ANKARA (AA) – Anadolu Ajansının (AA) “Zeka Yapay Yarış Gerçek” başlıklı dosyasının üçüncü haberinde, ABD’nin yapay zeka alanındaki yatırımları ve şirketlere sağladığı imkanlar ele alındı.
ABD, ChatGPT, Gemini ve Claude gibi büyük dil modellerinin desteği, üniversite-sanayi işbirliği, Silikon Vadisi merkezli girişimcilik kültürü, savunma odaklı araştırma programları ve bulut bilişim altyapısı sayesinde yapay zekayı ekonomik, teknolojik ve stratejik bir güce dönüştürmeyi hedefliyor.
Bunun için çalışmalara ağırlık veren Washington yönetimi, geçen yıl açıkladığı “America’s AI Action Plan” ile inovasyon kapasitesini artırmayı, yapay zeka altyapısını güçlendirmeyi ve uluslararası güvenlik-diplomasi alanlarında liderlik kurmayı öngörüyor.
Özel sektör şirketleri lokomotif rolde
Ülkenin bu alandaki stratejisinde özel sektör belirleyici konumda bulunuyor. OpenAI, Google, Microsoft, Amazon, Meta, Anthropic ve Nvidia gibi teknoloji şirketleri yalnızca model geliştirme yarışında değil, çip, bulut bilişim, veri merkezi ve yapay zeka hizmet ihracatı alanlarında da ülke ekonomisine katkı sağlıyor.
Bu kapsamda, geçen yıl küresel çapta özel şirketlerce yapılan 344,7 milyar dolarlık yapay zeka yatırımının 285,9 milyar dolarını ABD’li şirketler gerçekleştirdi.
Yapay zekanın gücü veri merkezlerinde
Özellikle OpenAI’ın ChatGPT ile başlattığı yaygın kullanım furyası, yapay zekayı nihai kullanıcıların günlük yaşamına taşıdı.
Google Gemini, Anthropic Claude ve Meta’nın açık kaynaklı modelleri, ABD merkezli şirketlerin küresel yapay zeka rekabetindeki ağırlığını artırdı.
ABD’de geçen yıl sonu itibarıyla 5 bin 427 veri merkezi bulunuyor. Bunu 529 ile Almanya ve 523 ile Birleşik Krallık takip ediyor.
Bu merkezlerin herhangi bir bölgeden daha fazla enerji tüketmesi, enerji ihtiyacını da ABD’nin yapay zeka stratejisinin merkezine taşıyor.
ABD, kişi başına veri merkezi elektrik tüketiminde de en büyük paya sahip ülkelerden biri olarak öne çıkıyor.
Çipte Tayvan “bağımlılığı”
Yapay zeka uygulamalarına yönelik talep arttıkça, grafik işlem birimi (GPU) erişimi de yalnızca şirketlerin değil, ülkelerin stratejik kapasitesini belirleyen unsurlardan biri olarak dikkati çekiyor.
Bu kapsamda, ABD’li Nvidia’nın GPU’ları, yapay zeka modellerinin eğitimi ve çalıştırılması için kritik altyapı haline geldi.
Çip tedarikinde sektörü domine eden Tayvanlı TSMC şirketi, piyasa değeri olarak dünyanın en değerli şirketleri arasında yer alıyor.
Dünyada yapay zeka teknolojisinde liderliği hedefleyen ABD, söz konusu teknolojinin temel gereksinimlerinden olan çipte Tayvan “bağımlılığı”nı azaltmaya odaklandı. Bu nedenle son dönemde çip yatırımlarına ağırlık verildi.
“America’s AI Action Plan” kapsamında ABD, yarı iletken üretimini bölgeye taşıyarak teknolojik güvenliğini ve tedarik zincirini rakiplerinden korumayı planlıyor.
Savunmada yapay zeka anlaşmazlığı
Yapay zekanın ABD ekonomisindeki etkisi yalnızca teknoloji şirketleriyle sınırlı kalmıyor.
ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) hem savaş alanında yeteneklerini artırmak hem de bürokratik işleyişini otomatikleştirmek için yapay zekayı kullanmayı hedefliyor.
Hükümet ile yapay zeka şirketleri arasında “askeri amaçlı kullanım” konusunda anlaşmazlık bulunuyor. Yapay zeka firması Anthropic’in, Claude modelini “tüm yasal askeri amaçlar” için kullanıma açmayı reddetmesi ve bu anlamdaki endişeleri, Pentagon ile aralarında anlaşmazlıklara yol açmıştı.
Bunun üzerine OpenAI, bu konuda hükümetle anlaşma yaptıklarını duyurmuştu. Kullanıcıların tepkisi sonrası şirket anlaşmanın yurt içi gözetim faaliyetlerinde kullanılmayacağını bildirmişti.
Sektörlerde yapay zeka kullanımı yaygınlaşıyor
ABD, yapay zeka imkanlarından her sektörde yararlanmanın planlarını yapıyor.
Bu kapsamda, sağlıkta erken teşhis ve ilaç geliştirme, finans sektöründe dolandırıcılık tespiti ve siber güvenlik yapay zekanın dönüştürdüğü alanlar arasında öne çıkıyor.
Buna karşın ABD modeli bazı riskleri de beraberinde getiriyor.
Yapay zeka pazarının birkaç büyük teknoloji şirketinde yoğunlaşması, telif hakları davaları, kişisel verilerin korunması, “deepfake” içerikler, yanlış bilgi üretimi, iş gücü dönüşümü ve veri merkezlerinin enerji-su tüketimi ülkede en çok tartışılan başlıklar arasında bulunuyor.
Muhabir: Zeynep Duyar, Mert Davut
