İSTANBUL (AA) – Güney Afrika’nın Soweto bölgesinde 16 Haziran 1976’da eğitim hakları için sokağa çıkan siyahi öğrencilerin polis kurşunlarıyla öldürülmesinin ardından Afrika Birliği Örgütü, bu trajedinin anısını yaşatmak ve Afrika’daki çocukların karşı karşıya olduğu sorunlara dikkati çekmek amacıyla 1991’de 16 Haziran’ı, Afrika Çocuk Günü ilan etti.
Her yıl kutlanan Afrika Çocuk Günü, kıta genelinde yoksulluk, çatışmalar, çocuk işçiliği, çocuk yaşta evlilikler ve iklim kaynaklı krizlere maruz kalan milyonlarca çocuğun sorunlarını yeniden gündeme taşıyor.
Soweto Ayaklanması
Soweto Ayaklanması’nda polislerin açtığı ateş sonucu aralarında 12 yaşındaki Hector Pieterson’ın da bulunduğu yüzlerce çocuk ve genç hayatını kaybetti. Bu süreçte apartheid yönetiminin ilk resmi açıklaması her ne kadar 23 ölü şeklinde olsa da tarihi kaynaklar olaylarda 176 çocuğun hayatını kaybettiğini ortaya koydu.
Sonraki yıllarda bağımsız birtakım kurumların yaptığı soruşturmalar ve bazı araştırmalar ise bu sayının, 575 ila 700 olduğunu gösterdi.
Soweto Ayaklanması, apartheid rejimine karşı mücadelenin dönüm noktalarından biri olarak kabul ediliyor.
Gösteriler sırasında vurulan Hector Pieterson’ın cansız bedeninin taşındığı fotoğraf ise uluslararası kamuoyunun dikkatini Güney Afrika’daki ırkçı politikalara çevirmiş, apartheid karşıtı mücadelenin sembollerinden biri haline geldi.
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) ve Birleşmiş Milletler Uluslararası Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) verileri, aradan geçen 50 yıla rağmen milyonlarca çocuğun hala eğitimden uzak kaldığını, çatışmaların etkisinde yaşadığını ve insani yardıma ihtiyaç duyduğunu ortaya koyuyor.
UNESCO verilerine göre, dünya genelinde yaklaşık 273 milyon çocuk ve genç eğitim imkanından mahrum bulunuyor.
Bu nüfusun önemli bölümünü Sahra Altı Afrika’daki çocuklar oluştururken bölge, okul dışında kalan çocuk sayısının en yüksek olduğu coğrafyalar arasında yer alıyor.
UNESCO İstatistik Enstitüsünün verileri, Sahra Altı Afrika’da 15-17 yaş grubundaki gençlerin yaklaşık yüzde 60’ının okula devam etmediğini ortaya koyuyor.
Uzmanlar, hızlı nüfus artışı, yoksulluk, güvenlik sorunları ve eğitim altyapısındaki eksikliklerin milyonlarca çocuğun eğitim hakkına erişiminin engellediğine dikkati çekiyor.
KDC’de 1,6 milyondan fazla çocuk eğitimden mahrum
Çatışmaların çocuklar üzerindeki etkisinin en ağır hissedildiği ülkelerin başında Sudan geliyor. UNICEF’e göre Sudan’da yaklaşık 17 milyon çocuk eğitimden uzak kalırken, 15 milyon çocuk insani yardıma muhtaç durumda.
Ülkedeki kriz, dünyada çocukların yerinden edildiği en büyük krizlerden biri. Savaş nedeniyle ülke dışına kaçan çocuk sayısı 2 milyonu aştı.
Sudan’da çocuklar, açlık, hastalık, şiddet ve eğitimden mahrumiyet gibi çok yönlü risklerle karşı karşıya bulunuyor.
Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde (KDC) de tablo farklı değil.
UNICEF verilerine göre, KDC’nin doğusunda devam eden çatışmalar nedeniyle 6,5 milyondan fazla kişi yerinden edilirken, bunların yaklaşık 2,6 milyonunu çocuklar oluşturuyor.
Ülkede 1,6 milyondan fazla çocuk eğitimden mahrum kalırken, binlerce okul güvenlik gerekçesiyle kapatıldı veya faaliyetlerini durdurdu.
Nijer, Çad ve Orta Afrika Cumhuriyeti dünyanın en yüksek çocuk evliliği oranına sahip
Çocukların karşı karşıya olduğu sorunlar yalnızca çatışma bölgeleriyle sınırlı kalmıyor. UNICEF’in Doğu ve Güney Afrika’ya ilişkin verileri, bölgede yaklaşık 41 milyon çocuğun çalışmak zorunda kaldığını ortaya koyuyor. Raporda, çalışmak zorunda kalan her 10 ergenden 6’sının okuldan uzak kaldığı belirtiliyor.
Erken yaşta evlilikler de özellikle kız çocuklarının eğitim hakkını tehdit eden başlıca sorunlar arasında gösteriliyor.
UNICEF verilerine göre, Batı ve Orta Afrika, çocuk yaşta evliliklerin en yaygın görüldüğü bölgeler arasında yer alırken Nijer, Çad ve Orta Afrika Cumhuriyeti dünyanın en yüksek çocuk evlilik oranlarına sahip ülkeleri arasında bulunuyor.
Uluslararası kuruluşlar, çocuk işçiliği ve erken yaşta evliliklerin eğitimden kopuşu hızlandıran başlıca etkenler arasında yer aldığını belirtiyor.
Özellikle kırsal bölgelerde birçok çocuk aile gelirine katkı sağlamak amacıyla çalışma hayatına yönelirken, çok sayıda kız çocuğu ise erken yaşta evlilik nedeniyle eğitimini yarıda bırakmak zorunda kalıyor.
30 milyon çocuk insani yardıma muhtaç
İklim değişikliğinin yol açtığı kuraklıklar, seller ve aşırı hava olayları da milyonlarca çocuğun yaşam koşullarını ağırlaştırıyor.
Özellikle Somali, Etiyopya ve Kenya’da son yıllarda yaşanan kuraklıklar nedeniyle milyonlarca çocuk gıda güvensizliği ve yetersiz beslenme riskiyle karşı karşıya kalırken, birçok aile geçim kaynaklarını kaybetmesi nedeniyle çocuklarını okuldan almak zorunda kalıyor.
UNICEF, Doğu ve Güney Afrika’da yaklaşık 30 milyon çocuğun çatışmalar, iklim şokları, ekonomik krizler ve gıda güvensizliği nedeniyle insani yardıma ihtiyaç duyduğunu ifade ediyor.
Afrika Birliği, bu yılki Afrika Çocuk Günü kapsamında çocuklara yönelik kamu harcamalarının artırılması, eğitim sistemlerinin güçlendirilmesi ve çatışmalardan etkilenen çocuklara yönelik koruma mekanizmalarının genişletilmesi çağrısında bulunurken, uluslararası kuruluşlar da kıtanın geleceğinin çocuklara yapılacak yatırımlara bağlı olduğuna dikkati çekiyor.
BM verilerine göre, dünyanın en genç nüfusuna sahip kıtası olan Afrika’da, çocuklar ve gençler toplam nüfusun önemli bölümünü oluşturuyor.
Uzmanlar, eğitim, sağlık ve sosyal koruma alanlarına yapılacak yatırımların yalnızca çocukların yaşam koşullarını iyileştirmeyeceğini, aynı zamanda kıtanın ekonomik kalkınması, toplumsal istikrarı ve gelecekteki refahı açısından da belirleyici olacağını vurguluyor.
Muhabir: Gülsüm İncekaya
