TAŞKENT (AA) – Özbekistan’da 2026 yazında ortalama sıcaklıklar mevsim normallerinin 1,2 ila 2,6 derece üzerine çıkarken, bazı bölgelerde sıcaklıkların 50 dereceye yaklaştığı 2026 yazı ülke tarihindeki en sıcak yazlardan biri olarak kayıtlara geçti.
Topraklarının yarısından fazlası çöl ve bozkırlardan oluşan Özbekistan’da, yaz aylarında etkili olan aşırı sıcaklar sonbaharın gelmesiyle etkisini yitirmeye başladı.
Özbekistan Hidrometeoroloji Merkezi (Özgidromet) tarafından yayımlanan yaz mevsimine ilişkin değerlendirmeye göre, yaz mevsiminde ortalama sıcaklıklar normallerin 1,2 ila 2,6 derece üzerinde gerçekleşti.
Bu değerlerle 2026 yazı, Özbekistan’ın meteorolojik gözlem tarihindeki en sıcak yazlar sıralamasında ikinci sıraya yerleşirken, ülkenin bazı bölgelerinde ise tüm gözlem dönemi boyunca kaydedilen en sıcak yaz oldu.
Sıcaklık bazı bölgelerde 50 dereceye kadar yükseldi
Ülkede yazın en yüksek sıcaklıkları temmuz ayında görüldü.
Ay ortasında etkisini artıran sıcak hava dalgasıyla ülkenin büyük bölümünde sıcaklıklar 43-45 dereceye, güney ve çöl bölgelerinde ise 46-50 dereceye kadar yükseldi. Bazı bölgelerde sıcaklık rekorları kırıldı.
İklim değişikliğinin etkisiyle son yıllarda ülkede 40 derecenin üzerindeki gün sayısında belirgin artış yaşanırken, 2016-2025 dönemindeki tüm temmuz aylarında sıcaklıklar mevsim normallerinin üzerinde gerçekleşti.
Halk arasında yılın en sıcak 40 günü olarak bilinen ve haziran ayının son günlerinde başlayıp temmuz ayının tamamı ile ağustosun ilk beş gününü kapsayan “çilla” döneminde etkili olan aşırı sıcaklar günlük yaşamı olumsuz etkiledi.
Ülkede ağustos ayı da oldukça sıcak geçti. Bu dönemde ortalama aylık sıcaklıklar son yıllardaki ortalamanın 1,9 ila 3 derece üzerinde gerçekleşti. Ağustosta, Buhara, Nevai, Kaşkaderya ve Surhanderya bölgelerinin bazı kesimlerinde fark 3,1 ila 3,6 dereceye ulaştı.
Özgidromet, ülkenin büyük bölümünde bu denli sıcak bir ağustos ayının meteorolojik gözlemlerin başlamasından bu yana ilk kez yaşandığını bildirdi. Kaşkaderya ve Surhanderya bölgelerinin büyük bölümünde ağustos ayı, gözlem tarihindeki en sıcak üç ağustostan biri oldu.
Meteorolojik veriler, 2026 yazındaki sıcaklıkların Özbekistan’da yaz mevsimlerinin giderek ısınması eğilimini sürdürdüğünü ortaya koydu.
Rekor sıcaklıklara kuraklık eşlik etti
Yüksek sıcaklıkların yanı sıra yağış azlığı da yaz mevsiminin önemli özelliklerinden biri olurken, sıcak ve kurak hava özellikle tarımsal üretimde su kaynakları üzerindeki baskıyı artırdı.
Yaz boyunca düşen yağışların büyük bölümü haziran ayında gerçekleşirken, temmuz ve ağustos aylarında yağış miktarı birçok bölgede oldukça düşük kaldı. Ağustos ayında ülkenin büyük bölümünde hiç yağış görülmedi veya yağış miktarı 0,0-0,4 milimetre arasında kaldı.
