BRÜKSEL (AA) – AB üyesi ülkelerin daimi temsilcilerinin bir araya geldiği son AB Daimi Temsilciler Komitesi (COREPER) toplantısında, İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ile Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’e yönelik olası yaptırımlar ele alındı.
Almanya’nın, toplantıda yaptırım listesinin yalnızca Ben-Gvir ile sınırlandırılmasını savunduğu, Smotrich’in liste dışında bırakılmasında ısrar ettiği öğrenildi. Çekya’nın ise Ben-Gvir’e yönelik yaptırımlara da karşı çıkan tek üye ülke olduğu belirtildi.
AB içinde bazı ülkeler, İsrail’in Gazze’deki soykırımı sırasında yaptıkları açıklamalar ve Filistinlilere yönelik söylemleri nedeniyle Ben-Gvir ve Smotrich’e karşı seyahat yasağı ve mal varlıklarını dondurma gibi yaptırımlar uygulanmasını savunurken, üye ülkeler arasında bu konuda görüş ayrılıkları sürüyor.
Konuya ilişkin AA muhabirinin sorularını yanıtlayan kıdemli uzman Shada İslam, Almanya’nın, İsrail üzerinde anlamlı baskı kurulmasına yönelik adımlara sürekli mesafeli yaklaştığını belirtti.
İslam, “Almanya, nisan ayında AB-İsrail ticaret anlaşmasının askıya alınmasını da engellemişti.” ifadesini kullandı.
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul’un İsrail’e yönelik bu tür baskı araçlarını “uygunsuz” bulduğu yönündeki söylemini anımsatan İslam, Almanya’nın İsrail konusunda AB içinde daha sert adımlar atılmasına yönelik çabaları engelleyen başlıca ülkelerden biri olarak öne çıktığını söyledi.
İslam, İrlanda, Fransa, Polonya ve Hollanda gibi ülkelerin Ben-Gvir ve Smotrich’e yönelik seyahat yasağı gibi tedbirleri desteklediğini ancak Almanya’nın bu tavrı nedeniyle AB çapında ortak bir yaptırım kararının alınamadığına dikkati çekti.
“Almanya diplomatik bedel ödüyor”
Berlin’in İsrail’e verdiği güçlü desteğin uluslararası alanda maliyet yaratmaya başladığını savunan İslam, Almanya’nın özellikle “Küresel Güney ülkeleri” ile ilişkilerinde bunun etkilerinin hissedildiğini ifade etti.
İslam, “Bu politika Almanya’ya ağır diplomatik maliyetler getiriyor.” diyerek, Almanya’nın kısa süre önce Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin geçici üyeliği için yürüttüğü kampanyada istediği sonucu elde edemediğini hatırlattı.
Alman yetkililerin de İsrail politikasının bazı ülkelerin oy tercihlerini etkilemiş olabileceğini kabul ettiğini söyleyen İslam, Berlin’in Gazze’de yaşananlara ilişkin uluslararası tepkiler karşısında giderek daha yalnız bir pozisyona sürüklendiğini belirtti.
İslam, “Almanya’nın İsrail’e desteği uzun süredir dış politikasının temel unsurlarından biri. Ancak bu yaklaşımın diplomatik sonuçları artık daha görünür hale geliyor.” dedi.
“Tarihsel sorumluluk eleştirilerin önüne geçmemeli”
İslam, Almanya’nın İsrail’e yönelik politikasının temelinde Nazi döneminin ve Holokost’un yarattığı tarihsel sorumluluğun bulunduğunu dile getirerek, bunun Avrupa’da geniş kabul gören bir gerçek olduğuna işaret etti.
Bu tarihsel sorumluluğun bugün yaşanan gelişmelere yönelik eleştirileri engelleyen bir unsur haline gelmemesi gerektiğini belirten İslam, “Holokost’un yarattığı sorumluluk gerçektir ve kabul edilmelidir. Ancak bu sorumluluğun 21. yüzyılda yaşanan bir trajedi karşısında hesap verilebilirliği engelleyen kalıcı bir kalkan olarak kullanılması, Avrupa’nın geçmişten çıkardığını söylediği derslerle çelişiyor.” diye konuştu.
AB’nin İsrail’e yaptırım gündemi
AB Komisyonu, İsrail’in Gazze’deki soykırımı karşısında uzun süre sessiz kalmakla eleştirilmesinin ardından bazı üye ülkelerden gelen talepler üzerine Kasım 2025’te İsrail ile Ortaklık Anlaşması’nın bazı bölümlerinin askıya alınmasını ve İsrail hükümetindeki “aşırı sağcı bakanlara” yaptırım uygulanmasını önermişti.
Ancak bu adımlar, üye ülkeler arasında oy birliği sağlanamadığı için hayata geçirilemedi. Ateşkesin ardından da dosya fiilen donduruldu.
Dışişleri bakanlarının geçen ay yaptığı gayri resmi toplantıda Ben-Gvir’e yönelik yaptırımlar yeniden gündeme geldi ancak konu AB ülkelerinin dışişleri bakanlarının 15 Haziran’da yapacağı resmi toplantıya bırakıldı. Ancak toplantı öncesinde yapılan COREPER görüşmelerinde de üye ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları giderilemedi.
Muhabir: Selen Valente Rasquinho
