İSTANBUL (AA) – Enflasyonist ortam ve yüksek kamu harcamaları ekonomileri olumsuz etkilerken, borsalar üzerinde ise baskı oluşturuyor. ABD Hazine Bakanlığının borçlanma maliyetlerini düşürme planının sadece kısa vadeli bir çözüm olacağı ve yüksek enerji fiyatlarının enflasyon endişelerini artıracağı yönündeki endişeler ise tahvil piyasasında görülen rahatlamanın kısa sürmesine neden oldu.
Söz konusu hamle yatırımcılar tarafından borçlanma maliyetlerini düşürmek için kısa vadeli bir çözüm olarak görülüyor. Analistler, yatırımcıların ABD Hazinesi’nin uzun vadeli tahvil geri alımlarını artırmasının etkilerine şüpheyle yaklaştığını belirtti.
ABD Hazinesi’nin müdahalesi, politika yapıcıların son dönemdeki tahvil getirilerindeki hızlı yükselişten rahatsız olduklarının bir kanıtı olsa da bu adımın tahvil piyasasındaki riskleri azaltmayacağı tahmin ediliyor.
Diğer taraftan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, uzun vadeli tahviller için yürütülen geri alım operasyonlarının 4 milyar dolardan fazla olabileceğini belirtti. İran gündemine yönelik de konuşan Bessent, tarihteki en ağır yaptırımları devreye sokacaklarını ve “İran’ı çökerteceklerini” ifade etti.
ABD Başkanı Donald Trump da İran’a yönelik “ekonomik operasyon” ilan etti. Trump, “Bu, eşi benzeri görülmemiş ölçekte ekonomik savaş ve izolasyon olacak.” ifadesini kullandı.
ABD Başkanı, ayrıca finans kuruluşları, şirketler, havalimanları veya devlet kurumları aracılığıyla İran’a herhangi bir tür “can simidi” sağlayan ülkeleri de “muazzam ekonomik sonuçlarla” karşılaşmakla tehdit etti.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise İran ile savaşın “yeni bir safhaya” girdiğini ve an itibarıyla “ellerindeki en etkili aracın ekonomik baskı olduğunu” dile getirdi.
ABD’li yetkililerin İran’a yönelik ekonomik yaptırım açıklamaları jeopolitik risklerin ekonomik boyutuna ilişkin problemlerin daha çok derinleşebileceğine yönelik endişeleri artırdı.
Bu gelişmelerin yanı sıra ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. San Francisco Fed Başkanı Mary Daly, önleyici nitelikte faiz artışı yapılıp yapılmamasına dair çok fazla şey duyduğunu ancak bunun çözülmesi gereken acil bir sorun olduğuna yönelik pek bir kanıt göremediğini belirtti.
St. Louis Fed Başkanı Alberto Musalem de kademeli faiz artışlarının daha büyük ve ani artışlara kıyasla daha tercih edilir olduğunu söyledi.
Musalem, eylülde yapılacak para politikası toplantısında ne yönde bir adım atacağı konusunda kararının verilere bağlı olacağına dikkati çekerek, “Her toplantıya açık fikirli bir yaklaşımla girmek istiyorum.” ifadesini kullandı.
Makroekonomik veri tarafında, ABD’de ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı 15 Ağustos ile biten haftada 6 bin azalarak 206 bine gerilerken piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.
Söz konusu gelişmelerle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi, yüzde 4,70’in üzerine çıkarken, ABD’nin 30 yıllık tahvil faizi yüzde 5,20’den yüzde 5,26 seviyesine çıktı. ABD’de kamu borcunun yüksek seviyelerde olması ve tahvil piyasasına ilişkin endişelerin devam etmesiyle dolar endeksi yüzde 0,1 azalışla 98,8 seviyesinde seyrediyor.
ABD ekonomi yönetiminin piyasalara daha müdahaleci bir tutum takınması da yatırımcıların dolara talebinin azalmasına neden oluyor.
Dolara talebin azalması altın fiyatlarını desteklemeye devam ederken, altının onsu yüzde 0,4 artışla 4 bin 535 dolardan işlem görüyor.
