ANKARA (AA) – Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru’nun Asya ile Avrupa arasında daha güvenli ve kısa bir rota sunduğunu belirterek, “Vizyonumuz, demir yolları, limanlar, kara yolu bağlantıları ve gümrük sistemlerinin birbirini tamamlayacak şekilde geliştirilmesiyle koridoru bütünleşik bir ekonomik sisteme dönüştürmektir. Kazakistan ve Özbekistan bu yapının temel ortakları arasında yer almaktadır.” dedi.
Bolat, AA muhabirine, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 13. Zirvesi’ne ilişkin değerlendirmede bulundu.
Ekonomik bütünleşme, Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru’nun geliştirilmesi, Türk Yatırım Fonu’nun daha etkin kullanılması, dijital ticaret ve üye ülkeler arasındaki ticaretin önündeki engellerin azaltılmasının zirvede öne çıkan başlıklar olduğunu dile getiren Bolat, Türkiye’nin dönem başkanlığı süresince bu alanlardaki kararların takibine özen gösterileceğini söyledi.
Bu kapsamda Özbekistan ile imzalanan Tercihli Ticaret Anlaşması’nın taviz listelerine ilave ürünler ekleyerek kapsamını genişleten protokolle gümrüklerden geçen taşıt ve eşyalara ilişkin ön bilginin elektronik ortamda paylaşılmasını sağlayacak ek protokolün imzalandığına dikkati çeken Bolat, şöyle konuştu:
“Cumhurbaşkanlarımız, ayrıca, ‘İş Dünyasının Desteklenmesine Dair Yüksek Düzeyli Konseyin Kurulması’na ilişkin anlaşmayı imzaladı. Bu belgeler, ülkemiz ile Özbekistan arasında 2025 yılında 3,1 milyar dolar olan ikili ticaretin cumhurbaşkanlarımızca belirlenen 10 milyar dolarlık hedefe ulaşmasına katkı sağlayacaktır. Ayrıca gerçekleştirdiğimiz görüşmeler kapsamında Kazakistan’a yönelik belirlenen 15 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefine de en kısa sürede ulaşılmasının ortak önceliğimiz olduğunu vurguladık. Zirve sonuçlarının, Özbekistan ile kapsamlı stratejik ortaklık, Kazakistan ile geliştirilmiş stratejik ortaklık düzeyinde yürüttüğümüz ilişkilerin ekonomik boyutunu güçlendirmesini arzu ediyoruz.”
Gümrük işlemleri hızlanacak
Zirve kapsamında, Özbekistan ile imzalanan “Ülke Sınırlarından Geçen Taşıtlar ve Eşyalara Dair Ön Bilgi Değişimine İlişkin Protokolün Tadiline İlişkin Ek Protokol” ile Türkiye ve Özbekistan arasındaki taşıt ve eşyalara yönelik verilerin gümrük idareleri arasında önceden ve elektronik ortamda paylaşılmasının sağlanacağına işaret eden Bolat, böylece gümrük işlemlerinin hızlanması, sınır kapılarındaki bekleme sürelerinin kısaltılması, ikili ve transit ticaretin daha hızlı ve güvenli bir yapıda yürütülmesinin hedeflendiğini vurguladı.
Bolat, Kazakistan ile imzalanan gümrük idareleri arasında bilgi değişimi ve gümrük kontrol prosedürlerinin basitleştirilmesine ilişkin anlaşmaya da değinerek, “Geçiş belgeleri konusunda, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığımızca yürütülen Kara Ulaştırması Karma Komisyonu (KUKK) toplantılarında ülkelerimiz arasında kotaların artırılması ve elektronik geçiş belgesine geçilmesi yönünde çalışmalarımız devam etmektedir.” ifadelerini kullandı.
Basitleştirilmiş Gümrük Hattı, elektronik izin (e-Permit), elektronik taşıma senedi (e-CMR) ve dijital tır alanlarında yürütülen çalışmalarla kağıtsız ticarete geçişi hızlandırmak amacıyla yoğun mesai harcadıklarını bildiren Bolat, Türkiye’nin ve Özbekistan’ın iç onay süreçlerini tamamladığı “TDT Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması”nın da tüm tarafların onayının ardından yürürlüğe gireceğini ve söz konusu anlaşmayla kağıtsız ticaret, elektronik faturalandırma ve elektronik imza gibi konulara dair ortak kuralların uygulamaya koyulacağını söyledi.
