ANKARA (AA) – Anadolu Ajansının (AA) “Turizmin Gölgesinde Kentler” başlıklı dosya haberinin birinci bölümünde, kentlerde protestolara neden olan modern “turizmin” tarihsel gelişimi ele alındı.
Dünya genelinde birçok şehir, her yıl milyonlarca turisti ağırlayarak küresel turizmin merkezi haline geliyor.
Euromonitor International’ın verilerine göre 2025’te Bangkok 30,3 milyon, Hong Kong 23,2 milyon, Londra 22,7 milyon ve İstanbul 19,7 milyon kişi tarafından ziyaret edilerek dünyanın en çok ilgi gören kentleri arasında yer aldı.
Her yıl milyonlarca kişi tarafından ziyaret edilen bu kentlerde turistler kalabalığa, kirliliğe ve şehrin doğasının bozulması gibi sorunlara yol açıyor.
Paris, Tokyo, Barselona, New York, İstanbul gibi her yıl milyonlarca kişinin ziyaret ettiği kentlerde yaşayan halk, her gün daha da popüler hale gelen meydanlarda hareket etmekte zorlanıyor.
Bu durum, kent sakinlerini turistlere karşı tavır almaya ve turizm protestolarına itiyor. Kent sakinleri, her geçen gün daha da büyüyen kalabalıklara tepki gösteriyor. Sokaklarını bavul seslerinin kapladığı kentlerde yerel halkın misafirperverliği sona eriyor.
Yerel halk artık aşırı kalabalıklaşma, çevresel baskı ve yaşam maliyetlerindeki artış nedeniyle sesini yükseltiyor. Kent sakinleri, turizmin kontrolsüz büyümesinin yaşam kalitesini düşürdüğünü savunuyor.
Dünya genelinde özellikle Avrupa başta olmak üzere bazı şehirlerde düzenlenen protestolarda birçok şehir sakini, turistleri “evlerine dönmeye” çağırıyor.
Öte yandan, söz konusu turistik kentlerin en önemli geçim kaynaklarından birinin turizm olması, ironik bir tablo oluşturuyor.
Bu konuda en çarpıcı örneklerden biri ise İspanya. Ülkenin turistik bölgelerinde son aylarda art arda düzenlenen protestolar, “aşırı turizm” tartışmasını yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.
Turizmin kontrolsüz büyümesinden dolayı İspanya’nın Kanarya Adaları, Balear Adaları, Katalonya ve Madrid gibi bölgelerinde halk, giderek artan hayat pahalılığa ve yaşam kalitesinin düşmesine neden olduğu belirtilen “kontrolsüz turizme” tepki gösteriyor.
İnsanlığın bir parçası “turizm”
New England Üniversitesi Avrupa ve Dünya Tarihi Profesörü Eric Zuelow, konuya ilişkin AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.
Zuelow, turizm faaliyetlerinin 21’inci yüzyıla ait bir gelişme değil, insanlık tarihi boyunca devam eden bir faaliyet olduğunu anlattı.
Savaşlar, ticari faaliyetler ve hac gibi dini amaçlarla insanların tarih boyunca seyahat ettiğini ifade eden Zuelow 18’inci yüzyıl ve sanayi devrimiyle birlikte demir yolu hattının gelişmesi sayesinde ulaşımın daha kolay hale geldiğini, seyahat etmenin daha verimli, daha uygun fiyatlı ve daha güvenli olduğunu belirtti.
“Ulaşım alanındaki gelişmeler turizmi ortaya çıkarmadı, yalnızca daha da gelişmesini sağladı.” diyen Zuelow, 18 ve 19’uncu yüzyılda, Avrupa’daki özellikle varlıklı ailelerin erkek çocuklarının eğitim veya ticari amaçlarla seyahat ettiğini, bunun da modern turistik faaliyetlerin temelini attığını dile getirdi.
Zuelow, İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle seyahat eden insan sayısında hızlı bir artış yaşandığını, bunun da turizmin büyümesine yol açtığını söyledi.
