TBMM (AA) – Mehmet Akif Ersoy’un “Kahraman Ordumuza” ithafıyla
yazdığı, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin simgesi İstiklal
Marşı’nın Meclis’te kabulünün üzerinden 104 yıl geçti. İstiklal
Marşı’nın kabulü sırasında Meclis’te yaşananlar, milletvekillerinin
coşkusu ve bazı milletvekillerinin ise itirazları tutanaklara yansıdı.
AA
muhabirinin Osmanlıca tutanaklardan derlediği bilgiye göre, İstiklal
Marşı’nın Meclis’teki görüşmelerinde çok sayıda milletvekili
değerlendirmelerde bulundu.
Mehmet Akif Ersoy’un
Türk milletinin hürriyet mücadelesi için kaleme aldığı “İstiklal Marşı”,
ilk kez, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Başkanlığını yaptığı 1’inci
Dönem 2’nci Yasama Yılı’nın ilk çalışma günü olan 1 Mart 1921’deki
birleşimde, milletvekillerinin takdirine sunuldu.
Dönemin
Milli Eğitim Bakanı ve Antalya Milletvekili Hamdullah Suphi Tanrıöver,
İstiklal Marşı’nı milletvekilleriyle paylaşmadan önce, Milli Eğitim
Bakanlığına Kurtuluş Savaşı’nın ruhunu yansıtacak bir marş için şairlere
müracaat edildiğini ve çok sayıda şiir geldiğini söyledi. Aralarından 7
tanesinin seçildiğini anlatan Tanrıöver, şöyle konuştu:
“Vekalet,
yapmış olduğu tetkikatta fevkalade kuvvetli bir şiir aramak lüzumunu
hissettiği için ben şahsen Mehmet Akif Beyefendi’ye müracaat ettim ve
kendilerinin de bir şiir yazmalarını rica ettim. Kendileri çok asil bir
endişeyle tereddüt gösterdiler. Bilirsiniz ki bu şiirler için bir
ikramiye vaat edilmiştir, halbuki bunu kendi isimlerine takrip etmek
arzusunda bulunmadıklarını ve bundan çekindiklerini izhar ettiler. Ben
şahsen müracaat ettim. ‘Lazım gelen tedbiri alırız ve icap eden ilanı
yaparız’ dedim. Bu şartla büyük dini şairimiz bize fevkalade nefis bir
şiir gönderdiler. Diğer 6 şiirle beraber nazarı tetkikinize arz
edeceğiz.”
“İnşallah” sadaları yükseldi
Tanrıöver,
daha sonra büyük alkışlar arasında İstiklal Marşı’nın 10 kıtasını
okudu. En fazla alkışı, “Korkma sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak”
dizesi alırken, “Canı, cananı, bütün varımı alsın da hüda/Etmesin tek
vatanımdan beni dünyada cüda” dizesinin okunduğu sırada, milletvekilleri
arasında “İnşallah” sadaları yükseldi.
Tanrıöver,
şiiri tamamladığında da alkışlar dinmedi; çok sayıda vekil şiddetli bir
şekilde alkışlayarak, İstiklal Marşı’na beğenisini gösterdi.
İlk
okunduğu tarihten 11 gün sonra, 12 Mart 1921’de İstiklal Marşı yeniden
Meclis gündemine geldi. Tanrıöver, Kurtuluş Savaşı’nın uzun süredir
devam ettiğini söyleyerek, bunu ifade etmek üzere yazılmış olan
şiirlerin ne kadar erken kabul edilirse o kadar faydalı olacağına işaret
etti.
“Şimdiye kadar gelen şiirler durumumuzu tercüme etmiyor”
Görüşmelerde,
İstiklal Marşı’nın Meclis’te mi kabul edileceği yoksa başka bir seçici
heyetin mi görevlendirileceği de tartışıldı. Milletvekillerinin
çoğunluğu kararı Meclis’in vermesi gerektiği görüşünü paylaştı.
Ardından
İstiklal Marşı için konulan ödül nedeniyle bazı milletvekilleri
eleştirilerini dile getirdi. Tanrıöver, eleştiriler üzerine, şairlerin
para ödülü nedeniyle şiirlerini göndermediğini, yıllardır ülkenin
durumunu anlatan şiirler yazdığını belirtti.
Mehmet
Akif Ersoy’un da para ödülüne uzak durduğunu kaydeden Tanrıöver, “Ben
gelen şiirleri okuduktan sonra, bu işte vazifedar ettiğiniz bir
arkadaşınız sıfatıyla, arzu ettim ki bir kuvvetli şiir daha bulunsun ve
kendilerine müracaat ettim. Bunun üzerine kendileri de bir şiir
yazdılar, gönderdiler. Bizim şimdiye kadar mevcut olan şiirlerimiz
bugünkü mücadelemizi ifade etmiyorsa şairlerimizin kendi duygularını
ifade etmeleri katiyen doğru değildir.” ifadelerini kullandı.
Kastamonu
Milletvekili Suad Soyer, mesleğinin şiirle ilgili olmamasına karşın
Mehmet Akif Ersoy’un şiirlerini okuduğunu anlattı. İstiklal Marşı’nın,
kendilerinin hissiyatını ve duygularını ifade ettiğini belirten Soyer,
“Kendisinin, memleketin duygularına karşı ne kadar kuvvetli bir kudreti
şiiriyesi olduğunu ve Garp ve Şark alemi hakkındaki duygularını en güzel
numunelerini, Safahat ismindeki eserleri gösterir. Bu itibarla bu
kahramanı edebi tebcil etmemek elden gelmez.” diye konuştu.
“Ekseriyet-i azime” ile kabul edildi
İstiklal
Marşı’nın kabul edildiği gün, kürsüye çıkan bir diğer isim de Çankırı
Milletvekili Mehmed Tevfik Durlanık oldu. Durlanık, “Eğer tercih lazım
geliyorsa Akif Bey’in şiiri gayet güzel yazılmıştır.” görüşünü dile
getirdi.
Konuşmaların ardından çok sayıda milletvekili, Mehmet Akif Ersoy’a ait İstiklal Marşı’nın kabulünü teklif etti.
Reisi
Sani (Meclis’in ikinci başkanı) Adnan Adıvar, İstiklal Marşı’nı
oylamaya sundu. Ardından İstiklal Marşı, “ekseriyet-i azime (büyük
çoğunluk)” ile kabul edildi.
Kırşehir Milletvekili Ahmed Müfid Kurutluoğlu, Tanrıöver’in, İstiklal Marşı’nı bir kez daha kürsüden okumasını istedi.
Konya
Milletvekili Refik Koraltan ise “Milletin ruhuna tercüman olan işbu
İstiklal Marşı’nın ayakta okunmasını teklif ediyorum.” dedi. Bunun
üzerine Adıvar, marş kabul edildiği için resmi bir İstiklal Marşı olarak
tanındığını söyledi.
Tüm milletvekilleri İstiklal Marşı’nı ayakta dinledi.
Muhabir: Ahmet Buğra Olaç
