PEKİN (AA) – Ülkede kabine işlevini yerine getiren Devlet Konseyi’nin Enformasyon Ofisi, “Daha Adil ve Eşit Küresel Yönetim: Çin’in İlkeleri, Önerileri ve Eylemleri” başlıklı siyaset belgesini yayımladı.
Belgede, Birleşmiş Milletlerin (BM), uluslararası sistemdeki merkezi rolü korunarak çok taraflılığın canlandırılması, küresel yönetimin mevcut çerçevelerindeki eksiklerin giderilerek günün gerçeklerine daha etkin yanıt verecek hale getirilmesi gerektiği vurgulandı.
Dünyanın bugün karşı karşıya olduğu derinleşen sorunların daha etkin bir küresel yönetimi gerekli kıldığına işaret edilen belgede, Ukrayna ve Orta Doğu’da çatışmalar gibi jeopolitik gerilimlerin yanı sıra küresel ekonomik ayrışmaya dikkati çekildi.
ABD yönetiminin politikalarının üstü örtülü eleştirildiği belgede, “bazı ülkelerin egemen ülkelere karşı kaba güç kullanarak, kendi ulusal çıkarlarını herkesin üzerinde görüp nüfuz alanları oluşturmaya çalışarak dünyanın en büyük kargaşa kaynağı haline geldiği” belirtildi.
Küresel yönetimdeki açıkların giderilmesi ve yeni alanların yönetimi
Belgede, küresel yönetimin zamanın şartlarına uyarlanması gerektiğine işaret edilerek, “Küresel yönetimin tamamen ilga edilmesi ve yeniden inşa edilmesine veya yerine yeni bir sistemin kurulmasına ihtiyaç yok. Uluslararası toplum, bunun yerine mevcut sistemi reforme edip iyileştirerek zamanın gerçeklerine daha uygun ve uyumlu hale getirilmeye odaklanmalı.” ifadesine yer verildi.
Küresel yönetimin mevcut çerçevelerinin uluslararası değişimlere karşı giderek yetersiz hale geldiği, özellikle yeni alanların yönetimi konusunda boşlukların bulunduğuna dikkati çekilen belgede, “Denizlerin derinlikleri, kutup bölgeleri, uzay ve siber uzay gibi bazıları insanlığın ortak mülkü ve bazıları gelecek kalkınma ufukları olan yeni alanlar, kuralların oluşturulması ve yönetim açılarının giderilmesi için acil ilgi bekliyor.” değerlendirmesi yapıldı.
Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, belgenin yayınlanması dolayısıyla Pekin’de düzenlenen basın toplantısında, İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan uluslararası sistemin çoklu sınamalarla karşı karşıya olduğunu, buna karşın küresel yönetimin gerilediğini belirterek, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in bu ihtiyaca karşılık olarak daha eşit ve adil bir küresel yönetim sisteminin oluşturulması için “Küresel Yönetim Girişimi” önerisini ortaya koyduğunu kaydetti.
Bakan Vang, “Dünya yeni bir değişim ve kargaşa dönemine girerken çok taraflılığı canlandırmaya, hukukun üstünlüğünü korumaya ve yönetim etkinliğini geliştirmeye her zamankinden daha fazla ihtiyacımız var.” dedi.
“Çok taraflılığın özgün amacına geri dönmemiz gerekiyor”
BM’nin uluslararası sistemdeki merkezi rolünün korunması ve etkinliğinin iyileştirilmesi gerektiğine işaret eden Vang, şunları kaydetti:
“Çok taraflılığın özgün amacına geri dönmemiz gerekiyor. Bundan 80 yıl önce uluslararası toplum orman kanununun yol açtığı insani felakete tanık oldu. İki dünya savaşının acıları ve yıkıntılarından ders alarak çok taraflılığı benimsedi ve BM’yi kurdu. Bugün çok taraflılığın başarısız görünmesinin sebebi, BM’nin artık önemli olmaması değil, otoritesine saygı duyulmaması ve rolünü yerine getirememesidir. Orman kanununun geri dönmesi, BM Şartı’nın zamanın gerisinde kalmasından değil, etkin şekilde uygulanmaması ve ona uyulmamasındandır.”
Çatışmaların diyalog ve istişare ile çözümüne bağlı kalınması, evrensel güvenlik anlayışıyla kalıcı barış ve istikrarın hedeflenmesi gerektiğinin altını çizen Vang, Ukrayna ve Gazze gibi krizlerde siyasi çözümün teşvik edilmesi, Orta Doğu’da kalıcı barış ve istikrarın sağlanması gerektiğine işaret etti.
Vang, merkezinde Dünya Ticaret Örgütünün (DTÖ) olduğu çok taraflı ticaret sisteminin korunarak serbest ticaretin ve yatırımların teşvik edilmesi, küresel sanayi ve tedarik zincirlerinin pürüzsüz işleyişinin sağlanması gereğini belirterek, Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası gibi kurumların reforme edilmesi, “Küresel Güney” olarak adlandırılan gelişmekte olan ülkelerin uluslararası alanda sesinin ve temsilinin artırılması, ekonomik küreselleşmenin daha eşit ve kapsayıcı bir doğrultuda ilerletilmesi gerektiğini vurguladı.
Muhabir: Emre Aytekin
