TOKYO (AA) – Japonya Temsilciler Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkanı Konosuke Kokuba’nın daveti üzerine Japonya’ya resmi ziyarette bulunan heyette, TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Oktay, AK Parti İstanbul Milletvekili Oğuz Üçüncü, AK Parti Konya Milletvekili Ziya Altunyaldız, CHP Düzce Milletvekili Talih Özcan ve MHP Erzurum Milletvekili Kamil Aydın yer alıyor.
Oktay, heyetin Japonya ziyaretine ilişkin AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, iki ülke arasındaki köklü dostluğun yatırım, ticaret, savunma sanayi, teknoloji, turizm ve üçüncü ülkelerde işbirliği gibi alanlara daha güçlü şekilde yansıtılması gerektiğini ifade etti.
Ziyaretin temel amacının iki ülke ilişkilerini hem devlet başkanları ve hükümetler düzeyinde hem de parlamenter diplomasi boyutunda güçlendirmek olduğunu belirten Oktay, “Son gelişmeler hem bizim kendi bölgemizde hem Japonya’nın bulunduğu bölgede hem de küresel boyutta son derece yoğun ve hızlı ilerliyor.” dedi.
Ertuğrul Fırkateyni dostluğun tarihi sembolü
Oktay, iki ülke arasındaki dostluğun 19. yüzyıla uzanan güçlü bir tarihi zemini bulunduğunu, bunun sembollerinden birinin de Ertuğrul Fırkateyni olduğunu söyledi.
Ertuğrul Fırkateyni faciasında hayatını kaybedenleri rahmetle anan Oktay, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bu dostluk daha sonra gelişerek bugüne kadar geldi. Son yıllarda Japon İmparatorluk Ailesi mensuplarının Türkiye ziyaretleri de bu ilginin ve yakınlığın önemli göstergeleridir. 2024 yılında prens ve prenseslerin Türkiye’yi ziyaret ettiğini biliyoruz. Ardından bir prensesin daha Türkiye ziyareti oldu. Japonya’nın Türkiye’ye ilgisi güçlü. Biz bu ilgiyi ticaret, yatırım, savunma, teknoloji, turizm ve kültürel ilişkiler başta olmak üzere çok daha geniş alanlara yaymak istiyoruz.”
Japon yatırımlarının artırılması hedefleniyor
Oktay, iki ülke arasındaki dış ticaret hacminin 6,5-7 milyar dolar seviyesinde olduğunu belirterek, ticarette dengesiz bir yapı bulunduğunu söyledi.
İki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin güçlenmesi gerektiğini vurgulayan Oktay, “Artık 10 milyar doların, 15 milyar doların geride bırakılması gerektiğini düşünüyoruz. İki ülke arasındaki tarihi dostluk, ekonomik ilişkilerde de çok daha güçlü bir seviyeye taşınmalıdır.” ifadesini kullandı.
Oktay, yatırım alanında da Japonya ile Türkiye arasında uzun yıllara dayanan bir ilişki bulunduğunu dile getirerek, Toyota’nın bu alandaki en güçlü örneklerden biri olduğunu belirtti.
Toyota’nın Türkiye’deki fabrikasının dünya genelindeki Toyota fabrikaları arasında verimlilik ve iş disiplini bakımından öne çıkan tesislerden biri olduğuna işaret eden Oktay, bunun Türkiye’nin Japon yatırımcılar açısından rekabetçi bir üretim üssü olduğunu gösterdiğini söyledi.
Oktay, bugün Türkiye’de 278 Japon firması bulunduğunu belirterek, “Biz bu sayının artmasını ve Japon yatırımlarının Türkiye’de daha yoğun hale gelmesini arzu ediyoruz. Son 20 yıla baktığımızda Japonya’dan Türkiye’ye yaklaşık 3,1 milyar dolarlık yatırım geldiğini görüyoruz. Türkiye’nin toplam yatırım kapasitesi dikkate alındığında bu oran son derece düşük kalıyor. Japon yatırımlarının Türkiye’nin toplam yatırımları içindeki payı yaklaşık yüzde 1,5 seviyesinde. Bu payın artırılması büyük önem taşıyor.” dedi.
