ANTALYA (AA) – AA muhabirinin derlediği bilgiye göre elektrikli otomobillerin trafikteki payı her geçen gün büyüyor. Çevre dostu ulaşımın ardındaki en kritik başlıklardan birini de ömrünü tamamlayan, hatalı üretilen ya da geri çağrılan lityum iyon bataryalar oluşturuyor.
Türkiye’de, yanıcılık açısından tehlike taşıyan bu atıkların güvenli şekilde toplanması kadar, lityum, nikel ve kobalt gibi stratejik ham maddelerin geri kazanılması da önem taşıyor.
EKOVAR Yönetim Kurulu Başkan Vekili Buğra Kaan Özer, AA muhabirine, Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’nda (COP31) bu alanda yaptıkları çalışmalara ilişkin bilgi verdi.
Özer, Türkiye’de elektrikli araçlar satılmaya başlanmadan önce lityum iyon batarya geri dönüşümüne ilişkin AR-GE çalışmaları yaptıklarını belirterek, bu yatırımın meyvelerini yeni almaya başladıklarını söyledi.
Elektrikli araç satışlarının artmasıyla birlikte özellikle son 1 yılda atık bataryalara karşı gösterilen hassasiyetin önemli ölçüde büyüdüğüne dikkati çeken Özer, şöyle konuştu:
“Otomobil firmalarının ürettikleri bazı otomobillerde hatalı üretimler görüldü. Ayrıca otomobillerde bulunan pillerin de belli ömürleri bulunuyor. Bu nedenle önümüzdeki 4-5 yıl içinde elektrikli otomobillerden çıkan atık miktarının çok daha yüksek seviyelere ulaşacağını tahmin ediyoruz. Burada atık olarak belirttiğimiz lityum iyon pillerin geri dönüşümünün asıl önemi, Türkiye’de bulunmayan ham maddenin yurt dışına çıkmayarak ülkede kalmasını sağlamaktır.”
Atık malzemeler tekrar elektrikli araç üretiminde kullanılıyor
Özer, geri dönüşüm sürecinde, yanıcılık açısından oldukça tehlike taşıyan bu pilleri araç servislerinden “safe box” adını verdikleri özel malzemelerin içine koyarak aldıklarını ve tesislerine naklettiklerini anlattı.
Tesislerinde pillerin içindeki enerjiyi tamamen boşalttıklarını vurgulayan Özer, “Daha sonrasında piller mekanik olarak ayrıştırılıyor. Ardından uygulanan kimyasal işlemlerle içindeki nadir toprak elementleri, lityum, nikel, kobalt, alüminyum ve bakır ayrıştırılarak yeniden ham madde olarak elektrikli araçları üreten sanayi tesislerine gönderiliyor. Böylece elektrikli araçların atık malzemeleri tekrar bu araçların üretiminde kullanılıyor.” diye konuştu.
“Şehrin kendi malzemesinden yeniden şehir”
Öte yandan, firmalarının faaliyet gösterdiği diğer alanlara ilişkin de bilgi veren Özer, deprem bölgesinde acil yıkılması gereken binaların yıkımı ve buradaki hafriyatın kaldırılmasında aktif rol aldıklarını dile getirdi.
Özer, hafriyat malzemelerini döküm sahalarında geri dönüşüme kattıklarına işaret eden Özer, “Bizim farklı yaptığımız taraf, moloz atıklarını yeniden kullanılmak üzere çimento fabrikalarının kullanımına uygun hale getirip bu fabrikalara göndermek oldu. Aynı zamanda bu malzeme şehirlerin altyapısı yeniden yapılırken dolgu malzemesi olarak da kullanılıyor. Deprem atığını neredeyse sıfır atık kalacak düzeye getirmeye çalıştık. Böylece şehrin kendi malzemesinden yeniden şehir inşa ediliyor.”
İzmir’in Gaziemir ilçesinde 75 bin metrekarelik alanda radyoaktif kirlilik temizliği işini de yürüttüklerini belirten Özer, şunları kaydetti:
“Bu bölgede 2010’ların başına kadar çalışmış eski bir kurşun fabrikası bulunuyordu. Burada 2009’da radyoaktif kirlilik tespit edilmişti. Biz de çalışmalarımıza başladık. Öncelikle yurt dışında bu alanda çalışan firmalarla ilgili araştırmalar yaptık. Yerli mühendislikle kendi faaliyet planımızı hazırladık. Gerekli izinlerimizi alarak iki yıl önce saha çalışmalarına başladık. Çalışmalarımız COP31’den önce tamamlandı. Farklı noktalardan radyasyon ölçümleri yapılırken yer altı toprak temizliğiyle ilgili numuneler de alındı. Hepsinin raporları temiz çıktı ve gerekli kurumlara gönderildi. Nükleer Düzenleme Kurumu da alanın tamamen temiz olduğuna ilişkin açıklama yaptı.”
Muhabir: Serhat Tutak