Aşırı sıcaklar günlük yaşamı da etkiledi
Aşırı sıcaklar nedeniyle yaz boyunca günlük yaşamda enerji, ulaşım ve tarım alanlarında çeşitli tedbirler alındı.
Karakalpakistan, Harezm ve Nevai bölgelerindeki bazı anaokulları çocukların sağlığını korumak amacıyla geçici olarak kapatıldı.
Başkent Taşkent’te ray sıcaklığının güvenliği tehlikeye atabilecek seviyelere çıkması üzerine yer üstü metro hatlarında trenlerin hızı günün sıcak saatlerinde geçici olarak düşürüldü.
Kentte toplu taşıma araçlarının klimaları denetlenirken, caddelerde su püskürtme çalışmaları artırıldı, parklar, yeşil alanlar ve ağaçlar daha sık sulandı.
Aşırı sıcaklar, klima ve soğutma sistemlerinin daha fazla kullanılması nedeniyle ülkede elektrik talebini artırdı.
Temmuzun ortasında Özbekistan’da günlük elektrik tüketimi, Temmuz 2025’teki 272,6 milyon kilovatsaatlik rekoru aşarak 294,4 milyon kilovatsaate ulaştı.
Artan talebi karşılamak amacıyla enerji şirketleri güçlendirilmiş çalışma düzenine geçirildi.
Aşırı sıcak günlerin sayısı artıyor
Meteoroloji uzmanı Bahadır Abduganiyev, AA muhabirine yaptığı açıklamada, 2026 yazında Özbekistan’da etkili olan aşırı sıcakların Orta Asya üzerinde oluşan güçlü termal alçak basınç sistemiyle bağlantılı olduğunu belirtti.
Abduganiyev, yaz aylarında karaların hızlı ısınmasıyla bölgede güçlü bir termal alçak basınç alanı oluştuğunu, bunun da sıcak ve kuru hava kütlelerinin bölgede daha uzun süre etkili olmasına zemin hazırladığını ifade etti. Bu atmosferik koşulların özellikle sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkmasına ve aşırı sıcak hava dalgalarının daha uzun sürmesine neden olduğunu söyledi.
Özbekistan’da son yıllarda 40 dereceyi aşan günlerin sayısında belirgin artış görüldüğünü aktaran Abduganiyev, bu durumun yalnızca dönemsel sıcak hava dalgalarıyla açıklanamayacağını, bölgedeki uzun vadeli sıcaklık artışı eğiliminin de önemli rol oynadığına dikkat çekti.
Abduganiyev, 2016-2025 döneminde temmuz aylarının tamamında sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde gerçekleştiğine dikkati çekerek, “Son yıllarda aşırı sıcak günler sayısının artışı artık tek bir mevsim veya kısa süreli sıcak hava dalgasıyla sınırlı kalmayan bir eğilim gösteriyor.” dedi.
Özbekistan’ın Avrasya’nın iç kesimlerinde, denizlerden uzak ve belirgin karasal iklim özelliklerine sahip olduğunu anlatan Abduganiyev, bu coğrafi yapının yaz aylarında gündüz sıcaklıklarının hızla yükselmesine, gece ise sıcaklıkların yeterince düşmemesine neden olduğunu dile getirdi.
Abduganiyev, ülkenin büyük bölümünün çöl ve bozkırlardan oluşmasının da sıcak hava koşullarını güçlendiren önemli faktörlerden biri olduğunu, özellikle güney ve çöl bölgelerinin aşırı sıcaklara karşı daha hassas olduğunu, 2026 yazında bu bölgelerde sıcaklıkların 46-48 dereceye, bazı günlerde ise daha yüksek değerlere ulaştığını aktardı.
Sıcaklık artışının yalnızca meteorolojik bir gösterge olmadığını ifade eden Abduganiyev, uzun süren sıcak hava dalgalarının elektrik tüketiminde artışa, su kaynakları üzerindeki baskının büyümesine ve tarımsal üretimde sulama ihtiyacının artmasına yol açtığını sözlerine ekledi.
Muhabir: Bahtiyar Abdülkerimov