Parlamentolar iş dünyasının önünü açabilir
Oktay, her iki ülkenin parlamentoları nezdinde iş dünyasının önündeki engellerin kaldırılması, gerekli yasal düzenlemelerin yapılması, imzalanmış anlaşmaların onay süreçlerinin hızlandırılması ve sivil toplum ile iş dünyası arasındaki temasların güçlendirilmesi gibi konuların gündeme geleceğini dile getirdi.
Japonya Parlamentosunun iki kanadıyla da temaslarda bulunacaklarını ifade eden Oktay, resmi görüşmelerin yanı sıra gayriresmi yemek ve toplantılarda da Japon muhataplarla bir araya geleceklerini söyledi.
Oktay, ikili ilişkilerin geliştirilmesi için parlamenter diplomasi boyutunda üzerlerine düşeni yapmaya hazır olduklarını belirterek, “Bu ziyaret, devam eden daha geniş bir sürecin parçasıdır. Meclis Başkanı’mızın ziyareti, diğer komisyonlarımızın temasları, önümüzdeki dönemde Dışişleri Bakanı’mızın Japonya ziyareti ve Türkiye’de düzenlenmesi muhtemel NATO Zirvesi kapsamında Japonya Başbakanı’nın Türkiye’ye davet edilmesi beklentisi, ilişkilerin yakın dönemde daha da ivme kazanacağını göstermektedir. Biz de bu ivmeye katkı sunmak amacıyla Japonya’dayız.” dedi.
Turizmde hedef, daha yüksek ziyaretçi sayısı
2025’te Japonya’dan Türkiye’ye gelen turist sayısının yaklaşık 160 bin civarında olduğu bilgisini veren Oktay, Japon turistlerin Türkiye’yi yalnızca deniz turizmi olarak değerlendirmediğini, kültürel ve tarihi zenginliklerine de ilgi gösterdiğine dikkati çekti.
Oktay, Japon turistler açısından Kapadokya, Şanlıurfa ve Göbeklitepe gibi konumların öne çıktığına işaret ederek, “Biz bu sayının 160 binden 200 bine, ardından 300-400 bin seviyelerine çıkmasını arzu ediyoruz. Ancak turizme yalnızca gelir boyutuyla bakmıyoruz. Turizm, iki halk arasındaki kültürel ilişkilerin güçlenmesi açısından da çok önemli bir araçtır.” değerlendirmesinde bulundu.
Türk şirketlerine Japonya çağrısı
Japonya’nın yaklaşık 1,5 trilyon dolara yakın dış ticaret hacmiyle büyük bir ekonomi olduğunu söyleyen Oktay, Türkiye’nin Japonya’nın ithalatından ve genel ticaret pastasından aldığı payın oldukça düşük olduğuna işaret etti.
Oktay, “Bu durum, yalnızca kamunun değil, özel sektörümüzün de Japonya’ya ilgisini artırması gerektiğini gösteriyor. Türk şirketlerini Japonya pazarına daha fazla yönelmeye davet ediyoruz. Biz de üzerimize düşen ne varsa, Türk yatırımcılarımızın, girişimcilerimizin, iş insanlarımızın ve şirketlerimizin yanında olmaya devam edeceğiz.” diye konuştu.
Üçüncü ülkelerde ortak çalışma imkanı
Japonya ile Türkiye arasındaki işbirliğinin yalnızca ikili ilişkilerle sınırlı olmadığını, üçüncü ülkelerde de önemli ortak çalışma imkanları bulunduğunu belirten Oktay, “Bu kapsamda öne çıkan ülkelerden biri Suriye, diğeri ise Ukrayna’dır. Ukrayna’daki süreç zaman alabilir. Ancak Suriye’de istikrarın oluşmaya başladığını ve yeniden inşa sürecinin gündeme geldiğini görüyoruz.” dedi.
