ANKARA (AA) – AA muhabirinin enerji düşünce kuruluşu Ember’in güneş enerjisi ve batarya depolama sistemlerine ilişkin son raporundan derlediği bilgilere göre, güneş enerjisindeki hızlı büyümeye paralel olarak artan batarya kapasitesi, gündüz üretilen elektriğin güneşsiz saatlere taşınmasında giderek daha önemli rol oynuyor.
Rapora göre, dünya genelinde bu yıl 459 gigavatsaat yeni batarya kapasitesinin devreye alınması bekleniyor. Bu miktar, 2025’te eklenen 307 gigavatsaatlik kapasiteye göre yüzde 50 artışa işaret ediyor.
Ember’in hesaplamasına göre, bu yıl kurulan yeni bataryalar, günlük güneş enerjisi üretiminin yüzde 34’ünü akşam saatlerine kaydırabilir. Bu oran 2025’te yüzde 18, 2021’de ise yüzde 4 seviyesinde bulunuyordu.
Raporda, yüzde 34’lük oranın teorik bir üst sınır olduğu, uygulamada tüm bataryaların güneş elektriğini güneşsiz saatlere taşımak amacıyla kullanılmadığı ve bazı sistemlerin yeterince kullanılmadığı belirtiliyor. Bataryaların potansiyellerinden tam olarak yararlanılabilmesi için daha iyi bir piyasa tasarımı ve optimizasyon gerekiyor.
Bataryaların önem kazanmasında güneş enerjisi üretiminin gün içindeki dağılımı da etkili oluyor. Güneş enerjisinin küresel elektrik üretimindeki payı yılın ilk yarısında yüzde 10’u aşarak rekor seviyeye ulaşırken, küresel güneş üretimi 2023’ün ilk yarısındaki 769 teravatsaatten 2026’nın aynı döneminde 1564 teravatsaate yükseldi.
Ember’in hesaplamasına göre, 2026’nın ilk yarısındaki ortalama bir günde güneş enerjisi 11.00-14.00 saatlerinde küresel elektrik talebinin yüzde 25’inden fazlasını karşılarken, 20.00-05.00 saatlerinde doğrudan güneş üretiminin payı sıfıra yaklaşıyor. Bu durum, gündüz saatlerindeki üretimin depolanarak talebin devam ettiği güneşsiz saatlerde kullanılmasını sağlayan bataryaların önemini artırıyor.
Batarya maliyetleri 15 yılda yüzde 95 geriledi
Batarya yatırımlarındaki hızlanmayı destekleyen gelişmeler arasında depolama maliyetlerindeki düşüş öne çıkıyor.
Rapora göre, özellikle lityum demir fosfat teknolojisindeki gelişmelerle batarya depolama sistemlerinin küresel ortalama kurulum maliyeti 2010’da kilovatsaat başına 2 bin 634 dolar seviyesindeyken, 2025’te 140 dolara kadar geriledi.
Böylece maliyetler 15 yılda yüzde 95 azalırken, bataryaların performans, güvenlik ve çevrim ömründe de gelişme kaydedildi. Ember, bu gelişmelerle batarya depolamanın, düşük maliyetle gündüz güneşten üretilen elektriği güneşsiz saatlere taşıyabilecek ekonomik ve ölçeklenebilir bir araç haline geldiğini belirtiyor.
Güneş ve batarya sistemlerinin birlikte kurulması da yaygınlaşıyor. Dünya genelinde 2025’te devreye alınan yeni büyük ölçekli güneş enerjisi kapasitesinin yaklaşık dörtte biri batarya sistemleriyle birlikte kuruldu.
Güneş ve bataryaların akşam talebindeki payı artıyor
Batarya kapasitesinin hızla arttığı bazı pazarlarda güneş enerjisi ve bataryaların akşam saatlerindeki elektrik talebindeki payı da yükseliyor.
Bulgaristan ve Şili, 2025’te günlük yeni güneş enerjisi üretimlerinin dörtte üçünden fazlasını güneşin olmadığı saatlere kaydırabilecek kadar yeni batarya kapasitesi kurarak küresel ölçekte öne çıktı. Bu oran Bulgaristan’da yüzde 77, Şili’de yüzde 76 olurken, Avustralya yüzde 60 ile onları takip etti.
ABD’de güneş enerjisinin yoğun üretildiği Kaliforniya eyaletinde ise yılın ilk yarısında ortalama bir günde güneş ve bataryalar 19.00-21.00 saatlerinde elektrik talebinin dörtte birinden fazlasını karşıladı.
Şili ve Bulgaristan’da 2023’ün ilk yarısında akşam saatlerinde güneş enerjisinin katkısı yok denecek kadar azken, bu yılın ilk yarısındaki ortalama bir günde bataryalar, 19.00-21.00 saatlerinde elektrik talebinin Şili’de yüzde 10’undan fazlasını, Bulgaristan’da ise yüzde 24’ünü karşıladı.
Raporda, batarya yatırımlarındaki artışın tek başına yeterli olmadığı, depolama sistemlerinin enerji arbitrajı, yan hizmetler ve kapasite ödemeleri gibi farklı gelir kaynaklarına erişebilmesini sağlayacak piyasa tasarımının da önem taşıdığı vurgulanıyor. Ember’e göre, güneş enerjisindeki bir sonraki büyüme aşamasında bataryaların ne kadar hızlı devreye alınacağı ve elektrik sistemlerine ne ölçüde etkin entegre edileceği belirleyici olacak.
Muhabir: Gökçe Topbaş