New York borsası geriledi
New York borsası, tahvil piyasasına ilişkin endişelerin devam etmesiyle günü düşüşle tamamladı.
ABD’li perakende devi Walmart’ın hisseleri şirketin satış tahminlerinin beklentilerin altında kalmasının ardından yüzde 9,2 geriledi.
Söz konusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,15, S&P 500 endeksi yüzde 0,23 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,45 değer kaybetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.
Avrupa borsaları karışık seyretti
Avrupa borsaları, jeopolitik belirsizlikler ve artan enerji fiyatlarının etkisiyle dün karışık seyretti. Trump’ın son zamanlarda yaptığı açıklamalar da Avrupa borsalarındaki düşüşte etkili oluyor.
Analistler, ağustos ayından itibaren petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki yükselişin hızlanmasının etkilerinin bugün Avrupa’da açıklanacak Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinde görüleceğini söyledi.
Öte yandan Almanya’nın 5 yıllık tahvil faizi yüzde 3,008 ile 2008 yılından bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Almanya’daki siyasi belirsizliklerin yanı sıra savunma harcamalarındaki artış beklentisiyle kamu borcunun rekor seviyelere çıkabileceği tahmin ediliyor.
Avrupa’da derinliği en fazla olan Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF’nin eylül vadeli kontratlarının 65,9 dolarla mart ayından bu yana en yüksek seviyeyi görmesi de Avrupa’da risk algısının artmasına neden oluyor.
Makroekonomik veri tarafında Almanya’da temmuz ayına ilişkin Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) aylık yüzde 1,1, yıllık yüzde 3 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Almanya’da ÜFE haziran ayında aylık yüzde 0,3 azalırken, yıllık yüzde 1,8 artmıştı.
Söz konusu gelişmelerle, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,57 ve Almanya’da DAX 40 endeksi ise yüzde 0,42 değer kaybederken, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,09 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,04 değer kazandı. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, güne negatif başladı.
Asya piyasaları karışık seyrediyor
Tahvil piyasalarındaki riskler ile jeopolitik belirsizlikler Asya piyasalarında da etkili oluyor. Japonya’da temmuz ayına ilişkin enflasyon enerji fiyatlarındaki artış nedeniyle yüzde 1,9’la aralık ayından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Söz konusu veri Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) bir sonraki adımının eylül ayında faiz artırımı olacağı yönündeki tahminlerin güçlenmesine neden oldu.
Analistler, gelecek hafta Japonya’da açıklanacak Tokyo TÜFE verisinin BoJ’un politikalarına ilişkin daha fazla ipucu vermesinin beklendiğini söyledi. Japonya’da 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan artışla yüzde 2,87’ye çıktı.
Samsung Electronics’in 72 milyar dolarlık hissedar getiri planı açıklayacağına dair haberlerle şirketin hisseleri yüzde 3,7 arttı.
Bu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,5 gerilerken, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,7, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,7 değer kazandı. Çin’de Şanghay bileşik endeksinde ise yatay bir seyir öne çıkıyor.
Borsa günü düşüşle tamamladı
Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,43 değer kaybederek 14.396,54 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,1 geriledi. Dolar/TL dün günü önceki kapanışın yüzde 0,3 üstünde 48,0460’tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 48,0590’dan işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde tüketici güven endeksi, reel kesim güven endeksi ve kapasite kullanım oranının, yurt dışında ise dünya genelinde açıklanacak imalat sanayi ve hizmet sektörü PMI verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.200 puanın destek, 14.500 ve 14.600 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
10.00 Türkiye, ağustos ayı tüketici güven endeksi
10.00 Türkiye, ağustos ayı reel kesim güven endeksi
10.00 Türkiye, ağustos ayı kapasite kullanım oranı
10.30 Almanya, ağustos ayı imalat sanayi/hizmet sektörü/bileşik PMI
11.00 Avro Bölgesi, ağustos ayı imalat sanayi/hizmet sektörü/bileşik PMI
11.30 İngiltere, ağustos ayı imalat sanayi/hizmet sektörü/bileşik PMI
16.45 ABD, ağustos ayı imalat sanayi/hizmet sektörü/bileşik PMI
17.00 Avro Bölgesi, ağustos ayı tüketici güven endeksi
Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu
