İSTANBUL (AA) – Sinemaseverlerin hafızalarına kazınan “Cemo”, “Keşanlı Ali Destanı” ve “Hamal” gibi kült yapımların başrolünde rol alan sanatçı, beyaz perdedeki başarısını edebiyat dünyasına kazandırdığı “Tellak Ali” ve “Hamal’ın Uşakları” adlı eserleriyle taçlandırdı.
Asıl adı Bumin Gaffar Çıtanak olan sanatçı, 23 Nisan 1934’te Balıkesir’de doğdu. Hemşire Fatma Belkıs Hanım ile edebiyat öğretmeni ve çevirmen Abdullah Gaffar Güney’in oğlu olan Hakan, babasının mesleğinden dolayı çocukluğunu Anadolu’nun çeşitli kentlerinde geçirdi.
Evlerindeki zengin kütüphane ve babasının Rusçadan yaptığı tercümeler, Hakan’a küçük yaşta okuma-yazma sevgisi aşıladı.
Fikret Hakan’ın sinemaya ilgisi, Anadolu’da izlediği filmlerle filizlendi ve henüz o yıllarda oyuncu olmayı kafasına koydu.
Ortaokuldayken ailesiyle taşındığı İstanbul’da tiyatroyla tanışan usta oyuncu, Taksim Atatürk Lisesi’nde eğitim gördüğü sırada İstanbul Ekspres gazetesinde muhabirliğe adım attı.
Hakan, profesyonel oyunculuk kariyerine 1950’de Ses Tiyatrosu’nda sahnelenen “Üç Güvercin Opereti” ile başladı.
Henüz 16 yaşındayken sahnelere adım atan sanatçı, o günleri şu sözlerle anlatmıştı:
“1950 yılında o zamanki Ses Tiyatrosu’nda rahmetli Münir Hayri Egeli, Batılı bir format içerisinde yeni müzikaller sahneye koymaya başladı. Ben de sınava girdim, kazandım ve 1 lira yevmiyeyle ‘Üç Güvercin Opereti’ ile tiyatroya başladım. O yıl, 16 yaşlarında, çocuklukla delikanlılık arasında tıfıl bir çağda ‘Üç Güvercin’, ‘Leblebici Horhor’ ve ‘Afrodit’ gibi piyeslerde irili ufaklı rollerde oynadım. Böylece Yeşilçam’a giden yolu tiyatro ile dürtüklemeye başladım. 1952 yılında Yeşilçam Sokağı’nda dört günlük bir figüranlık dönemim var. Yeşilçam Sokağı’nda beni bir nevi keşfettiler.
1952 yılında Köprüaltı Çocukları ile sinemaya başladım. 250 lira para biçtiler. O zamanki rakamlara göre hiç de fena bir para değildi. Benim gibi tıfıl, Taksim Lisesinde okumaya çalışan bir çocuk için 15 günde bir gidip on, yirmi kağıt almak keyifli bir iş oluyordu. Sinemada her yaptığımı bilinçli olarak yaptım. Hiçbir zaman kaşının gözünün güzelliğine güvenen salaklardan olmadım. Yakışıklı adamdım ama aklımı, yeteneğimi, tiyatro ve edebiyat birikimimi arka plana itmedim. Çünkü benim formasyonum yazarlık aslında. 1955 yılında Lütfi Akad’ın yönettiği, Yaşar Kemal’in senaryosunu yazdığı, Duru Film’in yapımcılığını yaptığı ‘Beyaz Mendil’ yaşamımın en büyük şansı oldu. Rahmetli Naci Duru’ya, Süreyya Duru’ya, sevgili hocam, ağabeyim, ustam Lütfi Akad’a, bana o şansı verdikleri için sonsuz teşekkür ediyorum.”
Yüzlerce filmde rol aldı
Sanatçı, kariyeri boyunca Cep Tiyatrosu, Küçük Sahne ve Oraloğlu Tiyatrosu gibi toplulukların yanı sıra Sahne 8 ve Fikret Hakan Tiyatrosu’nda da sahne aldı. Birçok film ve dizide rol alan sanatçı, “Üç Arkadaş” ve “Keşanlı Ali Destanı” ile ünlendi.
Kariyerindeki önemli kilometre taşlarından biri de yabancı sinema deneyimi oldu. Usta oyuncu, 1970’te Peter Collinson’ın yönettiği, başrollerini dünyaca ünlü aktörler Tony Curtis ve Charles Bronson’ın paylaştığı Hollywood yapımı “Paralı Askerler” (You Can’t Win ‘Em All) filminde “Albay Elçi” karakterini canlandırdı. Çekimlerinin büyük bölümü Türkiye’de yapılan filmdeki performansıyla Fikret Hakan, uluslararası alanda da adından söz ettirdi.
