İSTANBUL (AA) – Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, dünkü Kabine Toplantısı’nın ardından yaptığı açıklamada, yıl sonunda sona ermesi planlanan Yarısı Bizden kampanyasının 31 Aralık 2027’ye kadar uzatıldığını duyurdu.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı koordinasyonunda başlatılan Yarısı Bizden kampanyası, İstanbul’un tüm ilçelerini kapsıyor.
Vatandaşlara ev ve iş yerlerinin dönüşümü için hibe, kredi ve taşınma yardımını kapsayan kampanyadan riskli konut sahipleri faydalanabiliyor.
Kentsel Dönüşüm ve Şehircilik Vakfı (KENTSEV) Başkanı Haldun Ersen, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, İstanbul’un deprem gerçeğinin kentsel dönüşümü artık bir tercih olmaktan çıkarıp ertelenemez bir zorunluluk haline getirdiğini belirtti.
Yarısı Bizden kampanyasının uzatılmasının yalnızca dönüşüm sürecindeki yapı sahipleri açısından değil, İstanbul konut piyasası ve inşaat sektörü açısından da önemli bir gelişme olduğunu söyleyen Ersen, “Kampanyanın uzatılmasıyla birlikte, dönüşüm kararını vermekte zorlanan binlerce malik için önemli bir fırsat penceresi daha açılmış oldu.” dedi.
Ersen, kentsel dönüşümün önündeki en önemli sorunlardan birinin finansman olduğunu belirterek, “Tek sorun finansman da değil. Özellikle çok sayıda bağımsız bölümün bulunduğu sitelerde maliklerin beklentilerinin farklı olması, müteahhit seçiminde yaşanan anlaşmazlıklar, arsa payı problemleri ve proje koşulları dönüşüm sürecinin yıllarca uzamasına neden olabilmektedir. Kampanyanın uzatılması, bu yapılarda maliklerin doğru bilgilendirilmesi, uzlaştırılması ve projelerin sağlıklı şekilde hazırlanması için ilave zaman sağlayacaktır.” diye konuştu.
Yeni dönemi yalnızca finansal destek açısından değil, dönüşüm süreçlerinin daha profesyonel yönetilmesi açısından da değerlendirmek gerektiğine dikkati çeken Ersen, şunları kaydetti:
“Yarısı Bizden kampanyasının temel etkilerinden biri, ekonomik olarak dönüşümü zor görünen bazı yapıların yeniden fizibil hale gelmesidir. Devlet tarafından sağlanan hibe, kredi ve taşınma desteği, maliklerin toplam dönüşüm maliyetindeki yükünü azaltmaktadır. Bu da özellikle İstanbul’un arsa değeri yüksek bölgelerinde dönüşüm kararlarının hızlanmasına katkı sağlayabilir. Önümüzdeki dönemde riskli yapı tespiti, maliklerin uzlaşması, proje geliştirme, ruhsat, yıkım ve yeniden inşa zincirinin daha fazla yapı için işletilmesi beklenebilir. Bunun doğal sonucu olarak konut sektöründe yeni bir arz dalgasının oluşması mümkündür.”
Ersen, kampanyanın uzatılmasının İstanbul ekonomisinde çarpan etkisi yaratabilecek bir yatırım ve istihdam alanının devamlılığını sağlayacağını dile getirdi.
Kentsel dönüşümün hızlanmasının İstanbul konut piyasasında da yeni bir fiyatlama anlayışını beraberinde getirebileceğine işaret eden Ersen, “Özellikle eski yapıların değeri bundan sonra yalnızca mevcut konutun özellikleri üzerinden değil, dönüşüm potansiyeli ve arsa payı üzerinden daha fazla değerlendirilecektir. Buna karşılık yeni ve deprem güvenliği yüksek yapılarda da bir ‘güvenli konut primi’ oluşması beklenebilir.” değerlendirmesinde bulundu.
“Mesele yalnızca yeni konut üretmek değil İstanbul’u depreme hazırlamaktır”
KENTSEV Başkanı Ersen, kentsel dönüşümde devlet desteğinin reel etkisinin korunabilmesi için inşaat maliyetlerinin de yakından takip edilmesi gerektiğinin altını çizerek, “Önümüzdeki dönemde finansman desteği ile gerçek inşaat maliyetleri arasındaki dengenin korunması, kampanyanın başarısı açısından kritik olacaktır.” dedi.
Yarısı Bizden kampanyasının uzatılmasının İstanbul için önemli bir fırsat olduğuna dikkati çeken Ersen, şunları kaydetti:
“Ancak bu süreyi yalnızca başvuru süresinin uzatılması olarak görmemek gerekir. Önümüzdeki dönemde hedef daha fazla riskli yapının tespit edilmesi, daha fazla malikin bilgilendirilmesi, daha fazla yapıda uzlaşmanın sağlanması ve daha fazla projenin fiilen inşaata başlaması olmalıdır. Bunun için kampanyanın finansman ayağının yanında uzlaşma, iletişim, proje yönetimi ve denetim mekanizmalarının da güçlendirilmesi gerekiyor. Yarısı Bizden kampanyasının 2027 sonuna kadar uzatılması, dönüşüm sürecinin kesintiye uğramadan devam etmesi açısından olumlu bir adımdır.
Bu kararın konut sektörüne etkisi ise yalnızca yeni konut üretiminden ibaret olmayacaktır. İnşaat sektöründen istihdama, yapı malzemelerinden gayrimenkul değerlerine kadar geniş bir ekonomik alanı harekete geçirmesi beklenmektedir. İstanbul’un önünde 2027 sonuna kadar önemli bir fırsat penceresi bulunmaktadır. Bu pencerenin doğru kullanılması halinde Yarısı Bizden kampanyası İstanbul’un kentsel dönüşüm tarihinde önemli bir hızlandırıcı güç olabilir. Çünkü artık mesele yalnızca yeni konut üretmek değil İstanbul’u depreme hazırlamaktır.”
