NEVŞEHİR (AA) – Nevşehir’in Ürgüp ilçesine bağlı Mustafapaşa beldesinde, asırlık taş konaklar ve tarihi yapılar dijital veri tabanıyla geleceğe taşınıyor.
Dijital envanter oluşturulması ve kültürel varlıkların korunması amacıyla yürütülen çalışmada, 55 noktaya yerleştirilen karekodlarla Mustafapaşa beldesinin açık hava müzesi niteliğinde görünür hale getirilmesi hedefleniyor.
Kapadokya Üniversitesi (KÜN) tarafından yürütülen projeyle, beldedeki tarihi mekanların tanıtılması ve ileride yapılacak restorasyon çalışmalarının aslına uygun şekilde gerçekleştirilmesine katkı sağlanması amaçlanıyor.
Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü tarafından 2021 yılında “En İyi Turizm Köyü” seçilen beldede, kültürel varlıkların turistlere tanıtılması için tarihi yapıların girişlerine karekod içeren tabelalar yerleştiriliyor.
Karekodları okutan ziyaretçiler, Türkçe ve İngilizce hazırlanan internet sitesi üzerinden yapıların tarihçesi ve mimari özellikleri hakkında bilgi edinebiliyor.
KÜN Kapadokya Kültür Araştırmaları Merkezi Müdürü Dr. Öğr. Üyesi Şükran Ünser, AA muhabirine, Mustafapaşa’daki tarihi yapılarla ilgili araştırmalara 2020 yılı itibarıyla yoğunlaşıldığını, bu kapsamda dijital veri tabanı oluşturduklarını söyledi.
Turizme katkı sunması amacıyla hazırlanan envanterde, konakların yanı sıra kilise, cami, medrese ve çeşme gibi tarihi yapıların yer aldığını anlatan Ünser, çalışmaların sürdüğünü kaydetti.
Mustafapaşa’nın sivil mimari mirası bakımından önemli bir konuma sahip olduğunu vurgulayan Ünser, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Mustafapaşa’yı bünyesinde barındırdığı bunca iyi korunmuş sivil yapılara sahip olması açısından çok değerli buluyorum. Dünyada bu şekilde az örnek vardır. Tarihi yapılar her zaman kıymetli olmuştur ancak özellikle dini yapılar kutsal özelliklerinden dolayı insanlar tarafından çok daha saygı görür ve korunur. Fakat sivil yapılardaki konaklar burada çok önemli bir yere sahip. Gündelik yaşamla iç içedir ve gündelik yaşam değişip dönüştüğü zaman onlar da dönüşüme uğrar ve maalesef çok fazla yaşayamazlar. Ancak Mustafapaşa’da böyle bir durum görmüyoruz. Bunları sadece bir envanter olarak değil, turizme de hizmet edecek ve ziyaretçilerin görmeye değer yapıları inceleyeceği şekilde tasnif ettik. Bizim için bir belge mirası oluyor.”
“Mustafapaşa’daki konakları portrelere benzetiyorum”
Ünser, burada bir restorasyon projesi yapılacağı zaman, mimarların, hemen eski fotoğraflarını bulup yapıyı ona göre yenileyeceklerini dile getirdi.
Çalışmanın kendileri için önemli olduğunu belirten Ünser, “Mustafapaşa’daki konakları portrelere benzetiyorum. Her biri kendine has karakterler taşıyan, doğa onlara nasıl izin verdiyse ona göre şekillenen, biçimlenen, topografiye göre hareket eden, doğaya son derece saygılı uyumlu birer portre çiziyorlar.” diye konuştu.
Ünser, mübadele döneminde Yunanistan’a giden Serafim Rizos’un fotoğrafları ve tuttuğu notların da eski yapıların belgelenmesi açısından değerli bir kaynak oluşturduğuna dikkati çekerek, bu belgeleri de bir araya getirmek için gayret ettiklerini aktardı.
Merkezde bölge halkının da kültürel varlıkları tanıması amacıyla etkinlikler düzenlediklerini anlatan Ünser, “Mustafapaşa’nın en iyi turizm köyü seçilmesiyle bir farkındalık çalışması yaptık ve bir platform kurduk. Farklı hedef kitlelere yönelik eğitim seminerleri gerçekleştirmeye devam ediyoruz. Mustafapaşa’nın dijitalleştirilmesi kapsamında hazırladığımız web sitesini şu anda köyün 55 noktasına yerleştirilmiş karekodlarla okuyabiliyorsunuz. Hep hayal ettiğimiz bir projeydi. Belde küçük bir açık hava müzesine dönüşsün istiyorduk.” ifadesini kullandı.
“Hep birlikte bu yapıları gelecek kuşaklara aktaracağız”
Mustafapaşa Belediye Başkanı Mustafa Özer de beldede bulunan yaklaşık 400 taş konağın 140’ının tescilli olduğunu belirterek, turistlerin uğrak noktalarından olan Manastır Vadisi başta olmak üzere çeşitli turistik unsurlara sahip olduğunu dile getirdi.
Beldedeki tarihi konaklardan 55’inde turistlere konaklama imkanı sunulduğunu kaydeden Özer, “Konaklardan bazıları restore edilerek otel işlevi kazansa da birçoğu halkımızın yaşamış olduğu evlerdir. Hep birlikte bu yapıları gelecek kuşaklara aktaracağız. Buraların atıl, virane bir resmini alarak tekrar hayata kazandırıp otel, restoran veya bir mesken olarak kullanımı mutluluk veriyor.” diye konuştu.
Eski fotoğraflarla yapıların bugünkü durumlarının karşılaştırılmasının, beldenin mimari envanterini güçlendirdiğini ifade eden Özer, belediye, üniversite, sivil toplum kuruluşları ve yatırımcıların işbirliğiyle tarihi mirası geleceğe taşımayı hedeflediklerini sözlerine ekledi.
Muhabir: Behçet Alkan
