ANKARA (AA) – Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre Fidan, CICA Devlet ve Hükümet Başkanları Konseyi Yedinci Toplantısı’na, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı temsilen katılacak.
CICA Dönem Başkanı Azerbaycan’ın ev sahipliğinde düzenlenecek olan zirve, üye devletlerin yanı sıra gözlemci ülkeler ile CICA ortağı ve gözlemcisi uluslararası kuruluşların temsilcilerini bir araya getirecek.
Asya’da küresel siyaset ve ekonomi üzerinde belirleyici rol oynayan aktörlerin ortak önceliklerini ve işbirliği alanlarını ortaya koyması bakımından önem taşıyan zirvede, Azerbaycan’ın dönem başkanlığı sürecinde “Asya’da Daha Güçlü CICA, Bağlantısallık, Dijitalleşme ve Sürdürülebilir Kalkınma” temasıyla gündemine aldığı konuların ön plana çıkması bekleniyor.
Zirvede, sonuç belgesi niteliğini taşıyacak “Bakü Deklarasyonu” ile “İş Güvenliği ve Sağlığı Alanında İşbirliğine İlişkin Açıklama”nın kabul edilmesi ve Laos’un yeni üye olarak katılımının ilan edilmesi öngörülüyor.
Fidan çok sayıda ikili görüşme yapacak
Bakan Fidan’ın, zirve toplantısında hitapta bulunması ve ikili görüşmelerde bulunması planlanıyor.
Bakan Fidan’ın, zirvedeki hitabında ve zirve marjında yapacağı ikili görüşmelerde, küresel krizler ve jeopolitik gelişmelerin yol açtığı sınamalar karşısında istişare, uzlaşı, karşılıklı güven ve bölgesel sahiplenme anlayışına dayalı ortak çözümler üretilmesinin önemini vurgulaması, bu kapsamda etkin çok taraflı diplomasinin korunması ve güçlendirilmesine öncelik verilmesi gerektiğinin altını çizmesi öngörülüyor.
Gazze’deki soykırıma vurgu
Fidan’ın, İsrail’in Gazze’de soykırımını sürdürdüğünü, işgalini genişlettiğini ve insani yardımların yeterli miktarda ulaştırılmasını engelleyerek Filistin halkını ağır yaşam koşullarına mahkum ettiğini belirtmesi ve bu vahim tablonun sona erdirilmesinin aciliyetini vurgulaması ve Barış Planı’nın uygulanmasını sekteye uğratan, Batı Şeria’da yasa dışı yerleşimci terörünü teşvik eden ve ilhak politikalarını ilerleten İsrail’in, bölgede kalıcı barış ve istikrarın tesis edilmesinin önündeki en önemli engeli oluşturduğunu kaydetmesi ve iki devletli çözüm temelinde adil ve kalıcı bir barışın tesis edilmesi için uluslararası toplumun İsrail üzerindeki baskısını artırması gerektiğini yinelemesi bekleniyor.
CICA çatısı altında, ekonomi, ticaret, dijitalleşme, enerji, bağlantısallık ve teknoloji başta olmak üzere çeşitli alanlarda ortak adımlar atılarak bölgesel işbirliği fırsatlarının karşılıklı fayda sağlayacak şekilde değerlendirilmesinin önemine işaret etmesi beklenen Fidan’ın, başta Orta Koridor ve Kalkınma Yolu olmak üzere, Türkiye’nin destek verdiği bölgesel bağlantısallık projelerinin, CICA üyelerinin bulunduğu coğrafyada istikrar üreten ve refahı destekleyen boyutunun altını çizmesi ve Orta Koridor Girişimi ile Kuşak ve Yol Girişimi’nin uyumlaştırılmasının bölgesel bağlantısallığı ve ekonomik işbirliğini güçlendireceğini belirtmesi planlanıyor.