Oktay, Türkiye’nin özellikle müteahhitlik ve yeniden inşa alanındaki rekabetçi gücü ile Japonya’nın finansman alanındaki kapasitesinin bir araya gelmesi halinde önemli bir işbirliği zemini oluşabileceğini, bu konuda yoğun çalışmalar yürütüldüğünü ifade etti.
“Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı ve Büyükelçiliğimizin koordinasyonunda yürütülen çalışmalar bu açıdan önemlidir.” diyen Oktay, Japonya’daki temaslarda da bu konuların gündeme getirileceğini belirtti.
Oktay, bu kapsamda Afrika’nın da önemli bir başlık olduğunu dile getirerek, “Biz de Afrika’da birlikte neler yapılabileceğini değerlendireceğiz. Türkiye ve Japonya’nın birbirini tamamlayan güçlü yönleri, Afrika’da da somut projelere dönüşebilir.” dedi.
Savunma sanayi yeni dönemin güçlü başlıklarından biri
Son dönemde Türkiye-Japonya ilişkilerine eklenen en önemli başlıklardan birinin savunma sanayi olduğuna dikkati çeken Oktay, bu alanın gelecek dönemde en güçlü ivmeyi yakalayabilecek potansiyele sahip olduğunu vurguladı.
Oktay, Japonya’nın güvenlik ve savunma politikalarının İkinci Dünya Savaşı sonrasında şekillenen yapısı nedeniyle uzun yıllar daha sınırlı bir çerçevede ilerlediğini söyledi.
“Türkiye’nin savunma sanayisinde son dönemde elde ettiği başarılar ise bütün dünyanın dikkatini çekiyor. SAHA EXPO 2026’da da bunu açık şekilde gördük. Japonya’dan son bir yılda Savunma Bakanı düzeyinde ziyaretler ve general seviyesinde askeri temaslar gerçekleşti. Bu, Japonya açısından geçmişte çok alışık olunan bir tablo değildi.” diyen Oktay, bu temasların hızlı şekilde somut projelere dönüşmesini beklediklerini ve arzu ettikleri dile getirdi.
Motor teknolojileri stratejik işbirliği alanı olabilir
Oktay, teknoloji alanında da Türkiye ile Japonya arasında önemli işbirliği imkanları bulunduğunu, özellikle ileri teknolojilerin geliştirilmesi konusunda iki ülkenin birbirini tamamlayabileceğini ifade etti.
“Burada öne çıkan alanlardan biri motor teknolojileridir. Türkiye’nin yoğun şekilde odaklandığı bu alanda Japonya’nın da çok güçlü bir birikimi bulunuyor.” diyen Oktay, Japonya’nın özellikle otomotiv sektöründen gelen tasarım ve imalat kabiliyetinin havacılık dahil birçok alana katkı sağlayabilecek nitelikte olduğuna dikkati çekti.
Oktay, savunma sanayi şirketleri dahil olmak üzere bu alanda karşılıklı muhtemel işbirliklerinin araştırıldığını, ilerleyen dönemde motor teknolojileri, havacılık, otomotiv ve ileri imalat alanlarında daha somut işbirliği imkanlarının doğabileceğini kaydetti.
Bölgesel ve küresel meseleler de gündemde
Dışişleri Komisyonu olarak ziyaretin doğal gündemlerinden birinin de bölgesel ve küresel gelişmeler olduğunu söyleyen Oktay, “Türkiye’nin bulunduğu coğrafyada, Asya’da ve küresel ölçekte devam eden fırsatlar, çatışmalar ve sorunlar hakkında Japon muhataplarımızla görüş alışverişinde bulunacağız. Gerilimlerin düşürülmesi, barışın sağlanması ve bölgesel istikrarın güçlendirilmesi için birlikte neler yapılabileceğini değerlendireceğiz.” ifadesini kullandı.
Oktay, İran başta olmak üzere birçok bölgesel konunun da gündeme geleceğini belirterek, Irak ve diğer bölge ülkelerinin de bu çerçevede ele alınacağını kaydetti.
Muhabir: Onur Kanan