Bolat, Türk müteahhitlik firmalarının Özbekistan ve Kazakistan’ın kalkınma süreçlerine önemli katkılar sunduğunu belirterek, şöyle devam etti:
“Müteahhitlerimiz bugüne kadar Kazakistan’da toplam değeri 30 milyar doları aşan 550 proje, Özbekistan’da ise toplam değeri 9,5 milyar doları aşan 333 proje üstlenmiştir. Önümüzdeki dönemde Karma Ekonomik Komisyon (KEK) mekanizmaları ve Özbekistan ile yeni kurduğumuz ‘İş Dünyasının Desteklenmesine Dair Yüksek Düzeyli Konsey’ aracılığıyla ikili ticari ve ekonomik ilişkilerimizin yanı sıra yatırımlar alanındaki ilişkilerimizi daha da derinleştirmeyi hedefliyoruz.”
Kazakistan ve Özbekistan’a ziyaretler gerçekleştirilecek
Kazakistan ve Özbekistan’da gerçekleştirilen büyük altyapı ve üstyapı projelerinde Türk müteahhitlik firmalarının yer almaya devam ettiklerini hatırlatan Bolat, Kazakistan ile imzalanan “KEK Eylem Planı” kapsamında Kazakistan’a bir müteahhitlik heyeti düzenlemeyi planladıklarını, hafif sanayi dahil olmak üzere ortak yatırım projelerini hayata geçirme imkanlarını değerlendirmek amacıyla çalışmalar yürütüleceğini bildirdi.
Bolat, Özbekistan ile imzalanan “KEK Eylem Planı” kapsamında da özel sektörün çatı kuruluşlarınca yatırım işbirliklerini geliştirmek üzere karşılıklı heyet ziyaretleri düzenleneceğini dile getirerek, “Türkiye, Kazakistan ve Özbekistan ekonomilerinin sunduğu fırsatlar ve iş insanlarımızın girişimci ruhları, ülkelerimizin potansiyelinin üçüncü ülkelerde de bir sinerji yaratmasının itici gücü olacaktır. Ortak fayda temelinde özel sektörümüzün bu fırsatı da değerlendireceğine inanıyorum.” diye konuştu.
Özbekistan ile kurulan “İş Dünyasının Desteklenmesine Dair Yüksek Düzeyli Konsey”in iki ülkenin iş dünyaları arasındaki işbirliğine üst düzeyde bir zemin sağlayacağını belirten Bolat, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve Özbekistan Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı eş başkanlığında düzenli olarak toplanacak Konsey ile ortak ticaret ve yatırım projelerine ivme kazandırılması, kamu kurumları ile iş dünyası kuruluşları arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesinin amaçlandığını kaydetti.
Bolat, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz’ın iş insanlarıyla Özbekistan’ı kasım ayında ziyaret edeceğini bildirerek, şu değerlendirmede bulundu:
“Ayrıca, Türkiye-Özbekistan KEK 9. Dönem Toplantısı’nı 24 Aralık’ta ülkemizde gerçekleştireceğiz. Söz konusu toplantı kapsamında imzalanacak Eylem Planı’nda yer alan maddeler iş dünyalarımızın işbirliğini güçlendirecek, KEK kapsamında gerçekleştirmeyi planladığımız iş forumu da iş insanlarının ilişkilerini derinleştirecektir. Kazakistan ile nisan ayında Astana’da düzenlenen KEK 14. Dönem Toplantısı’nda alınan kararların uygulamasını muhataplarımızla birlikte takip ediyoruz.”
“Orta Koridor önemli başlıklarımız arasında”
Bolat, TDT bünyesindeki çalışmalarla ülkeler arasındaki karşılıklı pazarlara erişimin kolaylaştırılması, gümrük ve ulaştırma alanındaki kolaylaştırıcı düzenlemelerin tamamlanması, müteahhitlik ve yatırım projeleri ile enerji, madencilik ve dijitalleşme alanlarındaki işbirliği imkanlarının geliştirilmesini hedeflediklerine dikkati çekti.
Bakan Bolat, şunları kaydetti:
“Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru, Asya ile Avrupa arasında Kuzey Koridoru’na kıyasla daha kısa ve daha güvenli bir ticaret yolu sunuyor. Vizyonumuz, demir yolları, limanlar, kara yolu bağlantıları ve gümrük sistemlerinin birbirini tamamlayacak şekilde geliştirilmesiyle koridoru bütünleşik bir ekonomik sisteme dönüştürmektir. Kazakistan ve Özbekistan bu yapının temel ortakları arasında yer almaktadır. Söz konusu koridor üzerindeki ülkelerle taşıma tarifelerinin uyumlaştırılması ve sınır geçişlerinin hızlandırılması yönündeki işbirliğini, Türkiye-Azerbaycan-Özbekistan üçlü mekanizmasını ve Çin-Kırgızistan-Özbekistan demir yolu gibi söz konusu koridora yeni yük akışı kazandırabilecek projeleri bu çerçevede önemsiyoruz. Orta Koridor, TDT Dönem Başkanlığımız süresince de önemli başlıklarımız arasında yer almaya devam edecektir.”
Muhabir: Serhat Tutak