“İkinci Dünya Savaşı sonrası Avrupalı ülkeler, yıkılmış kıtayı yeniden inşa ederken turizmi de göz önünde bulundurdu.” ifadesini kullanan Zuelow, Avrupalıların Amerika’ya seyahat ettiğini ve oradaki otel işletmelerini incelediğini aktardı.
Zuelow, Avrupalıların ülkelerine döndüklerinde kentlerini turizme uygun şekilde inşa edip, Amerikan tarzı oteller diktiklerine işaret etti.
Bu açıdan bakıldığında turizmin küreselliği başlattığını belirten Zuelow, “Bir yere seyahat edersiniz, orada yeni şeyler keşfedersiniz ve eve döndüğünüzde, bunları evinizde de hayata geçirirsiniz. Bu, küreselleşmenin başlangıcı olarak sayılabilir.” şeklinde konuştu.
Turizm, siyasi propaganda olarak kullanıldı
İkinci Dünya Savaşı’nın ardından ülkeler sadece ekonomik değil, aynı zamanda ideolojik bir yeniden inşa sürecine girdi.
Zuelow, bu dönemde turizmin basit bir seyahat aktivitesinden öteye geçerek, siyasi ideolojileri yayma ve kültürel üstünlük kurma aracı haline geldiğini vurguladı.
Avrupa ve ABD’nin turizmi “gelişmişliklerini” sergilemek için bir platform olarak kullandığını aktaran Zuelow, yeniden inşa edilen Avrupa şehirlerinin Batı tipi demokrasinin ve kapitalizmin “güzelliklerini” gösteren bir kanıt olarak dünyaya sunulduğunu dile getirdi.
Seyahat rehberlerinden sosyal medyaya
Seyahat rehberlerinin çizimler ve kartpostallar aracılığıyla turistik noktaları tanıtmaya başladığını söyleyen Zuelow, bugün seyahat alışkanlıklarının temellerinin 19. yüzyıl rehber kitaplarıyla atıldığını anlattı.
Zuelow, resmedilen bu noktaların, bugün hala en çok ziyaret edilen yerler arasında bulunan Kolezyum, Buckingham Sarayı, Eyfel Kulesi ve Louvre Müzesi gibi simgesel mekanlar olduğunu belirtti.
Bugün sosyal medyanın da benzer bir rol üstlendiğini vurgulayan Zuelow, “herkesin gördüğünü görme” zorunluluğu nedeniyle şehrin belirli noktalarında aşırı kalabalıklar oluşurken, hemen yan sokakların bomboş kaldığını ifade etti.
Turistik kentlerde yaşam maliyeti her geçen gün artıyor
Turistlere yönelik tepkilerin bugün pek çok ülkede gündeme gelmesinin yeni bir durum olmadığının altını çizen Zuelow, “Genel olarak bu yoğunluğun nasıl yönetileceği ya da uzun vadede sürdürülebilir politikaların nasıl geliştirileceği konusunda yeterli özen gösterilmedi.” değerlendirmesinde bulundu.
Zuelow, “Venedik gibi kalabalık bölgelerde kiralık daireler öne çıkıyor. Turistlere hitap eden ve onların seyahatini daha uygun maliyetli hale getiren yeni ürünler piyasaya sürülüyor. Çünkü yerel yönetimler ve çeşitli kurumlar gelir elde etmeye odaklanıyor ancak bunun uzun vadeli sonuçları yeterince hesaba katılmıyor.” ifadelerini kullandı.
Bu sürecin turistik merkezlerde yaşam maliyetlerini kaçınılmaz biçimde artırdığını kaydeden Zuelow, yerel halkın giderek kentin çeperlerine itilmek zorunda kaldığını, zamanla şehir içinde hareket etmenin hem zorlaştığını hem de günlük yaşamın daha maliyetli hale geldiğini sözlerine ekledi.
Muhabir: Ecem Şahinli Ögüç