Fidan’ın Zirve’de dijital dönüşüm ve yapay zeka başta olmak üzere gelişmekte olan teknolojilerin insan odaklı, güvenilir, ülkelerin dijital egemenliğine saygılı ve herkes için eşit erişilebilirlik sağlayan bir çerçevede geliştirilmesinin önemini vurgulaması, sürdürülebilir kalkınma yönündeki çabaları doğrudan etkileyen küresel çevre sorunları ve iklim değişikliğiyle mücadele için, güçlü bir siyasi irade ortaya konularak kararlı ve somut adımlar atılması gerektiğine dikkat çekmesi ve Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’nın (COP31) ev sahibi ve başkanı olarak Türkiye’nin, iklim değişikliğinin kırılgan bölgeler üzerindeki olumsuz etkilerinin bertaraf edilmesinde öncü rol üstlenmeyi sürdüreceğini vurgulaması öngörülüyor.
CICA
Güvenlik alanında etkin çok taraflı örgütlerin bulunmadığı Asya coğrafyasında CICA, aralarında farklı önceliklere sahip aktörlerin de yer aldığı 28 ülkeyi ortak bir diyalog zemininde buluşturan yegane yapı konumunda.
Kuruluş, yüzölçümü bakımından Asya kıtasının yüzde 90’ını ve dünya nüfusunun yarısından fazlasını kapsıyor.
Üyeler arası işbirliği, askeri-siyasi boyut, ekonomik boyut, insani boyut, çevresel boyut ile yeni tehdit ve sınamalar boyutu olmak üzere beş temel başlık altında yürütülüyor.
CICA Dönem Başkanlıkları bugüne kadar sırasıyla Kazakistan, Türkiye, Çin, Tacikistan, Kazakistan ve Azerbaycan tarafından üstlenildi.
Azerbaycan, dönem başkanlığı süresince, ekonomik kalkınmaya katkı sağlayacak bağlantısallık, dijitalleşme ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin sektörel işbirlikleri ve bir dizi Güven Artırıcı Önlemler etkinlikleri aracılığıyla ilerletilmesini öncelik alanları olarak belirledi ve CICA’nın tam teşekküllü bir uluslararası kuruluşa dönüşüm sürecine ivme kazandırma yönünde faaliyetler gerçekleştirdi.
Bakü’de yarın düzenlenecek Yedinci Zirve’nin sonuç belgesi niteliğini taşıyacak “Bakü Deklarasyonu”nda, üye ülkelerin 2024-2026 Dönem Başkanı Azerbaycan öncülüğünde çevre, yapay zeka, bağlantısallık, sürdürülebilir kalkınma ve KOBİ’lerin geliştirilmesi gibi alanlarda yürüttükleri faaliyetlere yer verilmesi, ayrıca, CICA’nın dönüşüm sürecine, BM merkezli çok taraflılığa ve kuruluşun Asya’da işbirliğini artırmadaki rolüne dikkat çekilmesi bekleniyor.
“İş Güvenliği ve Sağlığı Alanlarında İşbirliğine İlişkin Açıklama” belgesinde ise üye ülkelerin insan yaşamına verdikleri öncelik ve bu alanda yönetim kapasitelerini geliştirme iradeleri ile bilgi ve tecrübe paylaşımının öneminin kayda geçirilmesi öngörülüyor.
Türkiye ve CICA
Türkiye, kurucu üyelerinden biri olduğu CICA’nın çalışmalarına başından itibaren güçlü şekilde destek veriyor.
Güven Artırıcı Önlemler Kataloğu’nun “Yeni Sınamalar ve Tehditler (genel)” öncelik alanının koordinatörlüğünün yanı sıra “Askeri-Siyasi” boyutun, “Ekonomik” boyut altındaki “Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin Geliştirilmesi” ve “Ticaret ve Yatırım” öncelik alanlarının, “Yeni Sınama ve Tehditler” boyutu altındaki “Terörizmle Mücadele” öncelik alanının eş koordinatörlüğü Türkiye tarafından yürütülüyor.
Türkiye, 8 Haziran 2010 tarihinde CICA Üçüncü Zirvesi’ne İstanbul’da ev sahipliği yapmış, 2010-2014 yılları arasında Dönem Başkanlığı’nı üstlenmişti. Bu dönemde, kurumsallaşma adımlarında etkin rol oynayan Türkiye, teşkilatın siyasi-askeri bir vizyon kazanması ve küresel görünürlüğünün artırılması yönündeki çabalara öncülük etmişti.
Muhabir: Mehmet Şah Yılmaz