Sanatçı, 1970’li yıllarda yönetmenlik, senaristlik ve yapımcılığın yanı sıra 1973’te “Cemo/Dedikleri Gerçek İmiş” ve 1974’te “Dostun Gülü/Löberde” adlı plakları doldurarak müzik alanında da çalışmalara imza attı.
Yeşilçam’ın sıkıntılı dönemlerinde Marmaris’e giderek 1980’li yıllara kadar burada yaşamını sürdüren usta aktör, 1983’te Tarık Buğra’nın eserinden uyarlanan “Küçük Ağa” dizisinde “Çolak Salih” karakteriyle unutulmaz bir performansa imza attı.
Hakan, Metin Erksan’dan Atıf Yılmaz’a, Memduh Ün’den Lütfi Akad’a kadar sinemanın önemli isimleriyle çalıştı, yüz hatlarını kullanma becerisiyle salon adamı, köy delikanlısı, işçi, patron, polis, dolandırıcı, iyi, kötü ayrımı yapmadan pek çok rol oynadı.
Dönemin Yeşilçam sisteminin jönlere dayattığı “her zaman şık, zengin ve kusursuz salon adamı” kalıplarını yıkmayı başaran usta oyuncu, karakter oyunculuğunu temel alan ilk isimlerden oldu.
Unutulmaz sanatçı, 1998’de devlet sanatçısı unvanına layık görüldü.
Edebiyat ile bağını hiç koparmayan Hakan, öykü kitaplarının yanı sıra “İnce Müzikli Otobüsler” ve “İmbikçi Duvar” adlı şiir kitaplarını kaleme aldı.
Sanatçı ayrıca 1914-1996 yıllarında Türk sinemasında rol alan aktörleri, yönetmenleri ve dönüm noktalarını belgelerle incelediği kapsamlı eseri “Türk Sinema Tarihi” ile arkasında dev bir arşiv bıraktı.
Genç sinemacılara her zaman “meraklı olmayı” öğütleyen başarılı oyuncu, yaptığı bir açıklamada, “Dedikodu tavrı içerisine girmeksizin her oyuncu ya da yönetmen namzedi mutlak surette meraklı olmak zorundadır. Merakını kaybeden bir insandan hiçbir şey bekleyemezsin. Hele biz alaylılar için merak etmeden bir yere varamazsın.” diyerek mesleki felsefesini özetlemişti.
Fikret Hakan, 11 Temmuz 2017’de 83 yaşındayken hayatını kaybetti ve Zincirlikuyu Mezarlığı’nda toprağa verildi.
Aldığı ödüller ve rol aldığı yapımlar
Fikret Hakan, 1965’te “Keşanlı Ali Destanı”yla Antalya Film Festivali’nde ve İzmir Enternasyonal Fuarı 1. Film Şenliği’nde “En İyi Erkek Oyuncu Ödülü”, 1968’de “Ölüm Tarlası”yla Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde “En İyi Erkek Oyuncu Ödülü”, 1971’de “Hasret”le Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde “En İyi Erkek Oyuncu Ödülü”, 1993’te “Yalancı”yla 30. Antalya Film Şenliği’nde “En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Ödülü”, 1997’de 34. Antalya Film Şenliği’nde “Yaşam Boyu Onur Ödülü” ve 2012’de Engelsiz Yaşam Vakfı tarafından verilen “Yaşam Boyu Meslek ve Onur Ödülü”nü kazandı.
Kamera arkasında da aktif olan sanatçı “Sürgünden Geliyorum” (1971), “Cennetin Kapısı” (1973), “En Büyük Patron” (1975), “Sürgün” (1976) filmlerinin yönetmenliğini ve senaristliğini üstlendi, “Hamal” (1976) filminin yönetmenliğini yaptı.
Sanatçının rol aldığı yapımlardan bazıları şöyle:
“Birleşen Gönüller”, “Bir Zamanlar Osmanlı Kıyam”, “Ölü Yaprak Vuruşu”, “Unutulmaz”, “Kartallar Yüksek Uçar”, “Dün Gece Bir Rüya Gördüm”, “Kurşun Yarası”, “Baba”, “Ekmek”, “Hanımın Çiftliği”, “Gülbeyaz”, “Gün Doğmadan”, “Küçük Ağa”, “Beni Böyle Sev”, “Pembe İncili Kaftan”, “En Büyük Patron”, “Pir Sultan Abdal”, “Cennetin Kapısı”, “Sürgünden Geliyorum”, “Yemen’de Bir Avuç Türk”, “Paralı Askerler”, “Target: Harry”, “Nuh’un Gemisi”, “Korkusuzlar”, “Keşanlı Ali Destanı”, “Zoraki Milyoner”, “Kardeş Gibiydiler”, “Yılanların Öcü”, “Hatırla Sevgilim”, “Karacaoğlan”, “Cingöz Recai: Beyaz Cehennem”, “Köprüaltı Çocukları”.
Muhabir: Asya Setinay Karagül
