda farklı sanat dalları arasında 100’ü aşkın tarihi eser barındırıyorum. Bunların arasında resim, hat ve minyatür de var.” dedi.
Gündem, koleksiyonundaki eserlerin dönemlerini ve sanat anlayışlarını belirlerken yazının karakterini ve dönemsel üslupları incelediklerini söyledi.
“Eski eserlerin restorasyonuna büyük hassasiyetle yaklaşıyoruz”
Hat sanatında eserlerin nasıl incelendiğini anlatan Gündem, “Öncelikle yazının hangi çeşide ait olduğunu anlıyoruz. Ardından dönemlere göre değişen üslupları inceliyoruz. Eserin tarihi ve imzası yoksa yazının karakterinden hangi döneme ait olabileceği veya hangi üstadın eserine benzediği tespit edilebiliyor.” diye konuştu.
Gündem, yıpranmış yazıları tarihi ve sanatsal değerlerini koruyarak onardıklarını, gerekli durumlarda tezhiple süslediklerini, eserlerin daha temiz ve uzun ömürlü hale gelmesi için çalıştıklarını vurgulayarak, şöyle devam etti:
“Ev ortamında da bulunan bu eserler, kitap arasında da çıkabiliyor yani normalde kağıt halinde. Kişi farkında olmadan ortadan ikiye katlayıp kitap arasına koyup yıllarca o kitap arasında durabiliyor. Kat izi de kağıda zarar verebiliyor hatta zamanla yırtılabiliyor veya çerçevede ama camı yoksa silinip yazının mürekkebini dağıtabiliyor. Kağıt, güneş ışığında duvarda uzun yıllar nemli ortamda kaldığı zaman gevreyebiliyor, yazı solabiliyor, oradaki tezhipler dökülebiliyor. Bu tarz problemlerle karşılaşabiliyoruz.”
Restorasyon çalışmalarında eserin özgünlüğünü korumaya özen gösterdiklerinin altını çizen Gündem, “Bir harf tamamen yoksa onu ilgili hocanın üslubunda yeniden yazmak çok doğru olmuyor ancak harfin bazı bölümlerinde dökülmeler varsa bunlara müdahale edebiliyoruz. Altınsa altınla, mürekkepse mürekkeple, kağıdın, mürekkebin ve boyanın dokusuna uygun onarım yapıyoruz. Aynı uygulamayı tezhipte de gerçekleştirebiliyoruz. O dönemin motiflerine ve renklerine uygun tasarımla esere müdahale edebiliyoruz.” ifadelerini kullandı.
Gündem, eski eserlerin restorasyonunda titizlikle hareket ettiklerini, bazı durumlarda eserleri yalnızca korumakla yetindiklerini, müdahale edilebilecek durumdaki eserlere ise büyük hassasiyetle yaklaştıklarını dile getirdi.
“Bu sanatları icra etmek sabır ve sevgi gerektiriyor”
Ferhad Gündem, eserlerdeki yıpranma ve dökülmeleri dönemin özelliklerine, sanatçının üslubuna ve tasarıma uygun gidermeye çalıştıklarını belirterek, şunları kaydetti:
“Yazı tamamen kağıt halinde geldiğinde onu bezemek istediğim zaman mümkün olduğunca yazının dönemine uygun, üslubumla müdahale edebiliyorum. Örneğin, 300 yıl öncesine ait bir yazıyı o dönemin anlayışına uygun şekilde tezhiplediğim çalışmalarım oluyor. Bazen de zevkimi ve tasarım anlayışımı yansıtarak tezhiplediğim eserler oluyor.”
Söz konusu sanatlara ilgi duyan gençlerin öncelikle geleneksel Türk sanatlarını tanımalarını, sergileri ziyaret ederek eserleri incelemelerini ve ustalarla bir araya gelmelerini öneren Gündem, bunları icra etmenin sabır ve sevgi gerektirdiğini vurguladı.
Gündem, koleksiyonunda yer alan hat, tezhip, minyatür ve resim eserleriyle çalışmalarını bir araya getireceği kişisel sergisini yakın zamanda açmayı düşündüğünü sözlerine ekledi.
Muhabir: Halis Akyıldız