“Bilimsel olarak uygun bulunan yapıların güçlendirilmesi de destek kapsamına alınmalı”
Şehircilik, Kentsel Dönüşüm ve Entegre Tesis Yönetim Derneği Başkanı Hüseyin Kılınçarslan da kampanyanın uzatılacağının açıklanmasının İstanbul’un deprem riskine karşı yeniden yapılandırılması açısından son derece önemli ve stratejik bir karar olduğunu dile getirdi.
Bu uzatmanın yalnızca konut sektörüne yönelik bir teşvik olarak görülmemesi gerektiğini söyleyen Kılınçarslan, “Söz konusu karar milyonlarca vatandaşımızın can güvenliğini, İstanbul’un afetlere dirençli hale getirilmesini ve kentsel dönüşüm sürecinin daha kapsayıcı bir anlayışla yürütülmesini doğrudan ilgilendirmektedir.” diye konuştu.
Kılınçarslan, kentte riskli yapı stokunun yenilenmesi kadar teknik olarak mümkün olan yapıların güçlendirilmesinin de dönüşüm politikalarının önemli bir parçası olması gerektiğine dikkati çekerek, şu ifadeleri kullandı:
“Her yapı için tek çözümün yıkıp yeniden yapmak olmadığı gerçeği göz önünde bulundurulmalıdır. Yapının mevcut durumu, zemin koşulları, taşıyıcı sistem özellikleri, ekonomik maliyetler ve bölgenin şehircilik ihtiyaçları birlikte değerlendirilerek, bazı binalarda güçlendirme seçeneği de destek kapsamına alınmalıdır. Yarısı Bizden kampanyasının yalnızca yıkım ve yeniden yapım süreçlerini değil, bilimsel ve teknik raporlarla güçlendirmeye uygun olduğu tespit edilen yapıların deprem güvenliğini artıracak güçlendirme çalışmalarını da kapsayacak şekilde genişletilmesi gerektiğine inanıyoruz.”
Kampanyanın uzatılmasının inşaat ve gayrimenkul sektörlerinin yanı sıra yapı malzemeleri, mühendislik, mimarlık, yapı denetim, finans, sigorta, taşınma, bakım, onarım ve tesis yönetimi alanlarında da önemli bir hareketlilik oluşturacağını söyleyen Kılınçarslan, bu gelişmenin yeni konut arzına katkı sağlarken istihdamın artmasına ve ekonomik faaliyetlerin canlanmasına da destek olabileceğini kaydetti.
Kılınçarslan, kampanyanın konut fiyatları ve kira piyasası üzerindeki etkilerinin de dikkatle izlenmesi gerektiğini dile getirdi.
Dönüşüm sürecinde yalnızca yeni bina üretimine odaklanmanın yeterli olmadığını belirten Kılınçarslan, şu değerlendirmede bulundu:
“Yeni yapıların enerji verimli, erişilebilir, çevreye duyarlı ve afet sonrası ihtiyaçlara cevap verebilecek nitelikte tasarlanması gerekir. Altyapı, ulaşım, otopark, sosyal donatı, yeşil alan ve afet toplanma alanları da yapılaşmayla birlikte planlanmalıdır. Yarısı Bizden kampanyasının uzatılmasını olumlu karşılıyor, bu kararın İstanbul’un deprem riskinin azaltılması açısından önemli bir fırsat sunduğuna inanıyoruz. Ancak kampanyanın etkisinin daha da artırılması için yeniden yapımın yanında, bilimsel olarak uygun bulunan yapıların güçlendirilmesi de destek kapsamına alınmalıdır.”
“İstanbul özelinde büyük bir dönüşüme ihtiyaç duyduğumuzu çok net bir şekilde görüyoruz”
Tüm Girişimci Emlak Müşavirleri Derneği (TÜGEM) Genel Başkanı Hakan Akdoğan ise İstanbul’daki yapı stokunun yaklaşık yüzde 60’ının 1999 Marmara Depremi öncesinde yapıldığını hatırlattı.
Türkiye’de bir deprem gerçeği olduğunu belirten Akdoğan, “Bizim hızlı bir şekilde tedbir alıp, yapı stokumuzu hızlı bir şekilde dönüşümle vatandaşlarımızın güvenle oturduğu birer yapı stokuna dönüştürmemiz gerekiyor.” diye konuştu.
Akdoğan, Yarısı Bizden kampanyası ile sağlanan desteklere değinerek kentsel dönüşümün sahiplenildiğini dile getirdi.
Kentsel dönüşümün zorlu ve uzun süren süreçler olduğunu kaydeden Akdoğan, “Kampanyanın süresinin uzatılması yapı stokumuzun dönüşmesine anlamlı bir katkı sağlayacaktır. Yapı stokumuzun büyük kısmı deprem öncesi yapıldığı için, deprem sonrası yönetmeliğe uygun değil. Bu yüzden, İstanbul özelinde büyük bir dönüşüme ihtiyaç duyduğumuzu da çok net bir şekilde görüyoruz.” ifadelerini kullandı.
Akdoğan, vatandaşların daha güvenilir ve sağlam binalarda yaşayabilmeleri için devlet tarafından sağlanan imkanlardan hızlı şekilde faydalanılması gerektiğinin altını çizdi.
Muhabir: Aylin Rana Aydin Kuş, Mücahit Enes Sevinç
